به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

گره زدن سرنوشت برجام به خروج سپاه از لیست گروه های تروریستی، آینده توافق اتمی ایران را در هاله ابهام قرار داده است. در این میان اظهارات امیرعبداللهیان که به طور ضمنی یک تمایزی میان منافع ملی و منافع سپاه قائل شده بود نیز باعث حرف و حدیث های زیادی شد. عده‌ای معتقدند که اقتصاد ایران به شدت با شرکت‌های مرتبط با سپاه درهم تنیده است و به همین علت، منافع اقتصادی ناشی از برجام تنها در صورت خروج سپاه از لیست گروه‌های تروریست امکان پذیر خواهد شد. ولی واقعیت این است که خروج سپاه از لیست مذکور بیشتر جنبه نمادین دارد و سوالی که ما باید از خود بپرسیم این است که رفع تحریم‌های اقتصادی تا چه میزان برایمان مهم است؟ و آیا اقتصاد ایران تحمل ادامه تحریم‌ها را خواهد آورد؟

امیرعبداللهیانهرچند هدف باید گذار از اقتصاد وابسته به نفت باشد، ولی به هرحال در کوتاه‌مدت و میان‌مدت نمی‌توان نسبت به فروش نفت بی‌اعتنا بود و تنها از زاویه فروش نفت، ادامه تحریم‌ها هرروز بالغ بر 250 میلیون دلار به ایران ضرر می‌زند. در واقع درصورت احیای برجام، ما می توانیم به میزان صادرات 2017 که 2.5 میلیون بشکه نفت است برسیم. اگر نرخ نفت صادراتی را 100 دلار در نظر بگیریم، فروش نفت ایران به 250 میلیون دلار در روز خواهد رسید.

پس از ماه ها هنوز انتظار برای رسیدن به نقطه توافق در احیای برجام همچنان به صورت انتظار باقی است و اتحادیه اروپا به عنوان هماهنگ کننده برجام در تلاش برای رسیدن به یک توافق هرچه زودتر در مذاکرات وین است که از چند روز پیش از آغاز سال نو در یک دوره تنفسی به سر می برد و قرار است با بازگشت مذاکره کنندگان به وین گفت و گو ها ادامه یافته و به مرحله پایانی و امضای متن توافق نهائی که به گفته سخنگوی مسئول سیاست خارجی این اتحادیه آماده شده و روی میز قرار دارد برسد. در حالی که به نظر می رسد همه مذاکره کنندگان خواهان جمعبندی مذاکرات و رسیدن به نتیجه نهائی هستند، هنوز خطوط قرمزی باقی است که نیاز به گفت و گوهای بیشتر دارد.

پیش از وقفه در مذاکرات که معلوم نیست به چه علت به وقوع پیوست، به نظر می رسید که حرکت در مسیری هرچند پیچیده ولی قاطع برای رسیدن به یک توافق خوب به آغازی دوباره برای برجام منتهی شود، اما اکنون با وجود ابهاماتی که حول و حوش محتوای این مذاکرات وجود دارد هنوز به طور وضوح مشخص نیست که بر سر این توافق چه خواهد آمد، به ویژه آنکه مساله رفع تحریم ها علیه سپاه به عنوان موردی در مذاکرات مطرح شده و وزیر امور خارجه کشورمان موضوع اصلی مذاکرات را خروج سپاه از لیست گروه های تروریستی خوانده است. کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی خارجی ایران نیز با تاکید بر اهمیت حذف سپاه از فهرست گروه های تروریستی آمریکا، آن را پیش شرطی برای احیای توافق برجام دانسته است. این در حالی است که بسیاری معتقدند تحریم های سپاه جنبه نمادین دارد و آینده برجام و نجات اقتصادی کشور نباید به آن گره بخورد.    

از سوی دیگر، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با ابراز ناامیدی از وضعیت مذاکرات وین گفته است که برجام در حال جمعبندی نیست و وی نمی تواند تضمین کند که این مذاکرات به توافق منتهی شود.  بورل با اشاره به ورود تحریم های سپاه به مذاکرات می گوید این مشکلی است جانبی که در نهایت بخشی از توافق هسته ای نیست. به گفته بورل، به نظر می رسید که در هفته های گذشته رسیدن به توافق بسیار نزدیک بود، اما روسیه مانع شد، زیرا می خواست از لغو تحریم های نفتی ایران جلوگیری کند تا آغاز تولید نفت در ایران و عرضه بیشترآن در بازارها سدی برای فروش نفت روسیه نباشد.  در همین حال، علی باقری و امیر عبداللهیان در ملاقات های جداگانه با انریکه مورا، معاون جوزپ بورل، بر عزم و جدیت ایران برای نهائی کردن توافق درصورت کوتاه آمدن آمریکا از مواضع خود تاکید کردند. 

تاخیر در رسیدن به توافق، اما به دلیل شرایط سیاسی دنیا که هرآن با تغییری غیر قابل پیش بینی روبرواست، به نفع روند پیشبرد مذاکرات نیست و به گفته یک تحلیلگر مسائل بین الملل گذر زمان به ضرر مذاکرات وین است.  احمد فاطمی نژاد می گوید شاید به شرایطی برسیم که دیگر توافق برای ایران و سایر طرفین دستاورد خاصی نداشته باشد.  به باور فاطمی نژاد، سرنوشت مذاکرات وین از اتفاقات پیرامونی تاثیر می پذیرد و هر تحولی می تواند مسیرتصمیمات مذاکره کنندگان را به نحو متفاوتی تغییر دهد که باعث پیچیده تر شدن شرایط احیای برجام شود.

از نظر دیگر تحلیلگران مسائل سیاسی و بین الملل نیز راهکارهای اتخاذ شده طرفین باید به نوعی هرچه زودترمذاکرات را در مسیر رسیدن به توافق نهائی قراردهد. رضا نصری، تحلیلگر مسائل بین الملل بر این باور است که مطالبات اخیر روسیه کشور ما را در مذاکرات بر سر یک دوراهی قرار داده است که راه برون رفت از آن شاید مذاکره مستقیم با آمریکا باشد. تحلیلگر دیگر، فواد صادقی نیز با اشاره به نقش روسیه گفته است برجام با درخواست جدید روسیه دچار بحران شد و توافقی که آماده اجرا شدن بود به تنش کشیده شد و ایران نباید با طناب روسیه در چاه منازعات بین المللی برود. پژوهشگر ارشد مسائل استراتژیک، دیاکو حسینی که چند وقت پیش برجام را یک توافق قابل دفاع و سنگ بنائی برای توافقات آینده خوانده بود، اکنون نیز حفظ برجام را یک اولویت می داند که یا از طریق یک توافق موقت و یا گفت و گوی مستقیم با آمریکا بتواند راه را برای رسیدن به یک توافق نهائی باز کند.

میخائیل اولیانوف درتوئیت اخیر خود با تاکید براین که دور هشتم گفت و گوهای وین هنوز تکمیل نشده و ادامه خواهد داشت نوشته است: من معتقدم زمانی که اختلافات نهائی میان ایران و آمریکا حل شود، شرکت کنندگان کنونی برجام به وین باز خواهند گشت تا توافق را نهائی کنند. اولیانوف اما هیچ کلامی درباره نقش بازدارنده روسیه به میان نیاورده و حتی از ابراز دلیل اختلاف اصلی میان ایران و آمریکا هم سخن نمی گوید. درحالی که پیش از وقفه در دور هشتم مذاکرات انتظار می رفت با حل و فصل یکی دو مورد باقی مانده توافق نهائی حاصل شود، شرط نابجای روسیه و توقف در مذاکرات و سفر آقای عبداللهیان به مسکو برای دیدار با لاوروف تنها تاثیر گذاری مسکو بر تصمیمات ایران را در اذهان پررنگ تر نمود.  به گفته دیپلمات سابق ایرانی، جاوید قربان اوغلی، اگر احیای برجام در راستای منافع ملی کشور است، ایران باید نشان بدهد که از چنان اراده مستقل و استقلال سیاسی برخوردار است که فارغ از خواست یا فشار روسیه تصمیمی در راستای حقوق ملت اتخاذ کند، زیرا رهبری با صراحت لغو تحریم ها ولو یک روز زودتر را به نفع کشور اعلام کرده اند.     

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: