به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

از حدود بیست سال پیش تعاملات جمهوری اسلامی ایران با آمریکای لاتین با تبادلات مذهبی در اواخر دهه 80 شمسی شروع شد و بعد با تبادلات فرهنگی در اوائل دهه 90 و سپس دیپلماتیک در اواخر دهه 90 و اقتصادی در پنج سال گذشته و نظامی در دو سال گذشته افزایش یافت.

به اعتبار پژوهشی از دکتر محمدرضا لطفعلی پور دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد که در فصلنامه تابستان 1390 پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی نیز به چاپ رسید، سابقه روابط ایران و آمریکای لاتین به سال 1902 میلادی و امضای عهدنامه مودت و تجارت توسط اسحاق خان مفخم الدوله وزیر مختار ایران در واشنگتن بر می گردد ولی برقراری روابط سیاسی و سفارت سی سال بعد از آن در زمان رضاشاه پهلوی متحقق شد و بعد از انقلاب نیز در برنامه های دوم و سوم توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. به اتبار همین پژوهش با وجود مطالعات کمی که در خصوص اهمیت بلوک تجاری کشورهای آمریکای لاتین می توان تمایل گسترش روابط با آمریکای لاتین را بیشتر منبعث از هم خوانی مولفه های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و مولفه های سیاست خارجی برخی از کشورهای آمریکای لاتین دانست. در عین حال تنوع و مشابهت های اقتصادی نیز می تواند زمینه های مناسبی برای این همکاری ها ایجاد کند.

سفرهای اخیر ریاست جمهوری و معاونین ایشان به کشورهای حوزه آمریکای لاتین گواهی از این دکترین سیاسی-اقتصادی است. به نظر می رسد سیاست همسایگی و تعاملات با کشورهای حوزه دریای خزر و نزدیکی به روسیه، تنها تاکتیک موجود در این دو حوزه نیست اما یک سوال اساسی در این میان باقی می ماند که آیا در آستانه گفتگوهای و تصمیمات برجامی نگاه به آمریکای لاتین چقدر می تواند عواید اقتصادی مطلوبی را برای اقتصادی ما به همراه داشته باشد؟ با توجه به مشکلات عمیق اقتصادی متحدان ما در آمریکای لاتین، بنظر نمی رسد که عواید اقتصادی مطلوبی برای اقتصاد ما وجود داشته باشد.

در این میان برای بررسی ظرفیت های تجاری میان آمریکای لاتین و ایران وبیناری با همکاری مرکز مطالعات کشورهای اسپانیایی زبان و اتاق بازرگانی تهران برگزار شد و جای تعجب دارد که سفیران ایران در کشورهای کوبا، ونزوئلا و مکزیک سیاست راهبردی ایران را بیشتر در تعمیق روابط بین ایران و کشورهای جبهه مقاومت در آمریکای لاتین تعریف کردند!  عبدالمجید شهرابی مدیر تحقیقات خانه آمریکای لاتین نیز گفت: در مورد آمریکای لاتین هم رویکرد آقای رییسی گسترش روابط با کشورهای این منطقه و بالاخص کشورهای جبهه مقاومت در آنجا است! به اعتقاد کارشناسان تاجران این رویکرد تماما ایدئولوژیک است که به هیچ وجه اهداف اقتصادی مردم ایران را تضمین نخواهد کرد.

دیگر اظهارات مقامات بلندپایه ما در خصوص آمریکای لاتین، انعکاس دهنده همین رویکرد ایدئولوژیک و غیر عملگرایانه است. برای مثال حجت الاسلام احمد سالک نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرگزاری دفاع مقدس با اشاره به فواید ارتباط گیری با دنیای امریکای لاتین گفت: کشور‌های آمریکای لاتین نیاز به یک سرپناه دارند و هیچ پناهی بهتر از جمهوری اسلامی برای آن‌ها نیست، بنابراین هر مقدار که بتوانیم روابط اقتصادی خود را با کشور‌های آمریکای لاتین گسترش دهیم، شاهد عمق روابط و نفع اقتصادی مشترک خواهیم بود!

در آستانه بحران انرژی و گران شدن نفت بعد از جنگ اوکراین، عربستان به عنوان یکی از اعضای اوپک بیشترین سود اقتصادی را از آن خود کرد. به طوری که با رشد قیمت نفت در سال 2021 ارزش آرامکو به حدود 2000 میلیارد دلار رسیده که به معنای جایگاه سومین شرکت دنیا پس از اپل و مایکروسافت می‌باشد. به عبارتی، حتی عربستان با اینکه بعضا اختلافاتی از لحاظ ایدوئولوژیک با دنیای بیرون دارد ولی همچنان در پی مذاکره و تعامل جهانی است. این در حالی است که کشور ما جایگاه دوم در میزان نفت و گاز جهانی را به خود اختصاص داده ولی به هیچ وجه از فرصت پیش آمده در بحران اخیر اوکراین سود لازم را به دست نیاورد.

اگر به مثال امریکای لاتین برگردیم، نکته جالب توجه این است که رئیس کمیته نفت و انرژی مجلس ملی ونزوئلا، که خود تحت تحریم های سنگین ایالات متحده است، اعلام کرد ونزوئلا می‌تواند تا اواسط سال جاری تحویل نفت به آمریکا و اروپا را آغاز کند، مشروط بر اینکه تحریم‌ها علیه این کشور برداشته شود. حال به نظر می رسد در این اثنای تاریخی با مسامحاتی تدابیری اندیشیده شده و ونزوئلا علی رغم اختلاف ایدوئولوژیک دست رد به سینه تحریم کنندگانش هم نزده تا بتواند از فرصت بوجود آمده، به نفع خود در فروش نفت استفاده کند. سوال اساسی این است که چرا کشور ما که در مذاکره با قدرت های جامعه جهانی است و در مسیر ترانزیت فوق العاده ای در جهان قرار دارد، نمی خواهد با  اقتدار با تحریم کنندگانش دست به معامله بزند.

اینکه می گویند علم بیاموزید ولو در چین به این معنی است که نهایت تلاش خود را بکنیم نه اینکه در عمل به چین برویم! توسعه روابط هم خوب است ولی نه اینکه لزوما به آمریکای لاتین برویم وقتی در همین همسایگی نتوانسته ایم منافع اقتصادی خود را تضمین کنیم. طبق آخرین گزارش ها، تجارت خارجی ایران در 4 ماهه نخست سال 22 درصد در صادرات و 16 درصد در واردات افزایش مبلغ داشته اما از نظر وزنی به ترتیب 6 و 12 درصد کاهش داشته که نشان می دهد افزایش مبلغ به خاطر افزایش قیمت کالاها بوده. شاید قبل از اینکه به دنبال محور مقاومت در آمریکای لاتین باشیم بهتر است مقاومت اقتصاد را با احیای برجام و سیاست های کنترل تورم بالا ببریم. این اقدام - و نه دنبال کردن محور مقاومت - به آبادانی و توسعه پایدار اقتصادی خواهد انجامید.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: