به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

کسری بودجهپیش بینی بانک جهانی از وضعیت بودجه 1400 کشور که در بهار سال جاری منتشر شد این بود که در صورت عدم افزایش درآمدهای نفتی کسری بودجه همچنان ادامه خواهد داشت و درآمدهای غیر نفتی نیز به دلیل وضعیت اقتصادی رشد قابل توجهی نخواهند کرد. در این حال، وابستگی بیشتر به انتشار اوراق، پرداخت بهره و هزینه استهلاک را افزایش می دهد و رشد بدهی های دولت تهدید بیشتری را متوجه بازار سرمایه خواهد کرد و تاثیرات منفی بر بخش بانکی کشور خواهد گذاشت.  و اکنون درحالی که تنها 5 ماه به پایان سال 1400 باقی است، 307 هزار میلیارد تومان مبلغی است که بر اساس پیش بینی مرکز پژوهش های مجلس کسری بودجه سال 1400 خواهد بود که با فرض تحقق 100 درصدی مصارف و احتساب استقراض از صندوق توسعه ملی و فروش اوراق، به 470 هزارمیلیارد تومان خواهد رسید، و حتی درصورت اصلاح ساختار بودجه و تناسب آن با شرایط جدید که به گفته محمدرضا پورابراهیمی وضعیت بودجه سال آینده را از سنوات گذشته بهتر خواهد کرد، باز هم نمیتوان وجود تحریمها و تاثیر آن بر اقتصاد کشور، انزوای بانکی کشور، سوء مدیریت منابع، و نادیده گرفتن نظرات کارشناسانه در تخصیص بودجه را از نظر دور داشت.

یکی از مشکلات بودجه کشور در سالهای گذشته وابستگی خوشبینانه به درآمدهای نفتی بدون توجه به این نکته بوده که اگر وقفه ای در کسب درآمد از این منبع ایجاد شود یکی ازگزینه ها استقراض و یا فروش اوراق خواهد بود. افزون برآن، دولت ها سال ها است که از کنار اصلاحات ساختاری در سیستم های درآمدزا مانند سیستم مالیاتی با بی‌توجهی گذشته اند. اقتصاددان وحید شقاقی شهری علت کسری بودجه دولت ها را سه محور بی انضباتی مالیات، اتکا به اقتصاد نفتی و ایجاد بدهی با دست درازی دولت به منابع بانکی می داند. از سوی دیگر عدم کنترل مصارف نیز عاملی دیگر در ایجاد کسری بودجه است. در همین راستا، مسعود میر کاظمی رییس سازمان برنامه و بودجه براین باور است که باید از منابع کشور استفاده بهینه شود و محاسباتی که برای تنظیم بودجه شده نیاز به بازبینی دارد وبرای تحقق رشد اقتصادی، بودجه کشورمان باید به گونه‌ای تدوین شود که هم پشتیبانی مالی کند و هم شفاف، ساده و قابل اندازه گیری باشد. میر کاظمی تحریم ها را یکی ازعلل کسری بودجه می داند که در کنار آن مشکلات ساختاری داخلی نیز باید اصلاح شوند.

مهدی پازوکی با اشاره به چرخه افزایش نقدینگی برای جبران کسری بودجه که به رشد تورم  می انجامد، بر این باور است که اگر مذاکرات احیای برجام از سر گرفته شود و تحریم ها برداشته شوند، پول فروش نفت می تواند جبران کسری بودجه را بکند و در آن صورت نیازی به چاپ پول نخواهد بود و به تبع آن تورم نیز مهار خواهد شد. پازوکی با بیان این که مذاکره یک ابزار است که باید از آن در جهت تامین منافع ملی بهره برد، می گوید متاسفانه طی این سال‌ها، فرصت‌سوزی‌های بسیار زیادی صورت گرفت و با وقت‌کشی‌هایی که انجام شد، عملا فرصت پیشرفت و توسعه از کشور سلب شد، در صورتیکه که اگر با غرب یک توافق انجام می‌شد، امروز اوضاع اقتصادی به این وضعیت نمی‌افتاد، از سوی دیگر برای کنترل تورم، در کنار رفع تحریم‌ها باید، تکلیف اف ای تی اف نیز مشخص شود، زیرا اگر حتی تحریم‌ها برداشته شود، در صورتیکه در لیست سیاه اف ای تی اف قرار داشته باشیم، عملا پولی نمی‌توانیم جابه جا کنیم.

در مورد چرائی عدم توازن میان دخل و خرج دولت برخی به مساله حقوق کارمندان در میان هزینه‌های دولت اشاره می‌کنند، اما ارزیابی یک پژوهشگر حوزه بودجه  از حقوق کارمندان دولت تنها 5 درصد است و اینکه تنها هزینه دولت حقوق کارمندان نیست. همت قلی‌زاده براین باورست که هزینه طرح‌های عمرانی و بی‌انضباطی های گسترده مالی و اقتصادی همراه با عدم اصلاح بودجه شرکت های دولتی به کسری بودجه دامن می زند. قلی زاده یکی از راه های جبران کسری بودجه را انتشار اوراق مالی اما با مدیریت و هدف گذاری صحیح ودورانی محدود می داند. کارشناس اقتصاد کامران ندری نیز با تاکید بر ضرورت رفع مشکلات ساختاری در نظام دولتی اقتصادی کشور که منجر به افزایش هزینه های دولت می شود بر این باور است که انتشار اوراق مالی باید با ضابطه و حساب شده باشد. یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیزجبران کسری بودجه را منوط بر بهبود فضای کسب و کار، رونق تولید و فراهم کردم زمینه لازم برای جذب سرمایه می داند.

در چنین شرایط بودجه ای که به بسیاری باورها یکی از تبعات عدم برداشتن گام های موثردر مسیر اصلاحات بودجه ای است باید متذکر بود که ادامه چنین رویه ای به انباشت سریع بدهی های دولت و مشکلات شدید تردرسال های آینده خواهد انجامید و برای جلوگیری ازآن تنها گزینه اصلاحات ساختاری بودجه است.  پیشنهاد مرکز پژوهش های مجلس در این خصوص به طورکلی در راستای تامین منابع پایدار درآمد، مدیریت هزینه ها و مصارف، اصلاح فرآیندهای تهیه، تدوین، تصویب، اجرا و نظارت بودجه، و اصلاح ساختار بودجه شرکت های دولتی است.

به گفته آلبرت بغزیان تامین کسری بودجه یک داستان تکراری است و باید بدانیم تا زمانی که مالیات از برخی نهادها اخذ نمی‌شود و بازنگری در معافیت‌های مالیاتی صورت نگیرد، با مساله کسری بودجه مواجه خواهیم بود. داستان تکراری کسری بودجه چاهی است که توسط دولت پر می‌شود و از آن بهره می‌برد. در حال حاضر باید به فکر افزایش درآمدهای ارزی، به سرانجام رسیدن توافق برجام، برگشت پول‌های بلوکه شده و غیره که راهکارهای عملی است و توانایی جبران کسری بودجه دولت را دارد، باشیم بدون اینکه دولت دست به ایجاد مالیات‌های جدید، چاپ پول یا افزایش نرخ مالیاتی بزند. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: