اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

حضور میشائیل ارهارد بوک در تهران و ملاقات با مقامات بانک مرکزی و نمایندگان شرکت های ایرانی و آلمانی در حالی که طرح برقراری خط اعتباری 15 میلیارد دلاری اروپا در چارچوب اینستکس مدنظر است، بار دیگر این سئوال را بر می انگیزد که تا چه میزان این ساز و کار امکان تحقق خواهد داشت؟ رییس جدید اینستکس در دیدار با نمایندگان بخش خصوصی از اعلام آمادگی چند بانک اروپایی برای ورود به مکانیزم مالی ساز و کار ویژه مالی تجارت با ایران خبر داد. اتاق بازرگانی تهران نیز به گفته حسام الدین حلاج، سرپرست معاونت امور بین الملل اتاق تهران، در حال کار بر روی پروژه ای است تا بر اساس آن بتوان با اینستکس کار کرد. حلاج میگوید برای راه‌اندازی عملیاتی این سازوکار، موضوع خرید نفت از ایران ضروری بنظر می‌رسد.

اینستکس    تاجراناروپا برای پیشبرد تعهدات برجامی با چالش های خودش روبروست ولی در همین حال ادامه چالش های منطقه ای و مانع تراشی های دلواپسان داخلی، چالش ها برای عملیاتی شدن اینستکس را دشوارتر میکند. دلواپسانی که تا می توانستند، پیشبرد مذاکرات را دشوار کردند، متوجهند که در شرایط کنونی، هرگونه توافق با اروپایی ها، شروع مثبتی خواهد بود. دو ماه پیش مجتبی ذوالنور، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با ایجاد ناامیدی گفته بود: کانال اینستکس یک سطل بدون آب است و خروجی آن به کار ما نمی آید. ولی ایشان اکنون از مذاکرات صورت گرفته عملا استقبال کرده و خبر داده که قرار است اروپایی‌ها ۱۵میلیارد دلار در سه قسط ۵ میلیارد دلاری به عنوان پیش فروش نفت ایران به صندوق اینستکس واریز ‌کنند، تا شرایط فروش نفت ایران فراهم شود.  

اینستکس   تاجرانزمستان گذشته بود که ماه ها پس از تصمیم اروپا برای یافتن راهی در مقابله با تحریم های آمریکا، ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری با نام موسسه اینستکس در پاریس به ثبت رسید و فرانسه، آلمان و انگلیس به عنوان سهامداران اصلی آن برآن شدند تا تجارت بین اتحادیه اروپا و ایران را به رغم تحریم ها و بدون مبادله پول به صورت اعتباری انجام دهند. 

در همان حال با وجود ابهامات بسیاری که در تحقق این اقدام وجود داشت، سه کشور اروپائی اینستکس را اقدامی زمان بر اما امکان پذیر دانستند که کشورهای دیگر اروپائی و حتی چین و روسیه نیز می توانند در آن وارد شوند.  مدتی پس از آن، اما به رغم وعده های دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا که گفته بود با اتصال کشورهای بیشتر به اینستکس، تراکنش های مالی اروپا و ایران به پردازش خواهد رسید، انتظارات ایران در قبال وعده های بزرگ اروپا همچنان بدون تحقق ماند و از دید مسئولان کشورمان، اروپا تنها در حرف و نه در عمل حمایت خود از ایران را نشان داد و با خرید زمان تا کنون هیچ اقدامی در راستای منفعت اقتصادی ایران انجام نداده است.

با وجود این که اکنون حضور رییس جدید اینستکس در تهران نور امیدی در صحنه تجارت خارجی کشور است و  وی تلاش می کند تا ویژگی های موجود کشور را شناسایی کرده و زمینه را برای معاملات تجاری و کارآیی ابزار ویژه اروپا آماده کند، با این حال  ماه هاست که ماهیت و کارآیی این اقدام  زیر سئوال رفته است. آیا همانطور که در ابتدای ثبت اینستکس گفته شد اروپا تجارت خارجی ایران را نخواهد بلعید؟ آیا صادرات غیر نفتی، که در این برهه بسیار به آن نیازمندیم، جایی در این ساز و کار خواهد داشت؟ 

میشائیل بوک   تاجرانبه باور کارشناسان، سفر به ایران و بازدید میشائیل بوک از بانک مرکزی و اتاق بازرگانی و شنیدن صدای بخش خصوصی ایران نشانی از جدی بودن اتحادیه اروپا، به ویژه با در نظر گرفتن اعتبار ۱۵ میلیارد دلاری برای باقی ماندن ایران در برجام است.  در این میان، اما معلوم نیست چه بر سر پیش شرط عملیاتی شدن اینستکس یعنی پیوستن کامل ایران به FATF که اروپا در ابتدا مطرح کرده بود خواهد آمد؟  از طرف دیگر، به گزارش برخی از رسانه ها، طرح ماکرون، رییس جمهور فرانسه، مبنی بر راه اندازی خط اعتباری 15 میلیارد دلاری برای فروش نفت ایران شامل تعهد ایران به گفت و گوهای منطقه ای در آینده نیز می شود.  افزون بر آن، عملیاتی شدن اینستکس علاوه بر کشورهای اروپائی باعث جلب کشورهای دیگر به این ساز و کار نیزخواهد شد، همانطور که به گزارش برخی از رسانه ها در تابستان گذشته، مقامات مسکو برای همکاری با اینستکس ابراز علاقه کرده بودند. به این رغم، اما منفی نگری ها و اشکال تراشی های دلواپسان که شرایط اینستکس را مانند برجام برای کشور غیر قابل پذیرش می دانند همچنان ادامه دارد.  به گفته سردار جلالی، رییس پدافند غیرعامل، خط اعتباری ۱۵ میلیارد دلاری که درآن هیچگونه عملیات بانکی انجام نشود قابل پذیرش نیست.  سردار جلالی می گوید این طور ماندن در برجام برای ما نفعی ندارد زیرا ما برجام را برای استفاده از منافع اقتصادی آن پذیرفتیم.   

درمیان اقدامات فرانسه و طرح های پیشنهادی آن کشور که به منظور کاهش تنش میان ایران و آمریکا انجام گرفته، موضع کشور ما برای پذیرش مذاکره، برداشته شدن همه تحریم ها بوده است. عدم مخالفت آمریکا با اعتبار ۱۵ میلیارد دلاری اروپا از نگاهی به برداشت تحریم ها تعبیر شد، اما بیژن زنگنه با بیان این که برقراری این خط اعتباری به معنای کاهش تحریم نیست، لغو تحریم های نفتی ایران را پیش شرط ایجاد خط اعتباری ۱۵ میلیارد دلاری اروپا برای ایران عنوان کرد. به گفته زنگنه اینستکس بدون واریز پول نفت پاسخگو نیست؛ اساس این بوده تا تحریم های نفتی برداشته شود و بتوانیم نفت بفروشیم، زیرا این خط اعتباری در آینده ایران را بدهکار می کند.

اینستکس   تاجرانبا پیوستن بلژیک به کانال مالی اینستکس و تشویق شرکت های بلژیکی به کار با ایران، و در حالی که به گفته میشائیل بوک چند بانک اروپائی هم آمادگی خود را برای ورود به مکانیزم مالی اینستکس و تبادل همکاری با ایران اعلام کرده اند، حسام الدین حلاج تاکید می کند که برای راه‌اندازی عملیاتی این سازوکار، موضوع خرید نفت از ایران از طریق اختصاص خط اعتباری ۱۵ میلیارد دلاری ضروری به نظر می‌رسد. از طرف دیگر، بخش خصوصی ایران نیز در حال مطالعه روی کالاهای قابل تهاتر از طریق اینستکس و شناسائی شرکت های ایرانی علاقمند به صادرات و واردات چنین کالاهایی است.  در حال حاضر با روند افزایشی تجارت ایران و آلمان در دو ماه گذشته و وجود بیش از 2400 شرکت خصوصی عضو اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان، حمایت دولت در توانمند ساختن بیشتر بخش خصوصی و دادن فرصت های بیشتر به این بخش برای تصمیم گیری می تواند موفقیت های بیشتری برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.    

در زیر سایه سنگین تحریم ها، فضای تاریکی بر اقتصاد کشور غلبه کرده. تحقق اینستکس می تواند گام کوچکی برای ورود کالاهای اروپایی به کشور باشد و همه باید از نسبت به مانع تراشی ها علیه این ساز و کار حساس باشیم. عملیاتی شدن اینستکس شاید نیاز به طول زمان بیشتری داشته است، اما فراموش نکنیم که اروپا با درک نیازهای اقتصادی خود و ایران به این اقدام دست زده و ایجاد ملزومات آن، گام مهمی در کاهش فشارهای اقتصادی علیه کشورمان است.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام