به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 

طبیبیانمحمد طبیبیان: اقتصاددان: «جنگ اخیر نشان داده که روسیه به جز چاه نفت و بمب هسته‌ای چیزی ندارد. ارتش پوتین هم علیرغم هزینه‌های سنگین در مقابل یک ارتش کوچکتر کم آورده، ارزش پول روسیه طی چند روز به شدت سقوط کرده، اقدامات تحریمی مردم روسیه را تحت فشار شدید قرار داده، و تهدید هسته‌ای پوتین نیز جدی گرفته نشد. همه این‌ موارد از جنگ روسیه، باید درسی باشد برای دیگرانی که اقتصاد کشورشان را به یک منبع مثل نفت وابسته و تصور می‌کنند داشتن بمب اتمی هم می‌تواند ابزار قدرت‌نمایی و تکیه‌گاه روز مبادا باشد.»

در چند روز گذشته شاهد بودیم که برخی از تحلیلگران ایرانی که به حاکمیت هم نزدیک هستند، ضمن استقبال ضمنی از حمله روسیه به اوکراین، یکی از دلایل آسیب پذیر بودن اوکراین را نداشتن بمب هسته‌ای ارزیابی کرده بودند. پس از گذشت چند روز از تجاوز ارضی روسیه، اکنون معلوم شده که روسیه فاقد قدرتی است که تبلیغش می‌کرد و اوکراینی‌ها هم به این سادگی از میدان به در نمی شوند و هرچند از جهت تسلیحاتی بسیار ضعیف تر از روس ها هستند، ولی هم انسجام ناسیونالیستی دارند و هم از حمایت افکار عمومی برخوردارند. در این میان درسی که ما می توانیم بگیریم این است که مهمترین سرمایه در وهله اول انسجام ملی، و در وهله دوم، عدم انزوا و توانایی در همراه کردن افکار عمومی جهانی است.

همان تحلیلگرانی که از مزایای سلاح اتمی برای ایران سخن می گویند، هیچگاه برنامه‌ای توسعه پایدار و بالندگی اقتصاد کشور ارائه نداده اند و صادرات اصلی ما همچنان نفت و فراوردهای مربوطه است. این موضوعی است که حتی برغم تحریم‌ها، در بودجه 1401 نیز مقابل ردیابی است. اواخر تابستان بود که جواد اوجی وزیر نفت گفت تحریم های آمریکا سبب شد تا ایران از آوریل 2018 تا آوریل 2021 از تولید یک میلیارد و 800 میلیون بشکه نفت و بیش از 100 میلیارد دلار درآمد نفتی محروم شود؛ با این حال و درشرایطی که تا آبان ماه سالجاری که همچنان در سایه شوم تحریم ها بوده ایم درآمدهای نفتی بودجه 1400 تنها حدود 14 درصد تحقق یافته، در لایحه بودجه 1401 فروش روزانه 1.2 میلیون بشکه نفت با قیمت 60 دلار به ازای هر بشکه پیش بینی شده است که در مقایسه با بودجه 1400 حاکی از افزایشی 100 درصدی است و نشان می دهد که دولت در نظر دارد معادل 38 درصد از کل درآمدهایش را از بخش نفت تامین کند.   

درآمدهای نفتی سال 1400 با این فرض که تحریم ها لغو خواهند شد تنظیم شده بود و وزیر پیشین نفت نیز گفته بود که اگر تحریم ها برداشته شوند ما قادر خواهیم بود روزانه 2.3 میلیون بشکه نفت بفروشیم. با شکست این پیش فرض، لایحه بودجه 1401 با پیش بینی فروش 1.2 میلیون بشکه در روز و اعلام وزیر امورخارجه و نایب رئیس کمیسیون امنیت مجلس مبنی بر این که اقتصاد و بودجه کشور به برجام و مذاکرات گره نمی خورد تنظیم شده است. به گفته  کارشناس اقتصاد نفت، حامد توانگر، با وجود خوش بینی در میان مقامات کشور برای آسان تر شدن شرایط فروش نفت، آمارها نشان می دهند که در بهترین حالت در سال 2021 صادرات نفت ایران حدود 800 هزار بشکه در روز بود، و اگر تغییری در شرایط ایجاد نشود و فروش نفت در همین میزان باقی بماند، با محاسبات لایحه بودجه 1401 حدود 25 درصد اختلاف بوجود خواهد آمد که نتیجه آن مواجهه با کسری بودجه در بخش نفت خواهد بود.     

با این حال، اخیرا کمیسیون تلفیق، درآمدهای نفتی دولت در بودجه سال 1401 را بیش از 100 هزار میلیارد تومان افزایش داد که به باور بسیاری از کارشناسان به افزایش ریسک عدم تحقق درآمدهای دولت در سال آینده دامن زده و می تواند به تداوم رشد تورم منجر شود.  براساس این تغییر، درآمد دولت از محل فروش نفت از 381 هزار میلیارد تومان به 484 هزار میلیارد تومان افزایش می یابد که حاکی از رشدی 27 درصدی است.  این پیش بینی بر مبنای افزایش قیمت نفت از 60 دلار به 70 دلار به ازای هر بشکه و افزایش صادرات از 1.2 میلیون بشکه درروز به 1.4 بشکه در روز است، حال آنکه به باور کارشناسان اگر تحریم ها رفع نشود مشکلاتی در راه صادرات نفت بوجود خواهد آمد به طوری که حتی نفت بشکه ای 100 دلار نیز نمی تواند بودجه سال آینده را از کسری نجات دهد.

کارشناسان همچنین براین باورند که در صورت عدم احیای برجام، حتی رقم اولیه مورد نظر دولت نیز بعید است تحقق یابد.  رضا پدیدار، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران درباره میزان درآمد سال آینده گفت نمی توان هیچ برآورد درستی از درآمد نفتی سال آینده داشت. ؛ ما هنوز در شرایط تحریمی هستیم و در این شرایط اظهارنظر در خصوص میزان درآمد نفتی نیاز به شجاعت دارد. به گفته پدیدار، در شرایط تحریمی که از طریق واسطه در بهترین شرایط حدود یک میلیون بشکه نفت می فروشیم آن هم با قیمت های تخفیف خورده، نمی دانم چگونه می توان درآمدهای پیش بینی شده را محقق کرد.  وی تاکید می کند که تنها اگر مذاکرات به نتیجه مطلوب برشد و توافقی حاصل شود می توان گفت به ارقام مصوب شده دست پیدا خواهیم کرد. 

حامد توانگر براین باور است که اگرقیمت نفت خام به 90 دلار برسد و شرایط بین المللی بهبود یابد ما می توانیم روزانه 1.5 میلیون بشکه نفت را به ازاری 70 دلار برای هر بشکه به فروش برسانیم که در این صورت نه تنها بودجه کسری نخواهد داشت، بلکه حدود 180 هزار میلیارد تومان مازاد درآمد هم خواهیم داشت.  در عین حال وی تاکید می کند که اگرقیمت نفت خام افت کند و ایران روزانه حدود 650 هزار بشکه با قیمت 50 دلار صادر کند، با کسری بودجه‌ای معادل 220 هزارمیلیارد تومان روبرو خواهیم شد.  به باور وی با این که قیمت تعیین شده 60 دلار برای هربشکه در بودجه 1401 در شرایط مطلوب دوراز دسترس نیست، اما با توجه به بودجه کشورهای تولید کننده نفت مانند روسیه و قطربهتر بود که در بودجه نویسی جانب احتیاط رعایت می شد و عددی پائین تر مانند 55 دلار برای هر بشکه درنظر گرفته می شد تا در صورت افت قیمت با کسری بودجه مواجه نشویم.  

به هرحال باید این واقعیت را پذیرفت که اقتصاد ما همچنان وابسته به نفت است و از همین رو، تمرکز بر پیشبرد مذاکرات اتمی و رفع تحریم ها، یک توجیه مهم اقتصادی دارد. البته باید توجه داشت که وجه مهم‌تر مذاکره و رفع تحریم‌ها، خروج ایران از انزوای سیاسی و اقتصادی است. همانطور که اکنون در بحران روسیه و اوکراین قابل مشاهده است، تحریم‌هایی که علیه روسیه وضع شده در حال به زانو درآوردن روسیه است و تهدیدهای پوتین در خصوص استفاده از بمب هسته‌ای هم راه به جایی نبرده است. این درسی است که ما می توانیم از اشتباهات پوتین بگیریم و باید بدانیم که تا زمانی که ما دست به تغییر پارادایم در اقتصاد و سیاست خارجی نزنیم و تا زمانی که قدرت را تنها در نظامی‌گری خلاصه کنیم، قدرتمند نخواهیم شد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: