به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نقدینگی و تورم: واژه های آشنائی که چند سال است در ادبیات اقتصادی کشور به هم گره خورده و بنظر نمی رسد به این زودی نیز خیال رفتن داشته باشند، زیرا افزایش غیرمنطقی حجم نقدینگی بدون رشد تولید که موجب رشد هرچه بیشتر تورم نیز شده به دلیل سیاست ها و عملکرد های اقتصادی اشتباهی است که نیاز به زمان و اصلاحات ساختاری و بازسازی ارکان اقتصادی کشور دارد، و به جرات می توان گفت که با توجه به رشد افسار گسیخته کنونی نقدینگی، اقتصاد کشور آینده ای نا معلوم و پرمانع در پیش رو دارد. توییت اخیر مسعود خوانساری مبنی برآمار بانک مرکزی در مورد عبور میزان نقدینگی از 3700 هزار میلیارد تومان و 2 برابر شدن این میزان نسبت به دو سال پیش نیزگویای وضعیت وخیم اقتصادی کشور و درحقیقت هشداری درباره تبعات افزایش نقدینگی و تورم برای آینده اقتصاد ایران است که به گفته خوانساری رو به رویی با میزان تورمی است که هیچگاه در کشور تجربه نشده است. 

نقدینگیدر بحث دلایل افزایش نقدینگی باید در وهله اول به سیاستهای پولی غلط  دولت اشاره کرد ولی به هرحال نمی‌توان نقش تحریم‌ها را نیز نادیده گرفت. نگاهی به روند خلق نقدینگی طی دو دهه گذشته نشان می‌دهد تحریم‌های اقتصادی دارای اثرات منفی بر این روند بوده و اثرات منفی تکانه‌های قیمت نفت را تشدید می‌کنند. تحریمها باعث شد درآمد سالانه 70 تا 90 میلیارد دلاری دولت متوقف شود و این نقضان بودجه‌ای، عملا از طریق خلق نقدینگی جبران شده. در واقع تحریم‌ها که عاملی برای کسری بودجه دولتها بوده، به روند رو به رشد خلق نقدینگی دام زده و تا زمانی که اقتصاد ما نفت محور باشد، این وضعیت ادامه خواهد داشت.

در ابتدای سال 99 میزان نقدینگی در کشور 2 هزار و 472 هزار میلیارد تومان بود، اما در پایان سال به دلیل افزایش چاپ پول توسط دولت و بانک مرکزی، این میزان به بیش از 3 هزار و 475 میلیارد تومان رسید که حاکی از رشد بیش از 40 درصدی نقدینگی در سال 99 است.  دراین زمینه، مطالعات مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد که تورم مقطعی دراقتصاد ایران هیچگاه به این مقدار که در سال 99 تجربه شد نرسیده بود، و این رشد تورم به گفته کارشناس اقتصادی ستارعزیزی باعث شد تا اقتصاد ایران که پس از برجام تا حدی جان گرفته بود فلج شود.  درهمین راستا، اقتصاددان وحید شقاقی شهری می گوید طی سال گذشته روزانه بیش از 2500 میلیارد تومان نقدینگی خلق شد که براساس برآوردها منجربه بیشترین میزان رشد نقدینگی در43 سال اخیرشد.  شقاقی شهری همچنین می افزاید که در پی تشدید رشد نقدینگی، تورم نیز صعودی می شود و تغییرات این متغیرنیز رکورد 75 ساله را شکسته است.    

سال گذشته، یک تحلیلگر اقتصادی دربررسی سناریوی اقتصادی درپیش روی ایران، عنوان کرد که اقتصاد کشوردرخطیرترین روزهای تاریخ خود و برسر یک دوراهی قرار دارد که یا ایران را به سمت تورم های بسیار بالا سوق خواهد داد و یا کشور را در مسیر صحیحی پیش خواهد برد که تبعات آن تورم پایین و رشد اقتصادی مستمر خواهد بود.  محمد صادق الحسینی گفته بود که سال 99 سالی است که مشخص می کند ایران مسیر ترکیه بعد از 2001 را خواهد رفت یا مسیر ونزوئلا بعد از 2005 را.  با گذشت یک سال پس از آن، تحلیلگر اقتصادی پویا ناطران می گوید اقتصاد ایران اکنون بر سر سه راهی قرار دارد که یک مسیر پیش رو مسیر برجام و امید به بهبود اقتصادی است؛ مسیر دیگر مسیر ریاضت اقتصادی است که کشور را به رکودی عمیق تر می برد؛ و مسیر سوم مسیرونزوئلائی شدن  و آینده ای بدون امید برای کشورخواهد بود.  با این که ناظران از گزینه راه چهارمی نیز سخن می گوید، شباهت های نزدیک آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد و وضعیت کنونی اقتصاد کشورمان احتمال ونزوئلائی شدن اقتصاد ایران را بیشترمد نظر برخی از کارشناسان قرارداده است.

با وجود داشتن منابع غنی و سرشار نفت، هر دو کشورایران و ونزوئلا  به دلیل تحریم ها نتوانسته اند از درآمد های نفتی برای تامین بودجه استفاده کنند و درحقیقت مهم ترین عامل ایجاد تورم شدید درونزوئلا همین کسری بودجه دولت و به تبع آن طرح های حمایتی بدون برنامه بوده که طی آن دولت مجبور به چاپ پول برای تامین هزینه ها شده است، در حالی که حقوق ها و دستمزد ها برای تامین معیشت شهروندان کافی نیست و حتی 4 برابر کردن حداقل دستمزد درآن کشور نیز نتوانسته در مقابل تورم 3 میلیون درصدی آن کشورروی قدرت خرید مردم اثر داشته باشد.  حال اگر دولت ایران بدون انجام اصلاحات اقتصادی دیگرو داشتن منابعی پایدارتنها به افزودن دستمزد ها کفایت کند، به گفته کارشناس اقتصادی آرش علویان، این افزایش بیش از حد دستمزد کشور را وارد چرخه تورمی بدتری می کند و یک ماتریس دستمزد-تورم به وجود می آورد که دقیقا همان اتفاقی است که برای ونزوئلا افتاد.  

از سوی دیگر، برخی کارشناسان اقتصادی براین باورند که با درنظر گرفتن تفاوت های ساختاری میان ایران و ونزوئلا، و به رغم چالش های متعدد در اقتصاد کشورمان، ایران به سرنوشت ونزوئلا دچارنخواهد شد.  عباس آرگون بر این باور است که با مدیریت موثر در کشور می توان شرایط اقتصادی بهتری را رقم زد.  به این رغم با نگرش به وضعیت اقتصادی دهه گذشته که رشد اقتصادی کشورتقریبا صفر بوده است، اما جمعیت افزایش 12 درصدی داشته و به این ترتیب سهم فردی هر ایرانی از اقتصاد کاهش یافته است، نمی توان به آینده اقتصادی کشورامیدواربود. این درحالی است که اقتصاد بنگلادش که یکی فقیر ترین کشورهای جهان شناخته می شود در یک دهه گذشته حدود 68 درصد رشد داشته است و اگردرهمین مدت اقتصاد ما نیز به همان اندازه رشد کرده بوداکنون ازاقتصاد ترکیه نیز بزرگ تر و یکی از 15 اقتصاد بزرگ جهان محسوب می شد و شهروندان ایرانی نیز حدود 70 درصد ثروتمند تر بودند. 

متاسفانه اما طرح های بی حساب و بی برنامه دولت که افزایش نقدینگی و تورم را به دنبال داشته، به همراه سیاست هایی که واقعیت های اقتصادی را نادیده گرفته اند موجب بروز وضعیت فعلی درکشور شده است وبه گفته کارشناس اقتصادی، مرتضی افقه، با پیوند نزدیک مسائل اقتصادی و سیاست خارجی، تا زمانی که سیاست خارجی با ثبات و متعادل با دنیا نداشته باشیم، تا وقتی برجام احیا نشود تا تحریم ها برداشته شوند، و تا هنگامی که تکلیف اف ای تی اف در داخل معلوم نشود و ما همچنان در لیست سیاه باقی بمانیم و نتوانیم مبادلات بانکی با دنیا داشته باشیم، کشتی اقتصاد کشورهمچنان باید دردریای متلاطم بدون امید رسیدن به ساحل نجات غوطه وربماند.       

https://twitter.com/masoudkhansari/status/1416663865035829250?s=20

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: