به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

خاموشی گسترده در تهران و چند شهر دیگر در ماه گذشته همزمان با رکوردی تازه در مصرف برق یعنی عبور از مرز چهل هزارمگاوات، تنها یکی از نشانه‌های مشکلات عمیقی است که این صنعت درچند سال گذشته با آن روبرو بوده است. افزودن بیش از 1400 مگاوات به ظرفیت نیروگاهی کشور در سال جاری نیز نتوانسته پاسخگوی افزایش روزافزون ابعاد تازه‌تری به مشکلات این صنعت باشد، اما برغم وجود مشکلات ساختاری این صنعت، بار دیگر سخنان ضد و نقیض مسئولین و تلاش برای مقصر جلوه دادن عوامل دیگر شنیدنی است. وزارت نیرو افزایش مصرف گاز و ناتوانی نیروگاه‌های گازسوز برای تامین برق را به همراه مصرف زیاد آن دلیل خاموشی می‌داند، حال آنکه شرکت ملی گاز این مورد را تکذیب می‌کند و می‌گوید امسال نیروگاه‌ها سوخت بیشتری دریافت کرده اند. در عین حال، برخی دیگر دلیل خاموشی را اولویت دادن به تامین گاز برای تولید برق بیمارستان‌ها و مراکز حساس ذکر کرده‌اند.

فارغ از مشکلات فصلی و مقطعی که برای تامین برق در کشور ایجاد می‌شود، راه حل اصولی در فاصله گرفتن از نظام ناکارآمد مداخله‌گری‌های دولتی، قیمت‎گذاری و تعرفه‌گذاری‌های ناعادلانه، و نیز جلب سرمایه گذاری در زیرساخت‌هاست. دخالت دولت در قیمت‌گذاری برق که در روندی غیرشفاف و براساس چانه‌زنی ذی‌نفعان صورت می‌گیرد، بازار برق را با عدم توازن مواجه ساخته است. در همین حال، چالش های سرمایه گذاری در صنعت برق و گاز طبیعی که با تحریم ها تشدید شد، مانع از نوسازی و حرکت به سوی شیوه های نوین گردید.

دلیل دیگر قطعی برق استخراج رمزارز توسط چینی‌ها در ایران ذکر شده و با این که بسیاری از کارشناسان رمزارزها، استفاده از دستگاه‌های استخراج در مزارع بیت کوین را دلیل قطعی برق خوانده اند و حتی وزیر نیرو به صراحت نقش بیت کوین را در قطع برق رد نکرده است، وزیر ارتباطات گفته که حجم مصرف برق رمزارزها آنقدر زیاد نیست که موجب خاموشی شود. از سوی دیگر، هم زمانی این رخداد با آلودگی هوا امکان مصرف مازوت را مطرح ساخت که واکنش عیسی کلانتری را نیز به دنبال داشت، و با وجود گزارش‌هایی در این زمینه مبنی بر این که «پر بودن مخازن و استفاده از سوخت مایع و به ویژه مازوت در نیروگاه‌ها» باعث آلودگی هوا درتهران شده، با انکارسخنگوی شرکت پالایش و پخش فرآورده های نفتی که تاکید کرد «علت استفاده از این سوخت، نه پر بودن مخازن مازوت بلکه کمبود گاز و جلوگیری از خاموشی است» روبرو شد.

در همین حال سخنگوی صنعت برق براین باور است که تنها ده درصد صرفه جوئی درمصرف توسط مردم مشکل خاموشی ها را رفع خواهد کرد، و در همین راستا یکی از مسئولین نیروی برق استان تهران نیز که کاهش دما و افزایش مصرف گاز را مشکل تولید برق خوانده، خواهان صرفه جوئی در مصرف برق شده است، و دولت نیز خواستار همکاری همه دستگاه ها برای فراهم کردن زمینه های کاهش مصرف شده است. سئوال اما در اینجاست که چرا کشوری با بزرگترین ذخایر گاز طبیعی و به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندگان این سوخت فسیلی در دنیا، باید با مشکل تامین گاز مواجه باشد و چاره آن را صرفه جوئی درمصرف بداند؟ یکی از پاسخ‌های فوری به این سئوال عدم توانائی کشور در جذب سرمایه‌گذاران خارجی، عدم تعامل با دنیا، و به تبع آن نبود امکانات برای تکمیل پروژه‌های میادین گازی کشور است.

فراتر از آن، اما و به رغم وجود پروژه های دولت برای پیشبرد صنعت برق، چالش‌های این صنعت که یک درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص داده همچنان باقی است. به گفته رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران، رضا پدیدار، چرخه معیوب اقتصاد برق یعنی دخالت دولت در قیمت گذاری نادرست در فرایندی غیرشفاف و بر اساس چانه‌زنی ذی نفعان، بازار برق را با عدم توازن مواجه ساخته است.  پدیدار همچنین با اشاره به مشکلات زنجیره تامین برق، وجود سوداگران بازار های مالی برای دسترسی به مواد اولیه را سبب دیگری برای چالش های صنعت برق می داند. در پاسخ به ابهام درزمینه صادرات برق به عنوان علتی برای خاموشی ها، کارشناسان بر این باورند که با داشتن ظرفیت های صادراتی ایران دراین صنعت واولویت برای مصرف داخلی اگر مدیریت صحیح وجود داشته باشد چنین دلیلی توجیه ندارد. 

یکی از مشکلات اساسی در این صنعت نبود زیرساخت ها و فناوری و یا به گفته حمید رضا صالحی، عضو اتاق بازرگانی، جاماندن از نوسازی و حرکت به سمت شیوه های مدرن است.  صالحی می گوید نیروگاه های فعلی چه از نظر عملکرد و چه از نظر ظرفیت شرایط مطلوبی ندارند. صالحی همچنین مشکل دیگر این صنعت را سیاست‌گذاری‌های دولت می‌داند و می‌گوید در برنامه‌های توسعه قبل، موضوع افزایش پلکانی قیمت سوخت و انرژی مطرح شده بود اما بعدها دولت‌ها این امر را متوقف کردند که نتیجه آن امروز افزایش جدی مصرف انرژی است.

مورد دیگر اینست که تامین گاز به نیروگاه‌ها برای تولید برق فدای تامین گاز برای مصارف خانگی می‌شود. درحقیقت، یکی از موجبات مصرف بی‌رویه انرژی در کشور، شیوه تعرفه گذاری حامل‌های انرژی و پرداخت ناعادلانه یارانه انرژی است و با این که آمار نشان می‌دهد که 51 درصد از یارانه انرژی پرداخت شده توسط دولت به جیب 3 دهک پر درآمد جامعه می‌رود، و برغم آگاهی وزارت نیرو و گلایه از نظام تعرفه‌گذاری حامل‌های انرژی، هیچ اقدامی برای بهبود این وضعیت انجام نشده است. 

بسیاری از فعالان بخش خصوصی مرتبط با صنعت برق اکنون به دلیل بدهی‌های وزارت نیرو در وضعیت وخیم و در آستانه تعطیلی قرار دارند، با این حال وزارت نیرو و سایر نهادهای تصمیم گیرنده هیچگونه علاقه ای برای اصلاح نظام تعرفه گذاری انرژی ابراز نمی کنند و قدمی در این راه برداشته نشده است. به گفته کارشناس انرژی حمید بهزادی، «بودجه ای که وزارت نیرو برای تامین مابه التفاوت هزینه تمام شده و هزینه فروش حامل های انرژی از محل هدفمندی یارانه ها می گیرد، اصلی ترین دلیل بی عملی این نهاد است، چرا که بدون هیچ شفافیتی در حوزه منابع مصرف نسبت به هزینه اقدام می کند». به عبارتی، بار دیگر مردم بزرگترین قربانیان نظام فعلی تعرفه گذاری و نبود شفافیت در عملکرد نهادهای دولتی هستند.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مهمترین مطالبه بخش خصوصی از مجلس یازدهم چه باید باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: