به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

صعود یک رتبه‌ای جایگاه ایران در شاخص انجام کسب و کار بانک جهانی نسبت به رتبه‌بندی سال گذشته، خبر خوبی برای فعالان اقتصادی بود. البته ما هنوز در میان 190 کشور در مقام 127 قرار داریم. در ضمن، گزارش امسال حاکیست وضعیت ما در زیرشاخص «شروع کسب و کار» همچنان وخیم‌تر شده و ما به رتبه 178 تنزل پیدا کرده‌ایم. این زیرشاخص شامل مراحل، زمان و هزینه لازم برای آغاز کسب و کار است. در ایران بطور متوسط باید 10 مرحله را برای آغاز کسب و کار طی کرد که در مجموع، این روند 72 روز به طول می‌انجامد. در کشور نیوزیلند که بهترین فضای کسب و کار را داراست، شروع کسب و کار کمتر از یک روز به طول می انجامد. این رقم در کشور عربستان، 10 روز است.   

شروع کسب و کار

مقررات دست و پاگیر بلای جان کسب و کار کشور بوده و هست و متاسفانه وعده‌های دولت برای مقررات‌زدایی هم هیچگاه با اصلاحات ساختاری لازم همراه نبوده. این هفته در جلسه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، سیاستمدارانی که متخصص مقررات‌تراشی هستند، بر لزوم مقرارت‌زدایی تاکید کردند ولی ایکاش حرف های فعالان‌اقتصادی که زخم دستورالعمل‌های متعدد و مانعةالجمع را خورده‌اند نیز شنیده می‌شد. در این میان، اتاق بازرگانی باید با صدایی بلندتر بر ضرورت حیاتی مقرارت‌زدایی تاکید کند و این موضوع را به یک مطالبه عمومی تبدیل نماید. میزان موفقیت در رفع موانع انجام کسب و کار محک خوبی برای سنجش کارآیی و صداقت مسئولان کشور است زیرا این حوزه دیگر ارتباطی با تحریم ها ندارد که بخواهیم با فرافکنی، دست دشمن را دخیل بدانیم و از زیر بار مسئولیت فرار کنیم.  

هر سال بانک جهانی 190 کشور را بر اساس نماگرهائی مانند وضعیت شروع کسب و کار، شرایط صدور مجوز ساخت، دسترسی به برق، ثبت مالکیت، اخذ اعتبار، حمایت از سرمایه گذاران اقلیت، پرداخت مالیات، تجارت برون مرزی، اجرای قراردادها، و رسیدگی به ورشکستگی و پرداخت دیون ارزیابی کرده و کشورها را بر اساس امتیاز کسب شده رتبه بندی می کند. در گزارش جهانی سهولت کسب و کار 2020، رتبه کلی ایران 127 است که نسبت به رتبه 128 سال گذشته بهبود یک پله ای داشته است. جدول زیرمقایسه ای است میان رتبه زیرشاخص های محیط کسب و کار در ایران براساس گزارش 2019 و 2020 بانک جهانی:  

زیر شاخص

رتبه شاخص سهولت کسب و کار 2019

رتبه شاخص سهولت کسب و کار 2020

شروع کسب و کار

173

178

صدور مجوز ساخت

86

73

دسترسی به برق

108

113

ثبت مالکیت

90

70

دریافت اعتبار

90

104

حمایت از سرمایه گذاران خرد

173

128

پرداخت مالیات

149

144

تجارت برون مرزی

121

123

اجرای قراردادها

89

90

رسیدگی به ورشکستگی

131

133

 

افزون بر رتبه بندی، امتیازی که طبق این شاخص به کشورها تعلق می گیرد نیز نمایانگر شرایط راه اندازی کسب و کار در آن کشور است و بیشترین رقم آن 100 می باشد به این معنی که هرچه این نمره به 100 نزدیک تر باشد یعنی شرایط بهتری برای کسب و کارهای جدید در آن کشور فراهم است. سال گذشته نمره ما دراین شاخص 58.6 بود، اما نمره 58.5 در گزارش امسال نشان می دهد که فضای کسب و کار در کشور بهبود نیافته و تنزل هم داشته است. براساس گزارش بانک جهانی، بهترین کشورها برای راه اندازی کسب و کار به ترتیب نیوزیلند، سنگاپور، هنگ کنگ، دانمارک، کره جنوبی، ایالات متحده آمریکا، گرجستان، بریتانیا، نروژ، و سوئد هستند که نمره همه آنها بالای 80 است.       

گزارش بانک جهانی شاهدی است بر این که 115 اقتصاد در جهان توانسته اند محیط کسب و کار خود را بهبود بخشند، در حالی که 26 اقتصاد در بهبود آن نا موفق بوده اند. یکی از نکات قابل توجه دراین گزارش آن است که اقتصادهای موفق سطح بالائی از فعالیت های کارآفرینانه و سطح پائین تری از فساد دارا هستند، و نکته دیگر این که طی 15 یا 16 سال گذشته دستکم 178 اقتصاد در دنیا 722 امر اصلاحی مربوط به شروع کسب و کار را با از بین بردن موانع موجود به انجام رسانده اند، این در حالی است که کشور ما در این حوزه، بدترین عملکرد را داشته است.

در میان کشورهای منطقه، عربستان سعودی، اردن، تاجیکستان، پاکستان و کویت، همراه با چین و هند اقتصادهائی هستند که از بیشترین میزان بهبود در شاخص های انجام کسب و کار برخوردارند. جدول زیر رتبه و امتیاز کشورهای خاورمیانه را نشان می دهد:

کشور

امتیاز

رتبه

امارات

80.9

16

بحرین

70

43

عربستان سعودی

71.6

68

عمان

70

68

قطر

68.7

77

کویت

67.4

83

ایران

58.5

127

عراق

44.7

172

 

به طورکلی، شاخص کسب و کار بانک جهانی نموداری از کم کردن فاصله اقتصادهای درحال توسعه با اقتصادهای پیشرفته است، گو این که این فاصله میان کشورها هنوز چشمگیر است.  به عنوان مثال، در کشورهای کم درآمد، شروع کسب و کار نیاز به هزینه ای معادل 50 درصد درآمد سرانه آن کشور دارد، در حالی که در کشورهائی با درآمد بیشتر، این مقدار تنها کمی بیش از 4 درصد است، و در کشورهائی که در 50 رتبه پائین در فهرست کشورها قرار دارند مدت زمان مورد نیاز برای شروع کسب و کار 6 مرتبه بیش از کشورهائی است که در نخستین 20 رتبه هستند. 

شاخص انجام کسب و کار باید به عنوان ابزار ارزشمندی برای دولت ها به منظور تبیین سیاست های صحیح نظارتی و تنظیمی به کار گرفته شود تا به عنوان معیاری برای پیشرفت کیفیت عملکرد و میزان چالش های موجود در راه رسیدن به توسعه اقتصادی موثر باشد. با وجود قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار که وزارت امور اقتصادی و دارائی را با همکاری دستگاه های اجرائی و نهاد های بین المللی موظف بر بهبود جایگاه ایران در رتبه بندی جهانی کسب و کار و معرفی وضعیت اقتصادی کشور به سرمایه گذاران خارجی میکند، وضعیت نا مطلوب فضای کسب و کارسال ها است که دغدغه بزرگ فعالان اقتصادی بوده است.

گزارش سهولت کسب و کار سال گذشته بانک جهانی گویای افت چهار پله ای رتبه ایران نسبت به سال پیش از آن و نشانی از تضعیف جایگاه ایران در بیشتر زیرشاخص ها بود. در همین حال، بسیاری از کشورهای دیگر عملکرد بهتری در رفتارهای اقتصادی خود داشته و توانسته بودند به رتبه بهتری دست یابند.  گزارش جدید بانک جهانی نیز متاسفانه نشان دهنده بدترین عملکرد کشور در زمینه مهم ترین زیرشاخص یعنی «شروع کسب و کار» است، و این در حالی است که این زیرشاخص، یکی از ارکان اصلی ارتقای اقتصادی بهبود فضای کسب و کار می باشد. به گفته اسحاق جهانگیری، وجود اشکالات ساختاری مانند رانت و انحصار در اقتصاد کشور نباید مانعی در راه اجرای اصلاحات ضروری برای بهبود محیط کسب و کار باشد، ولی واقعیت آن است که رانت و فساد همزاد وضعیت ناگوار کسب و کار است و یکی بدون دیگری از میان نخواهد رفت.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: