به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

با خروج چینی ها از فاز 11 پارس جنوبی این سوال به ذهن ناظران امور اقتصادی کشور خطور میکند که «استراتژی نگاه به شرق» تا چه میزان در دوران تحریم برای ما کارآمد خواهد بود و چه راه هایی برای جلب سرمایه گذاری کشورهایی همچون چین و روسیه وجود دارد؟ متاسفانه در ارتباط با روس ها هم ما عملا از سرمایه گذاری مستقیم آنها در حوزه انرژی بی بهره بوده ایم. در مقایسه میتوان به توافق هایی که پوتین در سفر اخیرش به عربستان و امارات کرد اشاره نمود که به امضای 21 توافقنامه مهم و موافقت ریاض و مسکو برای سرمایه گذاری 10 میلیارد دلاری در روسیه انجامید.

پارس جنوبیباید توجه داشت که «استراتژی نگاه به شرق» به نوعی میراثی از دوران جنگ سرد است، دورانی که دو قطب شرق و غرب معنایی فراتر از وضعیت جغرافیایی کشورها داشت. ولی اکنون، تفکیک شرق و غرب ایدئولوژیک، با سازوکارهای سیاسی و اقتصادی جهان چند قطبی امروزی تطابق ندارد، و نگاه به شرق تنها به معنی پاک کردن مسئله اصلی، یعنی چالش تعامل با جامعه بین المللی است. در ارتباط با چین میتوان دید که تعامل اقتصادی با غرب، اهمیتی حیاتی برای این کشور دارد و امری نیست که فدای ملاحظات سیاسی و ایدئولوژیک شود.   

تابستان سال 96 بود که شرکت چینی سی ان پی سی و شرکت فرانسوی توتال قراردادی به مبلغ 4.8 میلیارد دلار برای توسعه فاز 11 پارس جنوبی و با هدف به ثمر رساندن ظرفیت برداشت روزانه 56 میلیون متر مکعب گاز با کشورمان به امضا رساندند.  هدف این طرح توسعه ای، افزایش مشارکت های بین المللی شرکت های ایرانی به عنوان مسیری برای انتقال فناوری های نوین در حوزه های مختلف برای برداشت گاز و ساخت تجهیزات در کنار بهره گیری از سرمایه خارجی بود. با خروج رسمی توتال از این پروژه چند میلیاردلاری، شرکت سینوپک چین که سهامدار 80.1 درصد از طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی شده بود، می توانست در ادامه راه، ایران را همراهی کند، اما اعلام اخیر وزیر نفت مبنی بر خروج چین از این پروژه، عملا شرکت پترو پارس ایران را به طور کامل مسئول اجرای این طرح قرارمی دهد. 

در قرارداد پارس جنوبی ، به عنوان بزرگترین میدان گازی دنیا و با تمرکز بر ازدیاد برداشت ازطریق به کارگیری فناوری های مدرن و پیشرفته، قرار بود فاز 11 به مرکز انتقال فناوری های روزآمد تبدیل شود و بیژن زنگنه رقم خوردن مرحله جدیدی در توسعه صنعت نفت را پیش بینی می کرد.  کنارکشیدن چین از این پروژه، اما در واکنش به فشارهای آمریکا، ضربه ای است به تلاش های کشورمان برای تامین مالی پروژه های انرژی، به ویژه در زمانی که فشار تحریم ها فروش نفت را نیز با دشواری های جدی مواجه ساخته است. 

کارشناسان انرژی انتقاد خود را متوجه قراردادهای جدید نفتی می کنند و براین باورند که ورود فرانسوی ها و چینی ها به قرارداد بدون ضمانت اجرائی و خروج آن ها بدون پرداخت هیچگونه جریمه، تنها فرصت سوزی برای ثروت ملی بوده است، در حالی که از دید طرفداران چنین قرارداد هائی با توجه به ریسک بالای سرمایه گذاری خارجی در ایران و شرایط مطلوب آن درسایر کشورهای منطقه، استفاده از چنین مشوق هائی ضروری به نظر می رسید.         

زنگنهبه گفته زنگنه که از ابتدای فاز 11 پارس جنوبی می خواست منابع خارجی را وارد این پروژه کند، یکی از اهداف این بود که پتروپارس با بهره گیری از دانش شرکت های خارجی، به ویژه در بحث فشار افزائی و نصب سکوی فشار افزا، کاریاد بگیرد؛ اما اکنون پس از اعلام خروج چین از این پروژه زنگنه می گوید پترو پارس به تنهائی و با 100 درصد سهام این پروژه را اجرا خواهد کرد، و با توجه به این که بیش از 70 درصد گاز مصرفی ایران از میدان پارس جنوبی تولید می شود، معلوم نیست که ادامه کار به چه صورت انجام خواهد شد، به ویژه این که به گفته محمد مشکین فام، مدیر عامل شرکت نفت و گاز پارس، پتروپارس تجربه ساخت کمپرسور تقویت فشار ندارد. مشکین فام همچنین می گوید بر اساس پیش بینی های انجام شده در 4 یا 5 سال آینده، فشار میدان پارس جنوبی کاهش خواهد یافت و باید جبران شود.     

بیژن زنگنه که وعده نصب نخستین جکت فاز 11 پارس جنوبی رابرای استقرار سکوئی با برداشت روزانه 500 میلیون فوت مکعب تا پایان امسال داده، موضوع فشارافزائی توسعه این فازرا منوط به مذاکرات با مپنا و سایرشرکت ها کرده و انتظار دارد که مپنا در بخش هایتک خدمات فنی و مهندسی نفت که در حال حاضر ضعف صنعت نفت کشور است ورود کند.  حقیقت این است که وزارت نفت می توانست از برکت برجام نه تنها اهداف مالی این پروژه را تامین کند، بلکه به فناوری های پیشرفته نیز دست یابد، اما به گفته کارشناس صنعت نفت، سید مهدی حسینی، ما سیاست هایمان را به گونه ای طراحی نکرده بودیم که آینده دورتر را نیز ببینیم و تفکر توسعه ای ما با جذب سرمایه خارجی باید ادامه پیدا می کرد.

با بازگشت تحریم ها، تمرکز تلاش های اقتصادی ما بر همسایگان و کشورهای منطقه بوده است و در این متن بوده که استراتژی نگاه به شرق مطرح گردید. ولی همانطور که در ابتدا اشاره شد، در جهان چند قطبی امروز، تعاملات تجاری کشوری همچون چین با غرب، به قدری عمیق و وسیع است که قرار دادن شرق در برابر غرب، و انتخاب یکی به جای دیگری، واقعگرایانه به نظر نمی رسد. خروج چین از فاز 11 پارس جنوبی در حقیقت پاسخ به منتقدانی است که برجام و دستاوردهای آن را حاصل نگاه یکجانبه دیپلماسی کشور به غرب می دانند و همچنان با مفاهیم دوران جنگ سرد، در پی حل معادلات چند مجهولی قرن بیست و یکم هستند.      

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: