به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

توکلبیانات نورزی مقام معظم رهبری بار دیگر توجه‌ها را به سوی تولید دانش‌بنیان جلب کرد ولی باز هم مثل همیشه تمرکز بر نتیجه است نه پیش‌نیازها و مقدمات. پیش‌ نیاز تولید دانش بنیان، حمایت از تولیدکنندگان واقعی دانش و خلاقیت است. بکارگیری و بومی‌سازی بهینه پیشرفت‌های علمی و فناوری تنها در فضای رقابت آزاد با جضور سرمایه‌‌گذاری داخلی و خارجی ممکن خواهد شد. دولت هم اگر قصد حمایت از دانش بنیان‌ها را دارد، باید از یک سو، سودای تصدی‌گری را کنار گذارد و از دیگر سو، در نحوه ارائه تسهیلات مالی تجدید نظر کند تا شرایط را برای دانش‌بنیان‌های نوظهور فراهم سازد. به قول نسیم توکل، رئیس هئیت مدیره شرکت الکترونیک تجارت عرش گستر، اگر دولت می‌خواهد با ارائه تسهیلات، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان را افزایش دهد، نباید فقط از «تولیدی نوع یک» حمایت خاص کرد و نباید حواله بقیه شرکتها را به بانک‌ها با همان نرخ بهره و ضمانت‌نامه ملکی کرد. باید توجه داشت که حذف ضمانت‌نامه ملکی و جایگزین کردن آن با شیوه‌های ریسک‌پذیرتر، باعث رشد شرکت‌های دانش‌بنیان نوظهور خواهد شد.

دانش‌بنیان‌ها می‌توانند یکی از راه‌حل‌های معضل بی‌بیکاری فارغ التحصیلان و فرار مغزها باشند. گزارش اخیر مجمع جهانی اقتصاد در میان بزرگترین مشکلات اقتصادی ایران به بیکاری، وضعیت وخیم معیشتی، رکود اقتصادی طولانی مدت، و بحران منابع طبیعی اشاره می‌کند که به گفته این نهاد بین‌المللی نیاز به توجه ویژه در برنامه‌های توسعه‌ای کشور برای آینده دارد، و به باور برخی کارشناسان و فعالان بخش خصوصی، تورمی که سالها است اقتصاد کشور با آن روبروست، بدون یافتن راه حل هائی مناسب همچنان ادامه خواهد یافت. سخنان مقام معظم رهبری در آستانه سال نو راهنمای ادامه مسیر برای «عبور از سختی ها و دشواری های اقتصادی» کشور از طریق تولید است که در سالی که در آن پا نهاده ایم باید با نمایش چهره ای جدید «دانش بنیان و متکی به دانش جدید و پیشرفت های علمی» باشد. 

اقتصاد دانش بنیان و شرکت های دانش بنیان که در ادبیات اقتصادی کشور سال ها است استفاده می شود یکی از قوی ترین مولفه ها در زمینه تحولات اقتصادی و ابزاری برای توسعه اقتصادی است که بر اساس تولید، توزیع و کاربرد دانش شکل می گیرد و در حالی که تمرکز آن بر سرمایه گذاری در دانش، صنایع دانش بنیان، نوآوری و ابداعات جدید است، دانش بنیان های نوظهور هم باید بتوانند از تسهیلات بانکی بهره ببرند و حمایت ها نباید مختص نام های آشنا باشد.

آمارهای رسمی حاکی از آن است که در میان 130 کشور جهان در میزان خروجی های نوآوری، ایران رتبه 47 را دارد، اما با داشتن حدود 5 هزار و 500 شرکت دانش بنیان که تحت حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری کشورفعالیت می کنند سهم این شرکت ها از تولید ناخالص ملی تنها 2 درصد است، در حالی که در چشم انداز 20 ساله و در افق 1404 شرکت های دانش بنیان باید نقشی 50 درصدی در تولید ناخالص ملی داشته باشند که در حال حاضرهنوز 48 درصد با این افق فاصله داریم. 

تعداد شرکت های دانش بنیان کشور که بیشتر در حوزه فناوری اطلاعات و نرم افزار، ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته برق و الکترونیک، مخابرات و سیستم های خودکار فعالیت دارند از آغاز فعالیت تا کنون افزایش چشمگیری داشته و از 56 شرکت در سال 1392 به بیش از 5300 شرکت در سال 99 رسیده است، و با این که آمار سال 1398 حاکی از آن است که 350 شرکت دانش بنیان تولیدی حدود 750 میلیون دلار محصولات صادراتی به عراق، روسیه، افغانستان و سوریه صادر کرده اند، با این حال هنوز جایگاه این شرکت ها در توسعه اقتصادی کشور مطلوب نیست و اهمیت آنها برای پیشبرد اهداف اقتصادی مغفول مانده که این امر ناشی از عدم توجه به ویژگی ها و نحوه پیدایش چنین شرکت هائی است، ویژگی هائی که به گفته معاون مرکز شرکت ها و موسسات دانش بنیان، شامل تعلق به بخش خصوصی، فعالیت در حوزه فناوری های برتر و پیچیده، و از همه مهمتر، بومی سازی دانش تولید محصول و خدمات این شرکت ها است. افزون برآن، برخی از شرکت های دانش بنیان در کشور مانند آنهائی که به نوعی با مراکز دانشگاهی و پژوهشی در ارتباطند از ابتدا زیر چتر حمایتی دولت نبوده اند، در حالی که درتعریف شرکت های دانش بنیان آمده است که این شرکت ها «از حمایت های دولتی از نظر معافیت از پرداخت مالیات ، عوارض حقوقی گمرکی و سود بازرگانی و عوارض مالیاتی...برخوردارند».

به طور کلی مشکلاتی که شرکت های دانش بنیان در کشور ما با آن روبرو هستند را شاید بتوان درقوانین کسب و کار به ویژه عدم اجرای معافیت مالیاتی، کمبود منابع مالی، تاخیر در تامین مالی قراردادهای بسته شده با دولت، مشکلات در روند ثبت شرکت، بوروکراسی اداری، و بی اعتمادی به محصولات دانش بنیان داخلی خلاصه کرد.  مهم تر از آن، اما عدم توانائی در دسترسی به مخاطب برای معرفی محصول، نبود بازاریابی مناسب و عدم ارتباط با بازارهای بین المللی است. در همین راستا رئیس پارک علم و فناوری همدان با تاکید بر اهمیت تبدیل علم و دانش به محصول و مهم تر از آن ارائه محصول به بازار بر این باور است که خلاء بازار در تمامی شرکت های دانش بنیان احساس می شود و این شرکت ها در حوزه بازار و فروش محصول به خوبی ورود نکرده اند. 

افزون برآن، جای خالی متخصصان علوم انسانی و اجتماعی درشرکت های دانش بنیان دیده می شود. به گفته دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری های سلول های بنیادی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، با اینکه شرکت های دانش بنیان در حوزه های علمی رشد خوبی داشته اند، اما همچنان با قوانین و مقررات حقوقی، بازرگانی، بازاریابی و قانونی بیگانه‌اند و در 95 درصد از این شرکت ها جای خالی دانش آموختگان رشته های علوم انسانی و اجتماعی خالی است. از سوی دیگر، برغم حمایت مالی 24 هزار میلیارد تومانی صندوق نوآوری و شکوفائی به شرکت های دانش بنیان در سال 1400،  قوانین پیچیده، فرآیند سخت اخذ مجوزها، بی ثباتی اقتصاد، کمبود نیروی انسانی، و عدم آشنائی با فناوری های جدید چالش های پیش روی این شرکت ها در سال گذشته بودند که انتظار می رود در سال جدید نیز ادامه یابند.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: