به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

برغم حاشیه‌های زیادی که توافق 25 ساله چین با کشورمان ایجاد کرد، متاسفانه در عمل این توافق‌، گشایش جدیدی برای تجارت با چین ایجاد نکرد، زیرا مقام‌های پکن نهایتا تمایلی ندارند بطور یکجانبه انزوای اقتصادی ایران را بشکنند و تجارت خود با غرب را فدای تعامل اقتصادی با ما بکنند. سیاست «نگاه به شرق» زمانی جواب می‌دهد که ما از سر ناچاری به چین پناه نبریم، بلکه به عنوان بازیگری که امکان انتخاب داشته، با شرق وارد تعامل شویم. ما از شعار «نه شرقی و نه غربی» به سیاست «فقط شرقی» راضی شده‌ایم، غافل از اینکه تنها با سیاست «هم شرقی و هم غربی» است که می‌توانیم تعاملی سازنده و عزتمندانه با چین داشته باشیم.

شکی نیست که سند همکاری 25 ساله با چین می‌تواند آغازی برای تغییراتی ژئوپولیتیک در منطقه و بازی برد-برد برای ما و چین باشد، ولی با توجه به سکوت مقام های چین و ادامه انزوای اقتصادی ایران، نمی‌توان به عملی شدن توافق ها در کوتاه مدت امیدوار بود. متاسفانه یک نوع شکاف میان اظهارات و عملکردها وجود دارد و از یک سو گفته می شود که توافق همکاری 25 ساله در مراحل پایانی برای اجراست و چین آماده سرمایه گذاری 400 میلیارد دلاری در ایران است و از دیگر سو، در عمل حتی کوچکترین نقل و انتقالات مالی با مشکل روبروست.

بر اساس متن منتشر شده، توافق ایران و چین فراتر از بخش انرژی می‌رود و شامل زیرساخت‌های فناوری نیز می‌شود و همانطور که نماینده مجلس، محمد صالح جوکار گفته، در پیش نویس سند همکاری 25 ساله ایران و چین توسعه فضای مجازی واجرای طرح اینترنت ملی نیزقید شده است که با توجه به محدودیت های استفاده از اینترنت درچین و مشکلاتی ازهمین قبیل درکشورخودمان، حتی به رغم تاکید وزیرارتباطات که اینترنت ملی یک واژه مجعول است و اینترنت یک شبکه جهانی است و اصلا ملی نمی شود، چنین همکاری برای کاربران اینترنت خبرخوشی نیست و با واکنش هائی در فضای مجاز‌ی مواجه شده است.   

با این که نحوه اجرایی شدن سند همکاری 25 ساله ایران و چین هنوز معلوم نیست، اما با توجه به دانسته ها، یکی از موارد نااندیشیده در وضعیت همکاری بین دو کشور، عدم تمایل بانک های چینی برای همکاری با ایران است.  حدود یک ماه پیش بود که مجید رضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین گفته بود که بانک های چینی و روسی حاضر به انجام هیچ مبادله ای با ایران نیستند زیرا ایران در مظان پولشوئی است، مطلبی که محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز اخیرا به آن اشاره کرده است.  صدر بر این باور است که اجرای قرارداد 25 ساله ایران و چین زمانی معنا خواهد داشت که مشکلات مربوط به عدم پیوستن ایران به اف ای تی اف حل شود و همکاری بانک ها با ایران فراهم گردد؛ از این رو مجمع تشخیص مصلحت نظام نیاز دارد به بحث اف ای تی اف ورود کند، اما متاسفانه این طرح را کنار گذاشته اند و صحبتی هم از طرح مجدد آن نیست. این مورد از این منظر نیز قابل توجه است که یکی از اهداف قرارداد 25 ساله ایران و چین مشارکت در بخش های بانکداری و همکاری های بین المللی در مبارزه با تروریسم است و معلوم نیست بدون پیوستن ایران به اف‌ای‌تی‌اف چگونه این همکاری باید صورت گیرد. 

متاسفانه به عوض توسعه روابط تجاری با جهان و قبول شرایطی که ما را از مظان پولشوئی و حمایت از تروریسم نجات دهد و اجازه دهد تا بانک ها با ما همکاری داشته باشند، مسئولان ما از نگاه به شرق به عنوان نوش‌دارو برای اقتصاد بیمار کشور سخن می گویند و در این میان بنظر می رسد که چین نیز از ایران به عنوان اهرم فشار در جنگ اقتصادی خود با آمریکا استفاده می‌کند. اما به گفته مهدی مطهرنیا، کارشناس مسائل بین الملل، رقابت این دو کشور بر سر ایران به نفع کشور ما نخواهد بود زیرا نهایتا ایران به برگ امتیاز گیری برای هر دو قدرت تبدیل خواهد شد.  از سوی دیگر، تیره شدن روابط تجاری هند با چین، رابطه تجاری میان آمریکا و چین را پررنگ‌تر کرده و در این میان تلاش های اخیر هند برای ادامه تماس و دیدار مقامات آن کشور از ایران در سایه سند همکاری 25 ساله ایران و چین نیز قابل تامل است، به ویژه آن که سرمایه گذاری هند در ایران، و به طور خاص در بندر چابهار، برای ایران حائز اهمیت است. 

به رغم تمایل دو طرف در همکاری برای دور زدن تحریم ها، میزان تجارت ایران و چین پس از اعلام سند همکاری 25 ساله کاهش یافته است. افزون برآن، طی دو سال گذشته و پس از خروج آمریکا از برجام صادرات چین به ایران نیز با کاهش تدریجی روبرو بوده است. در سال 2019 صادرات ایران به چین حدود 15 میلیارد دلار و واردات از چین 10 میلیارد دلار بود، در حالی که درسال 2017 میزان تجارت میان دو کشور حدود 50 میلیارد دلار بود و با این که چین قرار بود از ایران حدود 700 هزار بشکه نفت خام در روز دریافت کند، پس از تحریم های آمریکا این میزان تدریجا به 90 هزار بشکه در روز کاهش یافت.  درست است که ایران در وضعیت کنونی با روی آوردن به چین امید به گشایش اقتصادی دارد، اما سنگینی کفه ترازو در سند همکاری بین دو کشور به سمت چین است که نفت خود را برای 25 سال تامین کرده است. درجائی که می توان با قبول معاهدات بین المللی و تعامل سازنده با همه کشورهای دنیا اقتصاد کشور را به شکوفائی رساند، 25 سال زمان زیادی برای محدود کردن روابط تجاری و امید بستن تنها بریک کشور است.

مقالات زیادی طی یک ماه گذشته در خصوص توافقنامه 25 ساله ایران و چین منشتر شده ولی هم موافقان و هم مخالفان، درباره آثار مثبت و منفی این توافق اغراق کرده اند. باید توجه داشت که تقابل چین و آمریکا، یک تقابل تجاری است و براساس اولویت‌های عملگرایانه (و نه ایدئولوژیک) شکل گرفته. ازهمین رو، هرچند ممکن است چین از ایران بعنوان اهرمی فشار بر غرب استفاده کند، ولی هرگز به خاطر ایران، روابط اقتصادی خود را با آمریکا و اروپا مخدوش نخواهد کرد. در همین راستاست که ما هم باید با همه‌جانبه‌گرایی در تعاملات تجاری، دست بسته به سراغ چینی ها نرویم و گزینه های خود را محدود به شرق نکنیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: