به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

یک اقتصاد مقاومتی، اقتصادی خلاق است و زیربنای تمام اقتصادهای امروزین اعتبار و تأمین مالی است.  مکمل تنوع سازی در اقتصاد، تنوع سازی در ابزار و ساختارهای تأمین مالی است.  یکی از مدل های اوراق بهادار که از حدود شش سال گذشته جای خود را در کشورهای مختلف به خصوص کشورهای در حال توسعه بازکرده است، مدلی که شاید بتوان آن را به نام اوراق بهادار توسعه محور ترجمه کرد (Development Impact Bonds) .  همانگونه که از اسم این مدل بر می آید این مدل ابزاری برای تأمین مالی پروژه های توسعه ای در کشورهایی است که با کمبود منابع مواجه اند و پروژه هایشان بر مبنای مدل اوراق بهادار خدمات اجتماعی محور (Social Impact Bond) طراحی شده است.

اوراق بهادار خدمات اجتماعی محور یا اس آی بی، با این تفکر تعریف شده اند که حاصل انجام پروژه های اجتماعی آن به کاهش هزینه های دولت کمک می کند.

برای نمونه اگر هزینه های بهداشت و درمان در شهری به دلیل دسترسی محدود به آب قابل شرب بالا باشد می توان با اجرای یک طرح آبرسانی از هزینه های بهداشت و درمان دولت کاست.  به عبارت دیگر اگر این هزینه ها 100 میلیون تومان در سال برای دولت هزینه داشته باشند می توان با یک طرح 40 میلیون تومانی آبرسانی این هزینه را به 25 میلیون تومان کاهش داد و از محل این بودجه، 35 میلیون تومان دیگر برای دولت پس انداز کرد. نمونه های دیگر آن در نقاط مختلف دنیا در پروژه های زیست محیطی، برق رسانی، و ... دیده می شود. 

در خصوص پروژه های توسعه محور نیز وضع تقریبا به همین صورت است و نمونه ای مشابه مشارکت بخش خصوصی و دولتی است. در این رویکرد، اوراق بهادار توسعه محور، قراردادی میان سرمایه گذاران بخش خصوصی و دولت بر مبنای اهداف مشترک توسعه ای منعقد می کند.  در این الگو یک موسسه بیطرف باید گواهی حسن اجرا را صادر کند تا سرمایه گذاران بتوانند بازگشت سرمایه خود را جبران کنند و این گواهی حسن اجرا تنها در صورتیکه اهداف پروژه تأمین شود صادر خواهد شد.  به عبارت دیگر، دولت با فروش اوراق بهادار توسعه محور به بخش خصوصی سرمایه لازم برای اجرای طرح هایی توسعه ای را تأمین می کند اما پرداخت آن به اضافه کارمزد به پیمانکار بخش خصوصی منوط به تأیید یک موسسه ارزیابی مستقل خواهد بود.

در صورت موفقیت این پروژه ها هزینه مخارج آن همچنان به دوش دولت خواهد بود اما راه هایی برای کاهش حجم هزینه ها نیز در این الگو وجود دارد. برای نمونه دولت های خارجی و یا سرمایه گذاران خارجی می توانند در این سرمایه گذاری ها مشارکت کنند. حضور بخش خصوصی هم می تواند مقطعی و صرفا در حد اجرای پروژه باشد و دولت می تواند پس از بهره وری پروژه مسئولیت آن را به عهده بگیرد.

این نوع همکاری می تواند مزیت هایی داشته باشد. پیمانکار بخش خصوصی انگیزه بیشتری برای اجرای درست پروژه خواهد داشت و در عین حال دولت نیز از به هدر رفتن سرمایه در هزارتوی دیوانسالاری جلوگیری خواهد کرد. در مورد طرح های خدمات اجتماعی محور، اجرای موفق آن ها به منزله عدم هدر رفتن منابع دولتی است. علاوه بر این مزایا دولت از مدیریت بهینه بخش خصوصی که کارآمد تر است بهره خواهد برد و با قابلیت های فنی و مدیریتی نوین و کارآمد آشنا خواهد شد. بزرگترین مزیت این طرح ها استفاده از ظرفیت خریداران خارجی اوراق بهادار ایران مانند صندوق بازنشستگی نروژ و هند است.

هر چند این پروژه ها در مقایسه با پروژه های زیرساختی کوچک تر هستند اما به همین دلیل جذب سرمایه گذار برای آنها آسانتر خواهد بود.  مجله اکونومیست در شماره ماه آوریل امسال خود به یک نمونه موفق از این پروژه ها اشاره می کند. یک کارآفرین تایلندی به نام واندی خونچورنیاکونگ در سال 2011 میلادی با سرمایه 22 میلیون دلاری روی یک طرح توسعه محور برای مزرعه خورشیدی سرمایه گذاری کرد. چهار سال بعد از آن توانست 800 میلیون دلار از بخش خصوصی برای این پروژه سرمایه جذب کند.  در سال های پیش رو و در دوران پساتحریم پروژه های توسعه محور بسیاری را شاهد خواهیم بود که می تواند زمینه بسیار مساعدی برای جذب سرمایه خارجی باشد.  برای نمونه، در همان گزارش به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد نیز اشاره شده که سالانه به 2.5 هزار میلیارد دلار نیاز دارند تا به پروژه هایی چون پروژه های بهداشتی یا آموزش و پرورش در مناطق محروم جهان اختصاص دارند و یا 13.5 هزار میلیارد دلار که باید تا سال 2030 میلادی برای اجرایی شدن توافقنامه پاریس تأمین شود.

منابع مالی در جهان برای سرمایه گذاری محدود هستند و سرمایه گذاران شاخص هایی چون سهولت انجام کسب و کار را در کشورهای هدف مورد توجه قرار می دهند. در کنار آن سلامتی اقتصادی و مالی دولت را هم در نظر خواهند داشت. همه این ها تکه های پازلی هستند که دولت و سایر نهادها باید در مسیر اصلاحات ساختاری کنار هم قرار دهند تا بتوانیم شاهد سرمایه گذاری داخلی و جذب سرمایه گذاری خارجی باشیم.  

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: