به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نخستین نگاه به آمار نرخ بیکاری در پائیز 1400 گویای پائین‌ترین نرخ بیکاری در کشور در 25 سال گذشته است که به تنهائی می‌تواند شاخص مطلوبی برای وضعیت اقتصادی کشور باشد. اما جست و جوی بیشتر برای آمار و ارقام مربوط به بازار کار نشان از حکایتی دیگر و کاهش نرخ مشارکت اقتصادی و به تبع آن حرکت در جهت مخالف بهبود اقتصادی دارد، زیرا مهم‌ترین مولفه‌ها در زمینه اشتغال و بازار کار، وضعیت دو شاخص مهم اقتصادی، یعنی «نرخ بیکاری» و «نرخ مشارکت اقتصادی» و نسبت این دو شاخص به یکدیگر است، و حتی اگر نرخ بیکاری که حاکی از عدم استفاده کافی دولت از نیروی کار و در واقع عدم توانائی اقتصاد در ایجاد اشتغال برای کاریابان است در پایین‌ترین حد خود باشد، باز هم بدون نرخ مشارکت که یک متغیر مهم در بررسی اشتغال کشور است، جائی برای نمایش وضعیت مطلوب اقتصادی وجود ندارد.

بیکاریهر چند مرکز آمار ایران نرخ بیکاری در پائیز امسال را 8.9 درصد اعلام کرده که بیانگر کاهشی 0.5 درصدی نسبت به فصل مشابه سال گذشته است، شمس‌الدین حسینی، رئیس کمیسیون ویژه جهش و رونق تولید مجلس می‌گوید در حال حاضر با بالاترین نرخ بیکاری مواجه هستیم و نباید با جادوی آمار، القای کاهش نرخ بیکاری داشته باشیم، چرا که نرخ مشارکت کاهش یافته و اگر این امر را از مردم مخفی کنیم باعث بی اعتمادی آن ها به نظام می شود. در آسیب‌شناسی معضل بیکاری هم حقیقتا حرف تازه ای نمانده و مشکل در وهله اول به بی ثباتی سرمایه برای تولید، و در وهله دوم به تحریم‌ها و عدم ورود سرمایه خارجه و کاهش فرصت‌های شغلی باز می گردد.

به طور کلی با تعریفی مختصر از نرخ بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی به این نتیجه می رسیم که نرخ بیکاری پائین بدون نرخ مشارکت اقتصادی شاخص مثبتی در اقتصاد کشور نیست. به طور کلی در سنجش نرخ اشتغال، «بیکار» کسی است که به صورت فعال در پی یافتن شغل است اما نمی تواند شغلی پیدا کند؛ بنابراین کسی که دنبال کار نمی گردد در آمار جمعیت بیکار جای نمی گیرد، و نرخ «مشارکت اقتصادی» نسبت جمعیت فعال (شاغل و بیکار) به جمعیتی است که در سن کار کردن است و پائین بودن این شاخص نشان می دهد که بخشی از جمعیت به کار مشغول نیست.

به طور کلی اعداد و ارقام مرکز آمار ایران در زمینه بازار کار تصویر مطلوبی را ترسیم نمی کند. طبق این آمار، در پائیز 1400، نرخ بیکاری جوانان 15 تا 24 ساله نشان می‌دهد که 23.6 در صد از این افراد بیکار بوده اند، و نرخ بیکاری افراد 18 تا 35 ساله نشان می دهد که بیش از 16 درصد از این افراد بیکار بوده اند. در همین راستا، آمار پائیز امسال حاکی از آن است که 40.6 درصد از بیکاران کشور را فارغ التحصیلان دانشگاهی تشکیل می دهند که تعداد بیشتر آن ها زنان بیکار هستند. از سوی دیگر، به باور کارشناسان کسانی که طی این مدت می توانستند وارد بازار کار شوند به دلیل نداشتن امید به یافتن شغل وارد این بازار نشدند و این کاهش نرخ مشارکت دلیلی دیگر برای کاهش نرخ بیکاری بوده است که یکی از تبعات اقتصادی آن برای کشور عدم توانائی دولت در اتکا به درآمدهای مالیاتی است که توسط نیروی کار فعال پرداخت می‌شود. به عنوان نمونه، برنامه ریزی دولت برای سال 1401 بر پایه 532 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی است که پرداخت آن به درآمد و و ضعیت اشتغال افراد بستگی دارد و اگر نیروی فعال جامعه کار نکند و درآمدی نداشته باشد، مالیاتی به دولت پرداخت نخواهد شد و دولت بار دیگر با کسری بودجه مواجه خواهد گشت، و این چرخه معیوب منجر به تورم و به تبع آن رکود می‌شود. 

از همین رو، به دلیل همزمانی با کاهش نرخ مشارکت، کاهش نرخ بیکاری را نمی توان و نباید به عنوان رخدادی مثبت در بازار کار تلقی کرد؛ افزون بر آن، در سالهای اخیر وضعیت اشتغال در کشور مطلوب نبوده است. آمارهای ذکر شده چند ماه پیش توسط حجت عبدالملکی وزیر کار، حاکی از وجود 2.4 نفر بیکار در کشور، 2.2 نفر با اشتغال ناقص یا ناپایدار، حدود 2 میلیون نفر ناامید از یافتن کار، 9.7 میلیون نفر با اشتغال کم درآمد، و 4.5 میلیون نفر با اشتغال غیررسمی بود. برخی از تحلیلگران، اما تعداد بیکاران در کشور را بیش از این تخمین می زنند و بر این باورند که نداشتن امید به آینده و آگاهی از وضعیت اشتغال و اطمینان به آینده جوانان را تشویق به مهاجرت و ترک وطن می کند. برآوردهای مقایسه ای شاخص های نرخ بیکاری و مشارکت اقتصادی در تابستان امسال نشان داده که نرخ بیکاری جوانان در ایران نسبت به کشورهائی مانند ترکیه، فرانسه، مالزی، برزیل و آمریکا به عنوان نمونه هائی از کشورها در قاره های مختلف و با شرایط اقتصادی متفاوت بالاتر بوده، و نرخ مشارکت اقتصادی در این کشورها تا میزان 85 درصد نیز به مراتب بالاتر از ایران بوده است. 

اعزام نیروی ماهر کار به خارج از کشور یکی از راه‌هائی است که کشورها در مقابله با بیکاری به آن رو می آورند، و یکی از نمونه های موفق برای اعزام نیروی کار ماهر به خارج کشور هند است. در حال حاضر حدود 18 میلیون هندی در خارج از آن کشور کار می کنند و بسیاری از آنها بخشی از درآمد خود را به خانواده شان درهند انتقال میدهند. براساس برآوردهای انجام شده، تنها در سال 2020 میلادی، حدود 83 میلیارد دلار حواله ارزی از این طریق به هند وارد شده است. این تجربه برای بسیاری از کشورها نه تنها پاسخی برای بیکاری و نبود مشارکت اقتصادی است، بلکه با ورود ارز خارجی می تواند کمکی به بهبود اقتصادی کشورها باشد.

این موضوع می توانست برای ایرانیان خارج از کشور نیز مصداق داشته باشد ولی متاسفانه وضعیت بی ثبات معیشتی و نبود امید به آینده باعث شده که کمتر مهاجری به فکر بازگشت به ایران باشد. با این که چنین اقداماتی می تواند برای کشورما نیز مفید باشد، کما این که همین چندی پیش نیز مدیر کل امور بین الملل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از آمادگی ایران برای اعزام نیروی کار متخصص به فنلاند در چارچوبی مشخص و قانونمند سخن گفت، و افزون بر آن آمارها نشان می دهند که درحال حاظر حدود 170 آژانس کاریابی خارجی در کشور مشغول به فعالیت است، با این حال مهاجرت پاسخ نهائی به بهبود وضعیت اشتغال، مبارزه با بیکاری و پائین بودن مشارکت اقتصادی نیست، زیرا ما در کشورمان هنوز با عدم وجود بسیاری از زیرساخت های اولیه مورد نیاز برای بهبود وضعیت اقتصادی روبرو هستیم.    

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: