به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

در بهمن ماه، مصرف گاز طبیعی کشور در بخش‌های خانگی و تجاری به 600 میلیون متر مکعب در روز رسید که به گفته سخنگوی شرکت ملی گاز ایران افزایشی 20 درصدی را نشان می‌داد. بر این اساس ما در فصول سرما، نزدیک به 80 درصد تولید گاز طبیعی خود را در بخش خانگی و تجاری صرف می‌کنیم. همانطور که مدیر عامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت گفته بود مصرف انرژی ما سه تا پنج برابر متوسط جهانی است و مصرف گاز طبیعی باید دستکم 300 میلیون متر مکعب کاهش یابد. ولی باید توجه داشت که اصلاح الگوی مصرف انرژی، علاوه بر فرهنگ‌سازی، مستلزم هماهنگی‌ها میان نهادهایی همچون شهرداری‌ها، سازمان نظام مهندسی و وزارت مسکن، و همچنین اصلاحات سخت افزاری در سطح ملی است.

گازعلاوه بر بهینه‌سازی الگوی مصرف، باید ظرفیت‌های تولید را نیز افزایش داد. همکنون روزانه 630 میلیون مترمکعب گاز طبیعی در میدان پارس جنوبی تولید می‌شود و به گفته محمد مشکین‌فام، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، تا پایان امسال 40 میلیون متر مکعب به ظرفیت تولید گاز این میدان اضافه خواهد شد. اما در مقایسه می‌توان دید که این ارقام با حجم ایدآل تولید گاز طبیعی فاصله زیادی دارد. برغم اینکه بعد از روسیه، دومین ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار داریم، ولی استفاده حداکثری را از این ذخایر نکرده‌ایم. برای مقایسه می‌توان اشاره کرده که تولید سالانه گاز طبیعی ما حدود 300 میلیارد مترمکعب است ولی تولید سالانه روسیه و آمریکا هرکدام بیش از 700 میلیارد مترمکعب می‌باشد.

ما با دارا بودن دومین ذخائر گاز جهان پس از روسیه و تولید بیش از 870 میلیون مترمکعب گاز در روز نتوانستیم در ماه های سرد زمستان جوابگوی مطالبات گرمائی شهروندان باشیم و در بسیاری از استان ها و شهرها به دلیل نبود یک نظام هدفمند برای توزیع کپسول های گاز که بازار دلالان گازی را در این حال نیز گرم کرده بود، شهروندان برای رفع نیازهایشان وادار به ایستادن درصف های طولانی و تحمل سرما شدند.  افزون بر مشکلات کمبود گاز برای مصارف خانگی، صنایع کشور نیز با چالش هائی روبرو شدند و در برخی از استان‌ها، واحد های تولیدی و صنعتی به دلیل افزایش مصرف و جلوگیری از افت فشار گاز در بخش خانگی قطع یا محدود شدند و مسئولین استانی اعلام کردند اگر میزان مصرف خانگی بیش از حد افزایش یابد، گاز صنایع قطع می شود.   

افزایش بیش از حد مصرف گاز تنها به محدودیت گازرسانی برای صنایعی مانند سیمان و پتروشیمی ختم نشد، بلکه نیروگاه‌های برق نیز تحت تاثیر این محدودیت قرارگرفتند تا حدی که زنگ هشدار قطع برق به صدا درآمد و از شهروندان خواسته شد تا در مصرف انرژی صرفه جوئی کنند. با افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، نیروگاه‌های برق که برای تامین کامل مصرف شبکه نیاز به 175 میلیون متر مکعب گاز طبیعی دارند، ناگزیر به استفاده از سوخت های دیگر مانند مازوت وگازوئیل می شوند تا در برق رسانی به مردم وقفه ای ایجاد نشود؛ متاسفانه این سوخت ها منشا بروز مشکلات زیست محیطی در کشور و افزایش آلودگی هوا و بروز بیماری های تنفسی است.

ماه گذشته بیژن زنگنه که با درخواست از مردم برای صرفه جوئی در مصرف گاز اطمینان داده بود تولید گاز بدون وقفه ادامه می یابد، در روزهای اخیر از قابلیت تولید بیش از هزار میلیون مترمکعب گاز در روز با نصب همه سکوهای پارس جنوبی تا قبل از نوروز 99 خبر داد. چند روز پیش نیز مهدی جمشیدی دانا، مدیر دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران، میزان گازرسانی به نیروگاه ها را 125 میلیون مترمکعب در روز اعلام کرد و گفت جریان گاز به تمامی صنایع کشور نیز برقرار است. به گفته جمشیدی دانا مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری به 460 میلیون مترمکعب در روز کاهش یافته است. با این حال، باید پرسید که چرا دومین دارنده ذخائر گازی در دنیا نتوانسته گاز مورد نیاز شهروندان خود را در سردترین ماه های سال تامین کند؟

برخی حجم صادرات گاز طبیعی را مسئول کمبودهای بوجود آمده دانسته اند، ولی در خوشبینانه‌ترین برآوردها هم، صادرات سالانه ایران به 20 میلیارد مترمکعب هم نرسیده است. اکبر تقوی شوازی می‌گوید بررسی‌های سازمان وی حاکی از آنست که این محصول صادر می‌شود و صادرات آن وضعیت خوبی دارد؛ به همین دلیل است که مشکلاتی برای تامین نیاز داخلی بوجود آمده است. اما، میزان صادرات گاز ایران دقیقا چقدر است؟ این سئوالی است که وزارت نفت و بیژن زنگنه با اشاره به مسائل امنیتی، آن را بی جواب گذاشته اند، و زنگنه تنها به این بسنده می‌کند که تولید روزانه گاز ما از قطر جلوتر است. با این حال، طبق برآورد سایت میز، در سال 2019 م، حجم کلی صادرات گاز ایران به کشورهای همسایه بیش از 15 میلیارد مترمکعب در سال بود و نسبت به سال قبل از آن حدود 2 میلیارد متر مکعب بیشتر بوده است. به این ترتیب نقش ایران در بازارهای جهانی به عنوان صادرکننده گاز بسیار کمرنگ است. صادرات گاز ایران که تنها به کشورهای همسایه مانند عراق و ترکیه محدود بود، اکنون به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. در این میان، روسیه و قطر در صادرات نفت از ما پیشی گرفته‌اند. بررسی‌ها نشان می دهد که تولید گاز روسیه در سال حدود 670 میلیارد متر مکعب است که از این مقدار 243 میلیارد متر مکعب آن را صادر می کند؛ قطر نیز 73 درصد از 166.5 میلیارد متر مکعب گازی که تولید می کند را صادر می نماید.

مشکل دیگری که صنعت گاز کشور با آن روبروست عدم توانائی در جذب میلیاردها دلار سرمایه برای توسعه میادین گازی، تولید و به روزآوری پروژه‌های بهینه‌سازی و نگهداری تجهیزات تولیدی و توزیعی است که با وجود تحریم‌ها و قرارگرفتن ما در لیست سیاه اف ای تی اف کمتر کشوری حاضر به سرمایه‌گذاری و تعاملات بانکی با ما است، حتی کشوری مانند روسیه که ما آن را شریک تجاری خود می دانیم در مورد خط لوله دوازده میلیارد دلاری ترک استریم نشان داد که نمی خواهد شریک به اصطلاح استراتژیک خود را در حریم منافع اقتصادی‌اش راه دهد.      

در کنار ایجاد فرصت های سرمایه گذاری برای بهبود تجهیزات و نیازهای این صنعت، استفاده از شرکت های دانش بنیان و بهینه سازی مصرف گاز، آنچه در این رابطه نباید فراموش شود نقش سیاستگذاری صحیح در بخش انرژی است، به ویژه این که صنعت گاز کشور با وجود منابع غنی می تواند در رشد اقتصادی کشور پیشتاز بوده و در چارچوب اهداف استراتژی خود نقش موثری در مدیریت انرژی منطقه ایفا نماید. به گفته رضا پدیدار، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، تحولات جاری در عرصه دیپلماسی انرژی جهان بیانگر آن است که در سال‌هایی نه چندان دور، کشورهایی قدرت برتر اقتصادی خواهند بود که بر منابع انرژی جهان، به ‌ویژه نفت و گاز تسلط داشته باشند، عامل مهمی که خلیج‌ فارس را به‌عنوان بزرگترین مخزن انرژی جهان در کانون توجه جهانی قرار داده است.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: