به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

حذف صفر از پول ملی کشورهای درحال توسعه، پدیده تازه‌ای در اقتصادهای تورم‌زده نیست، اما موافقت مجلس با لایحه دولت برای حذف چهار صفر از پول ملی در شرایط کنونی و در حالی که راه حلی برای رفع عوامل ساختاری تورم‌زا پیدا نشده، اقتدامی سطحی و مضر تلقی می شود. تا زمانی که ما فکری اصولی برای مشکل نقدینگی و تولید و تراز تجاریمان نکنیم، با ابرچالش تورم روبرو خواهیم بود.

حذف چهار صفر    تاجرانبر اساس گزارش های مرکز آمار کشور، نرخ تورم سال گذشته نزدیک به 35 درصد بوده است. این نرخ در مناطق شهری 34.4 درصد و در مناطق روستایی 37.3 درصد بوده. این در حالی است که نرخ تورم در بیش از 100 کشور جهان، زیر 3 درصد، یعنی بیش از یک دهم ایران، است. با این تفاصیل جای تعجب ندارد که شاهد ادامه فرار سرمایه‌ها و ناتوانی در جذب سرمایه تولیدی باشیم و در این میان، حذف صفرها تنها به کار حسابدارهای بانک مرکزی خواهد آمد.

سخنان رئیس‌جمهوری که گفته «4 تا صفر را که برداریم هم تلفظ آن راحت‌تر است و هم زیباتر است» با واکنش منفی ناظران اقتصادی روبرو شده، ولی واقعیت اینست که این نگاه ظاهری و آرایشی به حذف صفر، موضوع تازه ای نیست. تابستان گذشته، در زمان تصویب کلیات لایحه حذف چهار صفر، علی ربیعی دلیل این تصمیم را رعایت حیثیت ظاهری پول ملی در مقایسه با سایر ارزهای بین‌المللی و موجبی برای افزایش کارآئی آن در هماهنگی بیشتر با عرف جاری جامعه خوانده بود. سخنان اخیر همتی، رئیس بانک مرکزی نیز با تکیه بر اینکه درحال حاضر پول ملی با دلار و یورو بسیار اختلاف دارد و رابطه آن با دلار بسیار ضعیف در دنیا محسوب می شود، مبین حفظ حیثیت ظاهری پول ملی است.  در شرایط کنونی اقتصادی، اما آیا چنین تغییری قابل توجیه است؟ 

نگرش های مثبت به این تحول پولی در برخی موارد ناشی از رخداد تغییراتی مثبت در اقتصادهای کشورهائی مانند آلمان پس از جنگ جهانی دوم، و ترکیه و ایتالیا است، اما به باور کارشناس امور پولی و بانکی، بهاءالدین حسینی هاشمی، درنبود سازوکارهای اصلاح اقتصادی، اصلاحات پولی پاسخ مثبتی برای بهبود اقتصاد نبوده است و حذف صفر تنها به کشورهائی کمک می کند که به ثبات اقتصادی رسیده و توانسته باشند تورم خود را درحدی کمتر از 5 درصد نگاه دارند و دستکم دو یا سه سال رونق اقتصادی را تجربه کرده باشند. علی اکبر نیکو اقبال نیز بر این باور است که کارآئی حذف صفر از پول ملی مستلزم پیش نیازهائی مانند برچیدن امتیازهای رانتی، بهبود فضای کسب و کار، اصلاح نظام بانکی، کاهش وزنه دولت در بودجه، و مهار نقدینگی است، در غیر این صورت اجرای این مصوبه تنها به بی نظمی در نظام های مالی و هزینه منجر خواهد شد. کارشناس اقتصادی، سیامک قاسمی اخیرا درتوئیتی نوشت:  حذف صفرها از پول ملی در كشورهاى مختلف، معمولا آخرين گام اصلاحات اقتصادى و پس از كنترل تورم هاى بالا انجام می‌شود، نه ا‌ولین گام!  در کشوری که همین پارسال تورم 41 درصد بوده و همچنان تورم های بالا خواهد داشت، با این روند هر چند سال یک بار باید صفر برداشت و‌ صورت مساله پاک کرد !

همانطور که اشاره شده، طراحان و طرفداران حذف صفر، حقیقتا استدلال قابل دفاعی برای تصمیم خود ندارند. غلامرضا مصباحی مقدم به عنوان طراح اولیه این ایده، آن را اقدام مثبتی می داند و محمود بهمنمی، رئیس پیشین بانک مرکزی نیز علت موافقتش با این طرح را حذف عینی چند صفر دراقتصاد کشور، بالا بودن هزینه چاپ برخی اسکناس‌ها از ارزش ریالی آن و فاصله زیاد واحد پول ملی کشور از ارز‌های خارجی عنوان می‌کند. در مقابل حسین سلاح ورزی بر این باور است که حذف چهار صفر از پول ملی یک کار غیرضروری و نمایشی است که هیچگونه تاثیر واقعی بر اقتصاد کشور ندارد. سلاح ورزی امیدوار است مسئولان به عوض ادامه این مسیر مخرب بازی با اعداد، به فکر حل مشکلات واقعی اقتصاد ایران باشند. کیوان کاشفی نیز پیشتر گفته بود حذف چهار صفر از پول ملی در شرایط کنونی کشور کاری بیهوده و تصمیمی عجولانه است و دولت باید ابتدا برکارهای مهم تر دیگری تمرکزداشته باشد. کاشفی نیز مانند بسیاری دیگر از کارشناسان بر این باور است که ابتدا باید نظام بانکی کشور اصلاح شود تا شاخص ها ی دیگربا مشکل مواجه نشوند.

در نگرش به مشکلاتی که اقتصاد کشور با آن روبروست، ابراهیم رزاقی کارشناس مسائل اقتصادی گفته است در شرایطی که ما با مشکلات متعددی از قبیل فقر و بیکاری بالا و اقتصاد نفتی و وارداتی و اقتصاد سرمایه داری مواجهیم، حذف صفر از پول ملی تاثیری بر حل این مشکلات نخواهد داشت. رزاقی پرسیده آیا بزرگترین مشکل فعلی ایران افزایش هزینه های بازیافت اسکناس است یا بیکاری، تعطیلی کارخانه ها و خدمات بانک ها به فعالیت های غیر تولیدی و بی خانمانی میلیونها ایرانی؟ با این حال، عبدالناصر همتی به ویژه در پاسخ به نگرانی افزایش تورم به دلیل حذف چهار صفر از پول ملی می گوید کاهش کارآیی پول ملی که در نتیحه تورم مزمن و انباشته پنج دهه اخیر اتفاق افتاده باعث شده تا در واقع  پول ملی که به عنوان ریال نامیده می شود، در جامعه  کاربرد نداشته باشند و حذف چهار صفر هیچ تاثیری در نرخ تورم نخواهد داشت، زیرا تورم در اینجا علت است نه معلول که ناشی از تورم مزمن چندین دهه گذشته است.  کارشناس اقتصادی، میثم رادپور این طرح را یک طرح خنثی می داند که نه تغییری در ارزش پول و کالا ایجاد می کند و نه تاثیری بر متغیرهای اقتصادی خواهد داشت.

شرط موفقیت حذف چهار صفر و تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان در دوره گذار 24 ماه در صورتی موفقیت آمیز است که به گفته مسعود خوانساری و بسیاری دیگر از کارشناسان، اصلاحات اقتصادی زیرساختی انجام گیرد، تورم کنترل و از رشد آن در سال‌های بعد از اجرای طرح جلوگیری شود، پول های کوچک کنونی به دلیل کوچک شدن بیشتر تمایل به گرد شدن به سمت بالاتر و ایجاد بار تورمی دیگری نداشته باشند، محاسبه قیمت کالاها و خدمات بر اساس واحد پول جدید به درستی انجام شود، انضباط مالی در هزینه های جاری کشور بوجود آید، و نهایتا ثبات اقتصادی برقرار باشد.    

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: