به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سورنا ستاری رئیس بنیاد ملی نخبگان می‌گوید شرکت‌های دانش‌بنیان به جذب نیروی متخصص پرداختند و وضعیت ایران در شاخص فرار مغزها، نزدیک میانگین جهانی است. البته جناب ستاری نفرموده‌اند که با چه روشی به این میانگین رسیده‌اند، ولی براساس تحقیق مرکز نظرسنجی کیو، 33 درصد از مردم کشور تمایل به مهاجرت دارند. به باور جامعه‌شناسان، رضایتمندی، امنیت، برخورداری از آزادی‌های قانونی، برابری شهروندان در برابر قانون، برخورداری بی دغدغه از حداقل های ممکن برای زندگی شرافتمندانه، و امید به آینده، مولفه‌هائی است که میتواند به سیل مهاجرت به خارج از کشور پایان دهد.

فرار مغزهاافزون برآن، پژوهش‌های سازمان توسعه و تجارت سازمان ملل بارها فرارمغزهارا دلیل ایجاد شدیدترین صدمات به کشورهای درحال توسعه خوانده و تاکید نموده که خروج افرادی که می توانند بیشترین میزان کمک را به پیشرفت اقتصادی و اجتماعی کشور خود داشته باشند باعث عقب ماندگی کشور و عدم توانائی در برابری با رشد اقتصادی و فناوری در دنیا می شود. برآوردها نشان می‌دهد که در اوائل سال 2020 میلادی حدود 130000 دانشجوی ایرانی‌تبار در دانشگاه‌های خارج از کشور ثبت نام کرده‌اند که این رقم یک رکورد تاریخی است.

آمارهای اخیر مهاجرت شهروندان به خارج از کشور که حاکی از خروج فزاینده نخبگان علمی، پزشکان، پرستاران، دانشجویان و حتی دانش آموزان از ایران است، خبر از آینده‌ای نه چندان دور می دهد که در آن کشور با وضعیت اقتصادی و اجتماعی به مراتب وخیم تر از حال، قادر به برابری با رشد اقتصادی و فناوری در دنیا و جبران زیانها نخواهد بود. براساس آمارهای سال 2020 میلادی، تعداد مهاجران ایرانی در جهان 1.9 میلیون و معادل 2.29 درصد از جمعیت کشور است و با این که این تعداد در دهه‌های اخیر در نوسان بوده، هنوز فرصت‌های تحصیلی و شغلی و امکانات اقتصادی و اجتماعی در سایر کشورها باعث جذب قابل توجه شهروندان ایرانی به خارج از کشور می‌شود.

برآوردهای موسسات مهاجرتی خارج از کشور نشان می دهد که در اوائل سال 2020 میلادی حدود 130000 دانشجوی ایرانی تبار در دانشگاه های خارج از کشور ثبت نام کرده اند که این رقم یک رکورد تاریخی است. متاسفانه بیشترایرانیانی که به قصد تحصیل کشور را ترک می کنند پس از خاتمه تحصیل به ایران باز نمی گردند و این امر نه تنها منجر به محرومیت کشور از توانائی مغزی و تحصیلی افرادی می شود که می توانند چرخ های اقتصاد را با سرعت بیشتری به حرکت درآورند، بلکه سیگنالی است به دیگران که آینده شغلی در کشورهای دیگر بهتر است.

در آمارهای دیگر می بینیم که بین سال های 1380 تا تابستان 1399، بیش از 39 درصد از برگزیدگان المپیادهای دانش آموزی از کشور خارج شد، بیش از 37 درصد از این تعداد در خارج باقی مانده اند و تنها 4 درصد به ایران بازگشته اند. در همین راستا، بر اساس گزارش بنیاد ملی نخبگان ایران، تا مرداد ماه 99، 27 درصد از دارندگان رتبه های 1 تا 150 کنکور ورود به دانشگاه های ایران کشور را ترک کرده و تنها کمتر از 4 درصد آن ها به کشور بازگشته اند. به باور تحلیلگران، پدیده «فرارمغزها» در ایران باعث شده که روند کمبود تخصص، نقصان های فناوری، و عدم بهره‌وری شتاب گیرد و مانعی برای پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران محسوب می شود. افزون برآن، بر اساس یکی از برآورد های اخیر بانک جهانی، هزینه خروج تحصیل کرده های ایرانی برای اقتصاد کشور معادل 50 میلیارد دلار در سال است که این رقم چندین برابر ارزش صادرات اخیر نفت ایران است که در سال 2019 کمتر از 20 میلیارد دلار بوده است. 

و این همه ماجرای فرارمغزها نیست! جست و جو برای امکانات و فرصت های بهتر، دسترسی به رفاه بیشتر، آزادی های اجتماعی و اقتصادی و ده ها دلیل دیگر منجر به مهاجرت فزاینده پزشکان کشورمان نیز شده، و آمار مهاجرت پزشکان نشان می دهد که یک چهارم پزشکان ایرانی به اروپا و آمریکا مهاجرت کرده اند، و تنها در 10 ماه اخیر 3 هزار پزشک کشور را ترک نموده اند. برای همین است که محمد علی محسنی بند پی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، فراهم نبودن شرایط لازم و یافتن زندگی بهتر را دلیل ترک وطن پزشکان می داند و در عین حال خواستار پی گیری دلیل و آسیب شناسی خروج این نخبگان علمی از کشور شده است.  به گفته یک جامعه شناس، در جامعه‌ای که میان جمعیت، منابع و امکانات تعادل برقرار نباشد و افراد جامعه درآمد و امکانات خود را شایسته و منطبق با تحصیلات، تلاش و موقعیت خود ندانند، به فکر ترک جامعه می‌افتند. به عبارتی عدم تعادل میان امکانات و منابع انسانی موجب می‌شود شاهد سرریز نیروی متخصص انسانی به کشورهایی باشیم که حاضرند برای یک سرمایه انسانی امکانات خوبی فراهم کنند. 

اگر آمارهای سازمان ملل و صندوق بین المللی پول که حاکی از مهاجرت سالانه 150 تا 180 هزار نفر از کشور است زنگ بیداری را برای مسئولان به صدا در نیاورد،  اشاره اخیر مقام رهبری به موضوع مهاجرت نخبگان و فراهم کردن فرصت هائی برای جوانان کشور به منظور جلوگیری از آنچه ایشان آن را مهاجر فرستی، یاس نسبت به آینده، و ترک میهن خوانده اند، باید هشداری جدی برای کشور و فراهم کردن ابزاری عملی برای جبران شرایطی باشد که در مرحله نخست منجر به بروز چنین وضعیتی شده است، نه فرصتی برای استفاده از ادبیات «باید» و «نباید» که بسیاری از مسئولان در سخنان خود و تنها در حد حرف به آن اشاره می کنند. تحقق چنین شرایطی، به باور دیپلمات پیشین و تحلیلگر مسائل بین المللی جاوید قربان اوغلی، در وهله اول نیازمند نگاه یکسان به شهروندان، کنار‌ گذاشتن اقداماتی که کرامت انسانی را به چالش می‌کشد، برخورداری از حقوق مصرح در قانون برای همگان، پرهیز از کنکاش در باورهای افراد، دخالت‌نکردن در زندگی خصوصی، رجحان دانش بر نمایش متملقانه و پرهیز از درجه‌بندی شهروندان است.

قربان اوغلی می‌گوید تا زمانی که  بسیاری از مدال‌آوران المپیادهای علمی و دانش‌آموختگان فرهیخته، حتی پس از فارغ‌التحصیلی به دلیل موانع «سلیقه‌ای» دستگاه‌های جذب نیروی انسانی، امیدی به کسب جایگاه و موقعیت مناسب علمی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور نداشته باشند، کسب موقعیت‌های علمی و مدیریتی به زندگی شخصی یا فعالیت‌های اجتماعی آنها سنجاق شده باشد و نمایندگان مجلس به جای برداشتن موانع ریل‌گذاری زیرساخت‌های توسعه، به حق انتخاب و سبک زندگی مردم پرداخته و به مداخله در خصوصی‌ترین ابعاد زندگی شهروندان، محدودیت اینترنت به بهانه صیانت مشغول اند، نمی‌توان جوان نخبه را با «نصیحت » در کشور نگه داشت و مانع از جذب او در بهترین دانشگاه‌های جهان و دسترسی به پیشرفته‌ترین امکانات علمی شد.       

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: