به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، ایران را سومین تولید کننده گاز جهان پس از روسیه و آمریکا خوانده است، که به رغم افزایش تولید روزانه 88 میلیون متر مکعب گاز بین سال های 1396 تا 1398، و تولید سالانه بیش از 244 میلیارد متر مکعب، نه تنها در رویاروئی با افزایش چشمگیر مصرف در سال 99 قادر به تامین گاز مورد نیاز کشور نبود، بلکه ناچار به از دست دادن سه بازار صادراتی گاز نیز شد، و اکنون با پیش بینی وزیر نفت برای زمستان امسال بازهم با کمبودی تا حدود 200 میلیون متر مکعب در روز مواجه خواهد بود. به این ترتیب، صنعتی که می‌توانست با تولید یک کالای استراتژیک یکی از پردرآمد ترین صنایع کشور باشد، به دلیل مسائل سیاسی، اقتصادی و ژئوپلتیکی فدای فرصت سوزی، سوءمدیریت و سیاست های اشتباه شد که در زیر چتر تحریم ها با کاهش روابط خارجی، از دست دادن شرکای تجاری و نبود سرمایه گذاری خارجی، حتی نمی تواند نیازهای داخلی را تامین کند.

گاز طبیعیاز سوی دیگر، شکست قرارداد صادرات گاز به پاکستان و هند، بی‌نیازی ترکیه به گاز ایران با رو کردن به روسیه، و کنار گذاشته شدن ایران از معادلات گازی ارمنستان و آذربایجان که شاید بی‌نیازی عراق از گاز ایران را نیز به دنبال داشته باشد، حکایت از بحرانی دارد که در صنعت گاز کشور با آن روبرو هستیم، بحرانی که می تواند رویای تبدیل شدن ایران به هاب گازی منطقه و نقش آفرینی به عنوان یک بازیگر اصلی را نقش بر آب کند، و در این میان سفر جواد اوجی به ترکمنستان و مذاکراتی که با آن کشور در زمینه احیای تجارت گاز آن هم پس از سال ها اختلاف و مناقشه میان دولت های پیشین و دولت ترکمنستان دراین زمینه صورت گرفت و طی آن وزیر نفت مذاکراتی درمورد تسویه حساب بدهی‌ها با دولت ترکمنستان برای از سرگیری واردات گاز انجام داد نیز حکایت از این دارد که کشوری که روزی صادرکننده گاز به بسیاری از کشورهای دیگر بود، اکنون با کاهش رتبه به سطح نوزدهم در دنیا به عنوان صادرکننده‌ گاز، نیاز به وارد کردن آن برای مصرف داخلی در روزهای سرد زمستان دارد.

مرکز پژوهش های مجلس در گزارش خود با اشاره به کاهش ذخایر قابل استحصال گازی کشور در سال های اخیر، چالش های صنعت گاز را پائین بودن ضریب بازیافت مخازن، بالابودن عمر مخازن گاز و افت تولید آنها، محدودیت در دسترسی به منابع مالی بین المللی، محدودیت دسترسی به فناوری های نوین، و کمبود شدید منابع مالی برای توسعه طرح های بخش انرژی میداند. از سوی دیگر، بررسی های آماری نشان می دهد که بطور متوسط، 40 درصد از گازهای همراه نفت تولیدی سوزانده می شود و قانون جامعی برای جمع آوری و استفاده  از این گازها وجود ندارد. مهم ترین چالش در صنعت گاز، اما به فرسودگی زیر ساخت ها و کمبود سرمایه مربوط می شود.  براساس برخی برآوردها، تنها برای حفظ سطوح کنونی تولید در میادین گازی پارس جنوبی به 30 تا 50 میلیارد دلار سرمایه نیاز است که منابع داخلی قادر به تامین آن نیستند، بلکه نیاز به جذب سرمایه های خارجی است که متاسفانه در شرایط کنونی برای کشور امکان پذیر نیست.

در این راستا کارشناس انرژی، حسن مرادی می گوید فرمول استاندارد در بسیاری از کشورهای جهان سرمایه گذاری خارجی است که نیاز به رفع تحریم ها دارد.  مرادی براین باور است که کمبود سرمایه و عدم جذب سرمایه های خارجی و داخلی برای گسترش طرح های گازی و تولید مشکلاتی هستند که برای مبارزه با آن دولت باید زمینه سرمایه گذاری را فراهم کند.  از سوی دیگر، کشور با سوء مدیریت درعرضه و تقاضا روبروست که مدیریت تقاضا و مصرف را حتی بیش از مدیریت عرضه و تولید پر رنگ می کند، اما تاجائی که چشم اندازی برای سرمایه گذاری به منظور افزایش تولید گاز وجود نداشته باشد و مصرف بی رویه آن همچنان ادامه داشته باشد نمی توان در انتهای این جاده تاریک نوری مشاهده کرد.   

در واقع یکی از دلائل کمبود گاز همین مصرف بالای آن در کشور است که حجم صادرات گاز را نیز به روندی کاهشی کشانده است تا حدی که در سال 1399 درآمد حاصل از صادرات گاز برای کشور تنها 2.6 میلیارد دلار بود، در حالی که کشورهای منطقه مانند امارات، ترکمنستان و قطرکه در مقایسه با ایران منابع بسیار کمتری دارند توانسته اند خود را در میان صادرکنندگان بزرگ گاز در جهان جای دهند، و به عنوان نمونه کشور امارات سال گذشته به دهمین صادرکننده بزرگ گاز در جهان تبدیل شد و درآمد صادرات گاز آن به بیش از 6 میلیارد دلار رسید.  وجود چنین شرایطی در کشور نتیجه بی‌توجهی به تولید بهینه منابع انرژی و نیاز برای افزایش تولید گاز در کشور است که به دلیل نبود برنامه‌ای مدون برای توسعه این صنعت، سیاست‌گذاری‌های اشتباه، و عدم جذب سرمایه خارجی به وجود آمده است.  

به گفته علی مبینی دهکردی، مدیرعامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، در کشور ما هم زمان با رشد مصرف انرژی، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی منفی بوده و فقر گسترش یافته، در حالی که درکشورهای پیشرفته نرخ تولید ناخالص داخلی سالانه افزایش می یابد و مصرف انرژی کاهش پیدا می کند و همین باعث افزایش ثروت و بهبود رفاه در آن کشورها است. دهکردی می افزاید مصرف انرژی در کشور ما به گونه‌ای است که به رشد اقتصاد ملی منجر نمی‌شود. آنچه باید صادر کنیم تا درآمدزایی و اشتغال‌زایی شود، داریم در بخش‌های مختلف با روش‌های نابهنجار، غیراستاندارد، غیرمعمول، و غیرمعقول به مصرف می‌رسانیم.  وی با اشاره به متوسط رشد 3.3 درصدی مصرف سالانه انرژی در 10 سال اخیر هشدار می دهد که اگر این روند ادامه یابد در 10 سال آینده ما به یکی از وارد کنندگان عمده گاز تبدیل خواهیم شد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: