به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

تحریمبهره برداری از طرح 2 میلیارد دلاری خط لوله انتقال نفت گوره- جاسک که به گفته آقای روحانی افتخاری برای وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران و اقدامی بزرگ برای ایجاد پایانه جدید صادراتی در صنعت نفت است نشان می دهد که قصد بر این است که پس از برداشته شدن تحریم‌ها فروش و صادرات نفت را افزایش دهیم و به گفته بیژن زنگنه، با تولیدی دست کم به میزان قبل از تحریم به بازار نفت بازگردیم و سهم خود را در این بازار پس بگیرد، سهمی که با اعمال تحریم‌ها بسیار کوچک شد، و البته به مدد دور زدن تحریم‌ها، هیچگاه به صفر نرسید و با تولید بیش از 900 هزار بشکه در روز و فروش و صادرات آن به نحوی ادامه یافت که به عنوان نمونه تنها ظرف یک ماه، روزانه 500 هزار بشکه نفت خام  از طریق تغییر نام محموله ها و انتقال از یک کشتی به کشتی دیگر صادر شد. برغم این تلاشها، تحریم نفت، هزینه بالایی برای کشور داشته و ما در مواردی مجبور شدیم هر بشکه نفت را با قیمتی 50 درصد پایین‌تر از نرخ روز به طور مخفیانه به مشتری‌ها برسانیم و در بسیاری از موارد، همین برای همین میزان هم، هنوز دریافتی نداشته‌ایم.

درمقایسه میزان فروش نفت و درآمدهای حاصل از آن، آمارهای بانک مرکزی حاکی ازآن است که در سال 96 یعنی در زمان اجرای برجام صادرات نفتی کشور 62.7 میلیارد دلار بود که 65 درصد از درآمدهای صادراتی کشور را تشکیل می داد.  این میزان در سال 99 و در بحبوحه تحریم ها به 21 میلیارد دلار و 42 درصد از درآمدهای صادراتی کاهش یافت که البته باید با درنظرگرفتن کاهش قیمت هر بشکه نفت از حدود 52 دلار در سال 96 به حدود 43 دلار درسال 99 باشد. این در حالی است که به گفته معاون اول رئیس جمهوری، اسحاق جهانگیری، حجم تحریم و پیگیری و اصرار بر اجرای آن در 200 سال گذشته بی سابقه بوده و هدف از رصد همه معاملات ایران صفر شدن فروش نفت و فلج کردن سیستم حمل و نقل دریایی درهمه گلوگاه ها بوده است.

در همین حال، آماری دیگر حاکی از آن است که پیش از اعمال تحریم ها صادرات نفت ایران در روز 2.2 میلیون بشکه نفت بود، اما پس از اعمال تحریم ها این تعداد به 980 هزار بشکه در روز کاهش یافت که ادامه آن می توانست صادرات نفت کشوررا به صفر برساند.  اما، بیژن زنگنه که در اواخر سال گذشته برای بازگرداندن تولید نفت کشور به دوران طلائی برجام درخواست اعتبار 600 میلیون دلاری را مطرح کرده بود، در همان وقت نیزتاکید کرده بود که ایران بالاترین رکورد های صادرات فرآورده های نفتی را در دوران تحریم ثبت کرده است.  با این که وزیراقتصاد فرهاد دژپسند با تاکید بردرآمدهای نفتی11 ماه سال 99 به میزان حدود 10 هزارمیلیارد تومان این مقدار را بسیار کمتر از مدت مشابه سال قبل ازآن اعلام کرده بود، با این حال صحیح بودن این آماررا نیزمانند سایر آمارهای مربوط به فروش و صادرات نفت باید مورد سئوال قرار داد، زیرا وزارت نفت به دلیل دورزدن تحریم ها در تعاملات نفتی خود این اطلاعات را محرمانه می داند و جزئیاتی از میزان تولید، فروش و صادرات نفت منتشر نمی کند. 

افزون برآن، صادرات نفت عموما بر اساس اطلاعات حمل و نقل بین المللی و میزان واردات کشورهای خارجی برآورد می شود، اما درمورد صادرات نفت کشوراعداد و ارقام این برآوردها به دلیل دورزدن تحریم ها درست نیست؛ با این حال کارشناسان بین المللی بر این باورند که بیشترین میزان نفت صادراتی ایران به خریداران چینی و پس از آن به سوریه، امارات و مالزی رفته است و معامله گران به گفته ای برای اجتناب از ردیابی دردریا به موش و گربه بازی می پردازند واز طریق تغییرکشتی وهمچنین شرکت های پوششی به ایران برای دورزدن تحریم ها کمک می کنند.  به گفته یک استاد دانشگاه و تحلیلگر روابط بین الملل در پاییز گذشته، ما از طریق کشتی هایی که از پرچم کشورهای خارجی استفاده می کنند و کشتی هایی که سیستم های مکان یابی خود را خاموش یا دستکاری می کنند نفت صادر می کنیم، و دراین راستا استفاده از کشتی های کوچک، دستکاری بارنامه کشتی ها و اطلاعات آن و حتی استفاده از راه آهن نیز خارج ازتصور نیست.     

هزینه دورزدن تحریم ها، اما برای کشور بیش از حد تصور است. به گفته عبدالناصرهمتی تنها در سال 99 مبلغی حدود 16 میلیارد دلار هزینه تحریم شد و در همین راستا چندی پیش وزیر پیشین راه و شهرسازی، عباس آخوندی نیز گفته بود که هزینه دور زدن تحریم‌ها برای کشور طی 16 سال، 400 میلیارد دلار بوده است، اما به باور اقتصاددان، عباس هشی، با توجه به رانت، فساد و پولشویی های مرتبط با دور زدن تحریم ها این مبلغ بسیار بیشتر از 400 میلیارد دلار است، به ویژه با درنظر گرفتن هزینه هایی که به دور زدن تحریم های نفتی اختصاص یافته و به گفته چندی پیش اسحاق جهانگیری «ما با یافتن راهکارهایی توانستیم نفت را با ده‌ها خطر و ریسک به فروش برسانیم»، راهکارهایی مانند توسعه میادین مشترک نفتی عراق و فروش نفت ایران در سایه نفت عراق، و صادرات نفت بدون عبور از تنگه هرمز.   

رویکرد دور زدن تحریم علاوه بر تحمیل هزینه برای کشور موقتی است و ما باید به فکر چاره دائمی برای پیشرفت اقتصادی کشور باشیم، به این معنی که بتوانیم آزادانه نفت بفروشیم، آزادانه تعاملات بانکی داشته باشیم، بدون هیج محدودیتی سرمایه وارد کشور کنیم، و شفافیت داشته باشیم تا کشورهای دیگر راغب به همکاری اقتصادی با ما باشند، زیرا محرمانه‌کاری و عدم شفافیت فساد و رانت بیشتر و عدم اعتماد به عملکرد کشور را چه در داخل و چه در صحنه بین المللی تشدید می‌کند. یافتن یک چاره دائمی درشرایط کنونی جز از راه مذاکره امکان‌پذیر نیست و در این راستا، حاکمیت باید در کنار دولت سیزدهم باشد و امکان نرمشی قهرمانامه را فراهم کنند تا اقتصاد کشور از سراشیبی فروپاشی نجات یابد.    

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: