به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

کارشناسان تامین اجتماعی معتقدند اگر امور صندوق‌های بازنشستگی اصلاح نشود، کسری بودجه این صندوق‌ها در سال‌های آینده یکی از بزرگترین بلایای اقتصاد کشور خواهد بود. این درحالی است که در بودجه سال جاری، کمک 70 هزار میلیارد تومانی دولت به دو صندوق بازنشستگی کشوری و نیروهای مسلح، بیش از 17 درصد بودجه عمومی و 21 درصد هزینه های جاری بوده است. واقعیت این است که صدای انفجار بمب ساعتی صندوق‌های بازنشستگی به گوش می رسد و اینکه نزدیک به 90 درصد منابع صندوق‌های بازنشستگی از طریق بودجه دولتی تامین می شود، حکایت از وضعیت خطرناک این صندوق‌ها دارد.

صندوق بازنشستگی    تاجراندر برنامه اصلاحات ساختاری بودجه عمومی و درخلال آن ایجاد اصلاحاتی در زمینه صندوق های بازنشستگی که سازمان برنامه و بودجه در تنظیم بودجه 99 آن را مورد نظر قرار داده به مسائلی مانند کاهش تعهدات دولت اشاره شده، اما آنچه از قلم افتاده چگونگی اصلاح یا تغییر مولفه‌هائی است که در مرحله نخست منجر به هدایت صندوق های بازنشستگی به سراشیب ورشکستگی شده اند. درحقیقت دخالت دولت و سوء مدیریت این صندوق ها مشکل اصلی است و افزون بر آن،  مشکلات بیشتر مربوط به صندوق های زیر مجموعه دولت هستند که منابع آنها باید ترجیحا از طریق سرمایه گذاری های صندوق تامین شود، اما مدیریت منابع سرمایه گذاری این صندوق ها توسط دولت، به ویژه سازمان تامین اجتماعی، آنها را به منابعی بدون سوددهی تبدیل نموده که به تبع آن بودجه عمومی کشور باید این بارسنگین را بردوش کشد. 

مشکل دیگر، اما در عین حال میزان بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی است که از حدود 50 هزار میلیارد تومان در پائیز سال 92 به 160 هزار میلیارد تومان در زمستان 1397 رسید. به این ترتیب، نه تنها فرصت سرمایه گذاری از صندوق بازنشستگی گرفته شد، بلکه سازمان تامین اجتماعی مجبور به اخد وام های بانکی و پرداخت سودهای کلان برای جبران کسری بودجه خود شد. بررسی مرکز پژوهش های مجلس از بودجه 99 حاکی از آن است که حدود 77 هزار میلیارد تومان از اعتبارات هزینه ای بودجه برای کمک به پرداخت حقوق 3 صندوق بازنشستگی کشوری، لشکری، و فولاد استفاده می شود که این مقدار نسبت به بودجه 98 رشدی 45 درصدی داشته است. اقتصاددان مهدی پازوکی با اشاره به کاهش اتکای بودجه به درآمدهای نفتی و نیاز به افزایش درآمدهای مالیاتی برای جبران کسری ها در بودجه 99، بر این باور است که در سال آینده 90 هزار میلیارد تومان باید به صندوق‌های بازنشستگی پرداخت شود و این موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت.  وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تاکید بر اینکه توجه به صندوقهای بازنشستگی باید همراه با آینده نگری باشد می گوید متاسفانه به دلیل بی توجهی به اصول بیمه ای و منابع و مصارف، صندوق های بازنشستگی اتکای زیادی به بودجه عمومی دولت دارند.

بازنشستگی    تاجراندر حال حاضر 18 صندوق بازنشستگی در کشور وجود دارد که درمیان آنها صندوق تامین اجتماعی و صندوق بازنشستگی کشوری بیش از 55 میلیون نفر، یعنی حدود 69 درصد جمعیت کشور، را زیر پوشش خود دارند. افزایش تعداد بازنشستگان و مستمری گیران این صندوق ها در سال های اخیر به دلیل بالارفتن سن جمعیت زیر پوشش و ازدیاد حوادث شغلی، چالش مضاعفی را در کنار مشکلات ناشی از عدم کارآئی مدیریتی، سیاست های غلط سرمایه گذاری، و رانتخواری و فساد قرارداده است که به گفته یک کارشناس سازمان برنامه و بودجه به دلیل عدم تعادل منابع و مصارف، عدم مسئولیت پذیری مدیران صندوق، و ضعف نظام نظارتی و کنترل مالی و چندین دلیل دیگر باعث شده که صندوق های بازنشستگی با گام نهادن در مسیر ورشکستگی، به ابرچالش اقتصاد ایران تبدیل شوند.

حمید کردبچه، رئیس پژوهشکده بیمه، معتقد است کمک 70 هزار میلیارد تومانی دولت به دو صندوق بازنشستگی کشوری و نیروهای مسلح در بودجه 1398، معادل بیش از 17 درصد بودجه عمومی و 21 درصد هزینه های جاری، نشانی از عمق بحران در نظام تامین اجتماعی دارد. کردبچه با تاکید بر اهمیت نقش دولت در حصول اطمینان از اینکه مردم در سالمندی دچار فقر نخواهند شد میگوید به دلیل اینکه سیاست های بازنشستگی حساسیت زا هستند تغییرات دفعی و یک باره اثرات مخربی در پوشش همگانی و کفایت مزایای بازنشستگی دارند، و اثرات مثبت در تغییرات تدریجی و اصلاحات ساختاری و پارامتری موثرتر خواهند بود.     

کارشناس ارشد بیمه، پیمان سلیمانی نیز با این باور که اهمیت پیامدهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ناشی ازعملکرد صندوق های بازنشستگی و جمعیت تحت پوشش آنها باعث می شود که ورشکستگی این صندوق ها امنیت ملی را به مخاطره اندازد، مهمترین چالش های اساسی موجود درصندوق های بازنشستگی را عقب ماندگی پارامترهای بازنشستگی از تحولات اقتصادی و اجتماعی، تعداد بیش از اندازه این صندوق ها، عدم توجه به محاسبات مالی در نظام سرمایه گذاری، و نبود ساختاری مناسب برای اداره این صندوق ها می داند.  اصلاحات پارامتریک یکی از مولفه های مهم در بهبود وضعیت صندوق های بازنشستگی است، به همین منظور کشورهای توسعه یافته در سال های اخیر سن بازنشستگی جمعیت شاغل خود را تا 65 سال بالا برده اند، در حالی که میانگین سن بازنشستگی در ایران 55 سال است.     

اکبر افتخاری   تاجرانبه گفته مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری، اما این صندوق به معنای واقعی یک زیست بوم است که دارای ویژگی ها و شاخص های مختلفی است.  اکبرافتخاری می گوید صندوق بازنشستگی در مسیر پیش رو نیازمند کارجمعی، مشارکت کارشناسان و صاحب نظران و چابکی است که این مهم باید در سطوح مختلف از ستاد صندوق تا هلدینگ ها و شرکت های تابعه با تمام توان انجام شود.

واقعیت این است که مشکل صندوق‌های بازنشستگی بخشی از مشکل اقتصاد غیر رقابتی و خصولتی‌پرور کشور است که به ضرردهی هلدینگ‌ها و شرکت‌های تابعه انجامیده است. راه حل همانا در جراحی بزرگ اقتصادی است که متاسفانه چند سال پیش تنها سخنی از آن رفت ولی به سرعت به فراموشی سپرده شد. اگر تغییر ساختارهایی که به انحصار اقتصادی و در پی آن فساد و سوء مدیریت انجامیده در دستور کار باشد و همزمان تغییر پارادایم سیاست خارجی - و حرکت به سوی سیاست خارجیِ اقتصاد محور - پیگیری شود، شاهد تغییر کلی روند اقتصادی کشور خواهیم بود و در این میان صندوق های بازنشستگی هم با سوددهی، وابستگی کمتری به بودجه عمومی پیدا خواهند کرد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: