به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

در کشور ما منازعات زیادی بر سر اولویت توسعه اقتصادی بر توسعه سیاسی صورت گرفته و این نزاع باعث جناح‌بندی‌های حزبی و سیاسی نیز شده است. تفکیک توسعه به اقتصادی و سیاسی اما به لحاظ روش شناختی رویکرد درستی نیست، زیرا اگر هدف، آبادانی و سعات شهروندان باشد، نباید اولویتی میان یک نوع از توسعه قائل شد و در واقع باید از توسعه متقارن سخن گفت. اگر هدف رسیدن به توسعه پایدار باشد، باید نگاهی متوازن به حوزه‌های مختلف سیاسی و اقتصادی و نظامی داشت و به بها یا بهانه تولید قدرت، از تولید ثروت غافل نشد.    

توسعه پایدارپیشتر از لوزم توجه به سه تقارن سخن گفته بودیم: «تقارن فن‌آوری و مدیریت»، «تقارن توسعه اقتصادی و توسعه نظامی»، «تقارن دیپلماسی و نظامی‌گری». در سالهای اخیر اما، برخی تولید قدرت را به گونه ای غیرمتقارن تعریف کرده اند و با تکیه بر نظامی گری، از توسعه اقتصادی و سیاسی غافل شده اند. نگاهی به گزارش پایداری و توسعه یافتگی ایران در جهان نشان می دهد که توسعه پایدار مستلزم توجه به شاخص هایی وسیع، از مقابله با فقر گرفته تا توجه به کیفیت زیر ساخت‌های کشور و مقابله با آلودگی های زیست محیطی می باشد.

در چنین روزهائی از ماه ژوئن سال 2012 بود که کنفرانس توسعه پایدار سازمان ملل در ریودوژانیروی برزیل با عنوان «ریو+20» و با شرکت نمایندگان دولت ها و سازمان های بین المللی و جوامع مدنی، آغازگر نقطه عطفی در زمینه های اقتصادی-اجتماعی، زیست محیطی و دیگر تحولات در روابط میان ملت ها شد.  هدف این کنفرانس در واقع ارزیابی از میزان تحقق اهداف توسعه هزاره و بررسی اهداف منطقه ای و بین المللی برای همکاری جامعه جهانی و یافتن راه حل هائی برای چالش های مشترک میان کشورهای جهان در دهه های آینده بود. یکی ازدستاوردهای مهم این کنفرانس را باید تدوین اهداف توسعه پایدار و جایگزین نمودن آن بجای اهداف توسعه هزاره و تعهد کشورهای عضو برای ایجاد فرایندی شفاف و همه جانبه در مسیر رسیدن به توسعه پایدار دانست که نتیجه آن برنامه توسعه پایدار با عنوان «تحول جهان ما: دستور کار 2030 برای توسعه پایدار» بود، که به دنبال آن سازمان ملل با تهیه گزارش هائی کشورهای جهان از جمله کشورما را از منظر شاخص های توسعه پایدار مورد ارزیابی قرار داد.

گزارش پایداری و توسعه یافتگی ایران در جهان که توسعه پایدار را پایه‌ای ترین نگرش بشر امروز برای راهبری متوازن جهان به آینده، و مدیریت منایع زیستی بدون دست اندازی به منابع نسل های بعد را سرلوحه برنامه های توسعه می داند، توسط کمیسیون توسعه پایدار، محیط زیست و آب اتاق ایران تدوین شده و به بررسی تطبیقی شاخص های توسعه پایدار ایران و مقایسه آن با سایر کشورها طی سال های 2016 و 2019 میلادی پرداخته است. بر اساس این گزارش، تضمین پایداری محیط زیست از یک سو و پایداری رشد و توسعه از دیگر سو، رویکردی نوین در زمینه پایداری توسعه و محیط زیست را برای جامعه جهانی ترسیم کرده است.       

با توجه به اهداف کلی توسعه پایدار که در میان آن ها می توان به پایان دادن به فقر و گرسنگی، تامین زندگی سالم برای همه، تامین با کیفیت آموزش فراگیر، ایجاد برابری جنسی و توانمندی زنان، دسترسی به انرژی پاک و ارزان، رشد اقتصادی مستمر و فراگیر، اشتغال پایدار، کاهش نابرابری ها، حفاظت محیط زیست، صلح و عدالت، و توسعه مشارکت جهانی اشاره نمود، اهمیت شاخص ها به عنوان ابزاری برای فراهم کردن اطلاعات کمّی برای مردم و تصمیم گیران و با تاکید بر ارتباط میان بخش های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیست به نحوی پررنگ تر بروز می کند. مولفه ارزیابی برای این منظور در گزارش های سازمان ملل محاسبه میزان شاخص بین صفر و 100 است که هرچه این عدد به 100 نزدیک تر باشد نشان می دهد که عملکرد کشور در پیشبرد اهداف توسعه پایدار بهتر بوده است.

در نخستین گزارش توسعه پایدار در سال 2016 که عملکرد اهداف توسعه پایدار 149 کشور را شامل می شد، ایران با امتیاز 58.5 در رتبه 79 و پس ازکشورهای چین و جامائیکا درفهرستی قرارگرفت که در صدر آن سوئد، دانمارک، نروژ، فنلاند و سوئیس با کسب امتیاز بیش از 80 قرار داشتند. در سال 2017 شاخص توسعه پایدار برای 167 کشور تهیه شد، که در آن ایران با کسب امتیاز 64.7 در رتبه 89 و پس از لبنان و مصر قرار گرفت.  گزارش 2018 که برای 156 کشور بود، ایران را با کسب امتیاز 65.5 در رتبه 82 قرار داد، و گزارش 2019 برای 162 کشور، امتیاز 70.5 و رتبه 58 را نصیب کشورمان کرد.

عملکرد شاخص های توسعه پایدار ایران برای سال 2019 نشان می دهد که در بسیاری از موارد مانند پایان دادن به فقر، رفاه روحی و روانی شهروندان، کیفیت زیر ساخت های کشور، آلودگی هوا، ساخت سکونت‌گاه‌های انسانی فراگیر و پایدار، مواجهه با شرایط اقلیمی، حفاظت از آب، احیای زیست بوم ها، امنیت فراگیر و عدالت اجتماعی، شاخص ادراک فساد، و توسعه مشارکت جهانی، یا روند نزولی و کاهشی پیموده ایم و یا هنوز با چالش های فراوانی روبرو هستیم. این یافته ها برمبنای محاسبه مقادیر هر شاخص در کشور و بر اساس اطلاعات بین‌المللی انجام شده و با اینکه در برخی اهداف عملکرد بهتری داشته اند و از امتیاز بالاتری برخوردارند، هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب راه طولانی در پیش است. بر اساس سند چشم انداز، ایران در سال 1404 باید کشوری توسعه‌یافته و در جایگاه نخست در میان 25 کشور منطقه باشد. بر اساس گزارش اهداف توسعه پایدار 2018 این رتبه برای ایران 12 بود که در گزارش 2019 به 4 ارتقاء یافت.

درگزارش پایداری و توسعه یافتگی ایران در جهان آمده است که درسال های اخیر، گزارش شاخص های توسعه پایدار به مهم ترین مرجع تصمیم گیری و ارزیابی جذابیت کشورهای درحال توسعه برای سرمایه گذاران خارجی و اعطای تسهیلات مالی توسط نهادهای بین المللی مانند صندوق بین المللی پول و بانک جهانی تبدیل شده است و به همین دلیل ضروریست پیشبرد هرچه بیشتر این شاخص ها و اتخاذ هرچه بهتر تدابیر در بخش های دولتی و خصوصی مورد توجه برنامه ریزان کشور قرار گیرد.       

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: