به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

رئیس جمهوری آمریکا در کنفرانس مونیخ سخنی از بازگشت آمریکا به برجام نزد ولی اعلام کرد که دولت واشنگتن آماده است تا مذاکرات اتمی را در قالب کشورهای پنج به علاوه یک پیگیری کند. در داخل اما این اخبار با تعجب گروهی روبرو شد که انتظار داشتند آمریکا بدون افزدن شرطی، به برجام باز گردد. واقعیت این است که اینگونه انتظارات ناشی از این تفکر است که آمریکا و کشورهای غربی بیش از ایران، یا حداقل به اندازه ایران، به برجام احتیاج دارند، و این در حالی است که انزوای اقتصادی و سیاسی ناشی از بن بست اتمی ایران، بیش از هر کشوری بر ایران فشار وارد کرده و رسیدن به توافق‌های جدید بیش از هر کس برای ما اهمیت دارد.

تصمیم ها و اظهاراتی که نظام طی یک ماه گذشته داشته نیز حکایت از همین اشتباه محاسبه دارد که طرف مقابل بیش از ما یا دستکم به اندازه ما نیازمند بازگشت به برجام است. تصمیم ایران برای توقف اجرای اقدامات داوطلبانه در غالب برجام که اخیرا به آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای تحویل داده شد نیز در همین راستا بود. به گفته کاظم غریب آبادی، نماینده دائم ایران در آژانس، به منظور اجرای قانون مصوب مجلس برای لغو تحریم‌ها صورت گرفته و ایران را به زوی به سوی عدم الزام به مفاد پروتکل الحاقی و سایر اقدامات داوطلبانه پیش می برد. این اقدام اما تنها به افزایش نگرانی ها نسبت به برنامه اتمی کشور خواهد افزود و آتش بهانه جویی ها را افروخته تر خواهد کرد.

آذرماه گذشته، طرح دوفوریتی اقدام راهبردی برای لغو تحریم ها و صیانت از منافع ملت ایران پس از تصویب مجلس به تائید شورای نگهبان رسید و در دی ماه نیز با تصویب هیات وزیران برای اجرا به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ شد. به تصریح یکی از مواد این طرح، عدم اجرای کامل تعهدات کشورهای درگیر در قبال ایران، عادی نشدن روابط بانکی، عدم رفع کامل موانع صادرات و فروش کامل نفت، و عدم بازگشت کامل ارز به کشور، دو ماه پس از تصویب قانون دولت ایران را ملزم به توقف نظارت های فراتر از پادمان و اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی خواهد نمود. البته به گفته سخنگوی وزارت خارجه کشورمان، این به معنای توقف تمامی نظارت‌ها نیست و همکاری ایران با آژانس ادامه خواهد داشت. 

تائید مصوبه مجلس توسط شورای نگهبان تنها واکنش ها و و تبادلات لفظی مسئولان کشورمان در مخالفت با یکدیگر را به دنبال نداشت و هم زمان با اعتراض رئیس جمهور با این بیان که «هول نشوید، بگذارید کارمان را بکنیم»، و این پاسخ قالیباف که «مردم هفت سال است منتظرانجام کاری از جانب دولت هستند» همراه بود. اتحادیه اروپا نیز به عنوان یکی از هماهنگ کنندگان توافق هسته ای ایران و برجام در واکنشی اجرای کامل تعهدات ایران نسبت به توافق هسته ای را کلید اصلی برای حفظ برجام خواند. درعین حال، وزیر خارجه کشورمان قاطعانه گفته است که اگر غرب و آمریکا به تعهدات برجامی باز نگردند، دولت ایران گزینه ای جز اجرای مصوبه مجلس ندارد.  سخنان اخیرآقای روحانی نیز مبنی بر این که هر زمان که آمریکا تحریم های غیرقانونی را لغو کند و به قانون بازگردد، بلافاصله ایران هم به همه تعهدات خود در قالب برجام بازخواهد گشت، در همین راستا است. متاسفانه تمامی این موضع‌گیری‌ها ناشی از یک اشتباه محاسبه است که اهرم‌های در دسترس ایران را بیش از حد قدرتمند قلمداد می‌کند، این در حالی است که ایران قدرت چانه زنی محدودی دارد و باید از حداقل فرصت های پیش آمده برای مذاکره بهره‌برداری کند.

طی سال ها، روابط ایران با آژانس بین المللی انرژی هسته ای با زیرو بم هائی روبرو بوده است و حتی در زمانی که دبیر کل سابق این آژانس، یوکیو آمانو، از توافق جامع پادمانی و هماهنگ شده با ایران و اجرای بندهای پروتکل الحاقی صحبت می کرد، با اشاره به وجود سایت‌های هسته‌ای معرفی نشده در ایران و به رغم انکار کشورمان از وجود چنین سایت هائی، اطمینان می‌داد که دسترسی به این سایت‌ها تحت شرایط پروتکل الحاقی میسر خواهد بود.  پس از آن نیز در تماس های دیگر نمایندگان آژانس با مسئولان  کشورمان، ایران همواره بر تعهدات شفاف سازی خود اصرار داشته است، و سفر رافائل گروسی به ایران که به دنبال گزارش آژانس مبنی بر وجود دو مرکز مخفی هسته ای درایران و در سایه تمدید تحریم تسلیحاتی ایران و لزوم فعال سازی مکانیزم ماشه از سوی آمریکا صورت گرفت نیز حاکی از فراز و نشیب بی اعتمادی در روابط کشورمان و آژانس بین المللی انرژی هسته ای است. 

گام های پنجگانه ایران برای کاهش تعهدات برجامی ابتدا با مقدار و میزان غنای اورانیوم آغازشد، و با توسعه سانتریفیوژ های جدید و گازدهی به آن ها ادامه یافت و نهایتا شامل لغو همه محدودیت های عملیاتی و ادامه برنامه های هسته ای کشور بر حسب نیازهای فنی خود شد، و با این که تهران به آژانس بین المللی انرژی اتمی اجازه دسترسی به تاسیسات هسته ای اعلام شده را داده است، غنی سازی 20 درصدی اورانیوم توسط ایران با وجود اظهارات دکتررظریف که  «تدابیر ما در صورت پایبندی همه به تعهداتشان کاملا بازگشت پذیر است» با واکنش و ابراز نگرانی بسیاری از کشورهای جهان از جمله چین، ژاپن، آلمان و فرانسه روبرو شد. این روند در روزها و ماه های آینده نیز ادامه خواهد یافت و کاهش تعهدات ایران به نگرانی های بین المللی خواهد افزود و آتش بهانه‌جویی‌ها را شعله‌ورتر خواهد کرد.    

پیش از تائید مصوبه مجلس توسط شورای نگهبان، سخنگوی دولت مسئولیت این موضوع را از اختیارات شورای عالی امنیت ملی خوانده بود و خواستار توجه شورای نگهبان به محدودیت‌های قانونی، ملاحظات و مصلحت‌های ملی شده بود. ربیعی گفته بود انباشت اورانیوم 20 درصد غنی شده و عدم اجرای پروتکل الحاقی تنها منجر به دائمی شدن تحریم ها می شود و نه لغو آنها؛ از همین رو حتی در داخل حاکمیت هم بسیاری، خروج از پروتکل الحاقی را برای کشور سنگین ارزیابی کرده‌اند، زیرا مسئولان ما باید تبعات برنداشتن تحریم ها و کوتاه نیامدن طرف های غربی را نیز در نظر بگیرند. به گفته کارشناس مسائل بین الملل مهدی مطهر نیا، آنچه در نظام بین المللی باید مورد توجه قرارگیرد بیان اظهارات یا برداشتن گام هائی است که عقب نشینی از آن ها موجب زیان نشود و دست یافتن به آن ها هزینه هائی بیش از منافع به دنبال نداشته باشد، امری که در رابطه با خروج از پروتکل الحاقی نمایان است.

در راستای هشدارها و ابرازنگرانی کشورها درمورد خروج ایران از پروتکل الحاقی، تحویل نامه توقف اجرای اقدامات داوطلبانه ایران ضرورت استفاده از دیپلماسی برای دستیابی به توافقی همه جانبه را بیش از همیشه مطرح می کند، زیرا در هر شرایطی گام نهادن در مسیر دیپلماسی راه حل مشکلات است، به ویژه هنگامی که با توسل به آن بتوان روابط عادی بانکی و تجاری با دنیا را برقرار نمود و پای سرمایه گذاران خارجی را به کشور بازکرد.       

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مهمترین مطالبه بخش خصوصی از مجلس یازدهم چه باید باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: