به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

افزایش قیمت و کاهش کیفیت، عباراتی مترادف با وضعیت خودرو سازی کشور! مسئولان مثل همیشه از کنترل بازار سخن می گویند و متاسفانه از تجربه ناموفق تصدی‌گری و انحصار در بازار درس عبرت نگرفته اند. در این میان سنگین‌ترین زیان متوجه مصرف کننده است که در مواجهه با افزایش قیمت خودروهای داخلی و ممنوعیت ورود خودروهای خارجی درانتظارست که چه وقت به گفته رئیس قوه قضائیه جراحی در نظام تولید و توزیع خودروی کشور انجام خواهد گرفت و آیا منظور از این جراحی پایان انحصار و رانتخواری است و یا همان بگیر و ببندهای همیشگی و تکراری.

خودرورهبر معظم انقلاب اخیرا در توئیتی، با مقایسه فن‌آوری موشکی و خودروسازی اظهار فرمودند که همان روحیه و ابتکاری که میتواند ماهواره تولید کند، قطعاً باید بتواند خودرو با مصرف ۵ لیتر در صد کیلومتر هم تولید کند. پیش از مقام معظم رهبری هم برخی از کارشناسان به «پارادوکس ماشین و موشک» اشاره کرده و مشکل را در انحصار صنعت خودروسازی کشور جستجو کرده بودند. البته واقعیت این است که اگر در حوزه هوافضا هم رقابتی آشکار میان تولیدکنندگان دولتی و خصوصی وجود می‌داشت و اگر شهروندان عادی میان تولیدکنندگان مختلف امکان انتخاب می داشتند، معلوم نبود که موشک و ماهواره تولید ما نمره قبولی می‌گرفت. در حوزه خودروسازی اما میدان قضاوت مصرف کنندگان واقعی برپاست و واقعیت‌های سخت بازار خودشان را بر ما تحمیل می کنند و یادآور می‌شوند با انحصار نمی‌توان کالای رقابت‌پذیر تولید کرد.

افزایش اخیر قیمت خودرو تا حد 10 درصد در گروه ایران خودرو و 23 درصد در گروه صنعتی سایپا و محدودیت هائی مانند فروش از طریق قرعه کشی به دلیل بالابودن تقاضا، نهایتا همراه با برکناری وزیر صمت شد با این امید که به گفته ریاست جمهوری سرپرست جدید وزارت صمت بتواند در میان سایر مسئولیت های خود قیمت خودرو را نیز سامان بخشد. غافل از اینکه تا زمانیکه که به اسم حمایت از تولید داخلی، انحصار و رانت‌خواری مورد حمایت قرار گیرد، نه قیمت و نه کیفیت خودروهای ساخت کشور سامان نخواهد یافت.

با این که در بسیاری از موارد علت عمده افول صنعت خودرو سازی به تحریم ها و کمبود سرمایه نسبت داده شده، سوء مدیریت ها و رانت‌خواری هایی که ریشه در حضور سنگین دولت در صنایع خودروسازی دارد، منجر به عقب‌ماندگی این صنعت از فناوری نوین تحقیق و توسعه شده و آن را درسراشیبی سقوط قرار داده است. درحالی که کشورمان در سال 2009 میلادی پس از ترکیه بزرگترین خودروساز خاورمیانه و هجدهمین خودروساز بزرگ جهان بود، امروز به بدترین و گران فروش‌ترین خودروساز دنیا تبدیل شده است.

با نگاهی به کشورهائی که در صنعت خودروسازی با ایران قابل مقایسه بوده‌اند می‌بینیم که چگونه تفاوت‌های سیاستی و نقش حاکمیت، کشورهای دیگر را در پیشبرد این صنعت از کشور ما متمایز می کند. به عنوان نمونه، ترکیه که فعالیت خود در زمینه خودرو را با مونتاژ آغازکرد، اکنون با تکیه بر توسعه صنعت قطعه سازی و استفاده از مزیت های رقابتی، به پایگاهی برای شرکت های خارجی تبدیل شده است و کیفیت خودروهای آن کشور بالاتر از ایران است. یا کره جنوبی که فعالیت خود را در خودروسازی حتی دیرتر از ایران آغاز کرد، با توسعه فناوری و افزایش صادرات و عدم دخالت دولت در این صنعت، اکنون توانسته بازارهای جهانی را تسخیر کند.

راه حل «پارادوکس ماشین و موشک» را باید در پارادوکس های ناشی از حمایتهای دولتی از صنایع و بی توجهی به مزیت های رقابتی یافت. متاسفانه هنوز سخنان هفت سال پیش رئیس وقت کمیته معدن و صنایع معدنی مجلس موضوعیت دارد که گفته بود یکی از مشکلات موجود در صنعت خودروسازی کشور ما انحصاری بودن این صنعت است و شرکت های خودرو در ایران خودروهای خود را با هر قیمت، کیفیت و شکلی که بخواهند در بازار عرضه می کنند و مردم مجبور به پیش خرید آنها هستند و پس از ماه ها انتظار و تحویل گرفتن خودرو حتی نمی توانند به کیفیت پایین آن اعتراض کنند؛ و این داستانی است که هنوز ادامه دارد. 

نکته ظریف دیگری که در مقایسه صنعت هوافضا با خودروسازی باید در نظر گرفت، بحث ماهیت و کارآیی انحصار در این دو حوزه است. در واقع اگر انحصار در صنعت موشک‌سازی یک ضرورت تلقی شود، صنعت خودروسازی نیاز به رقابت آزاد دارد که این امر هم در شکل بومی و هم در رقابت با تولیدات خارجی مصداق پیدا میکند. به گفته کارشناس صنعت خودرو، فرید زاوه، علت شکست ما در این صنعت، تکیه بر ارزش‌های غیرواقعی بوده. اگر جهت ارزش‌گذاری و هدف ‌گذاری غلط باشد، به نتیجه درست دست نخواهیم یافت و بازار خودروی ما رشد نخواهد کرد. بازار خودروی ایران زمانی رشد می‌کند که به بازار‌های بین‌الملل وصل شود. افزون بر آن، به گفته کارشناس صنعت خودرو امیر حسین کاکائی، اکو سیستم نوآوری در ایران دچار خطاهای مختلفی است و برای این که بتوانیم در زمینه خودروسازی به جایگاه قابل قبولی برسیم نیاز به مشارکت مکانیسم های حمایتی دولت و شرکت های دانش بنیان داریم.  

قیمت خودرو درحالی افزایش یافته که هیچ اقدامی درتقویت ساختارهای تولید، بریدن دست دلالان و رانت خوارها ازاین بازار و خاتمه دادن به انحصارانجام نشده است و مصرف کننده ناگزیراست با علم به فاصله قیمتی خودرو بین کارخانه و عرضه در بازارو سود هنگفتی که نصیب واسطه ها خواهد شد همچنان به تقاضای خود پایبند بماند، آن هم مشروط بر این که در طی سه سال گذشته خودروئی خریداری نکرده باشد.  همانطور که به گفته یک نماینده مجلس انحصار در خودروسازی باید شکسته شود وایجاد فضای رقابتی میان خودروساز داخلی و بین المللی تنها راه برون رفت از بحران خود رو است، توئیت اخیر حسین سلاح ورزی که درآن می نویسد تا بساط انحصار و رانت و سفره داری و مدیریت ناکارآمد دولتی از این صنعت جمع نشود همین آش است و همین کاسه، نیز گویای نابسامانی وضعیت این صنعت در کشورست که به نظر نمی رسد تنها با برکناری یا جایگزینی یک مسئول اصلاح شود.           

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: