به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

گزارش ها حاکی است حجم تخلفات یک شبکه پولشویی در استان گلستان، بالغ بر 30 هزار میلیارد تومان بوده. این رقم معادل عایدات یک سال صرفه جویی دولت در یارانه بنزین است. رییس کل دادگستری گلستان از شناسایی و دستگیری اعضای یک شبکه گسترده پولشویی با تخلفی بیش از 30 هزار میلیارد تومان در این استان خبر داده و گفته که این باند پولشویی، پرونده‌های صوری دریافت تسهیلات کلان با سود کم در شبکه بانکی تشکیل می‌دادند و سپس این وام‌های صوری را با سود ۳۰ درصد سپرده گذاری کرده و در حالی‌که پولی سپرده گذاری نکرده بودند، میلیاردها تومان سود دریافت می کردند.

درحالی که لایحه اف.ای.تی.اف در وضعیتی برزخی قرار دارد، معضل پولشویی گسترده در نظام بانکی کشور ادامه دارد. البته مشکلات شبکه بانکی کشور فراتر از پولشویی است و در واقع همان عدم شفافیت و نظارتی که باعث گسترش پولشویی شده، زیان‌دهی بانک ها را هم در پی داشته است. پیشتر گزارش‌ها حاکی بود که در نیمه اول سال جاری، 8 بانک زیان ده کشور بیش از 9 هزار میلیارد تومان دیگر زیان انباشته ایجاد کردند. افزون برآن، فعالیت‌های 10 بانک زیان‌ده نشان از افزایش زیان انباشته این بانک ها از 46 هزار میلیارد تومان در پایان سال گذشته به حدود 56 هزارمیلیارد تومان در شش ماهه نخست سال جاری دارد.

در میان بانک‌های زیان ده، یعنی بانک شهر، اقتصاد نوین، تجارت، دی، پست بانک ایران، صادرات، پارسیان، ایران زمین، گردشگاهی، و رسالت، بیشترین میزان زیان انباشته به مبلغ 13 هزار میلیارد تومان از آن بانک شهر، و بیشترین رشد زیان انباشته با افزایش 147 درصدی متعلق به بانک اقتصاد نوین است. همچنین، در میان بانک های ذکر شده بانک دی به تنهائی زیان انباشته بیش از 2.5 هزار میلیارد تومان یعنی مبلغی معادل دو برابر سرمایه ایران خودرو ایجاد کرده است.

زیان انباشته این بانک ها درحال حاضر معادل چند برابر سرمایه آنها و نشانی از نبود نسبت کفایت سرمایه یعنی شاخص سلامت عملکرد و ثبات یک موسسه مالی و مهمترین عامل برای حفاظت از بانک ها در مقابل ورشکستگی است. به عنوان نمونه، بدهی‌های بانک شهر که در سال 1395 معادل 95 درصد دارائی آن بود، در سال 1396 به بیش از 105 درصد دارائی بانک رسید و به این ترتیب میزان زیان خالص این بانک در سال 1396 با رشدی معادل 977 درصد مواجه شد.

در رویاروئی با این واقعیت که بانک‌های کشور کارخانه های تولید زیان هستند، سئوال اینجاست که چرا این بانک ها نتواسته اند دارائی خود را به نحوی مناسب سرمایه گذاری کرده و پوششی مناسب برای ریسک های ناشی از فعالیت های خود فراهم کنند، و چرا اقدامی در راستای نجات این بانک ها از وضعیت وخیمی که با آن روبرو هستند انجام نشده است؟  آیا مدیران بانک‌ها برنامه‌ای برای برون رفت از این مشکلات دارند، و یا سهامداران قادر به تزریق منابع مالی بیشتری در بانک خواهند بود؟   

بانکشفاف سازی صورت های مالی یکی از موضوعات عمده ای است که در حسابرسی نظام بانکی و در بسیاری از موارد پیشگیری از بروز مشکلات بیشتر، نقش مهمی به عهده دارد و سپرده گذاران و سهامداران حق دسترسی به اطلاعات صحیح و شفاف دارند. بررسی صورت‌های مالی چند بانک خصوصی و دولتی حاکی از آن است که عملکرد بانک های خصوصی نسبت به بانک های دولتی و نیمه دولتی به مراتب بهتر است، و بانک های وابسته به نهادهای خصولتی (مانند بانک دی و سرمایه) به دلیل انتخاب مدیران ناکارآمد و فاقد تخصص از وضعیت نامطلوبی برخوردارند.

یکی از اهداف ابرچالش اصلاح نظام بانکی کشور که در دستور کار کمیسیون اقتصادی مجلس قرار دارد ایجاد شفافیت بیشتر در نظام مالی بانک ها است تا به گفته یک نماینده مجلس بتوان برنامه هائی قانونی برای رفع مشکلات تنظیم نمود. رحیم زارع با بیان اینکه بانک‌ها باید با فساد برخورد کنند می‌گوید شفاف‌سازی صورت‌های مالی و حتی دارایی‌های بانک‌ها مطالبه دیرینه بوده که باید در زمینه بهبود عملکردها هرچه سریع تر انجام شود. در بررسی عملکرد بانک ها آنچه مهم است این که حتی بانک هائی که سود نشان می دهند از آسیب کلی به سیستم شبکه بانکی که نتیجه زیان سایر بانک ها است در امان نیستند، زیرا اساس ماهیت این سیستم بر رابطه تنگاتنگ میان بانک ها قرار گرفته و عملکرد نامطلوب یک بانک زیان ده وضعیت بانک های سود ده را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. 

گذشته از تاثیر سیاست های پولی و مالی دولت در زیان دهی و تضعیف بانک ها، فساد مالی، تراکنش های پشت پرده و انتخاب مدیران ناکارآمد، عدم شفافیت و بی‌توجهی به حسابرسی، بررسی دلائل زیاندهی بسیاری از بانک ها  نشان می دهد که بخش عمده زیان های ثبت شده به دلیل مازاد سود پرداختی به سپرده های سرمایه گذاری مدت دار و هزینه بالای بانک است. گزارش ها حاکی از وضعیت نامطلوب تراز نامه بانک ها پس از سال 93 و اوج بحران بانک ها از سال 94 تا 96 است. به گفته کارشناس بانکی علی روحانی، درآن سال ها رشد سپرده های بانکی به شدت افزایش یافت، اما دارائی بانک ها رشد چندانی نداشت و این باعث بوجود آمدن ناترازی در ترازنامه بانک ها شد. کامران ندری، اقتصاددان، نیز بر این باور است که یکی از دلائل عمده زیان دهی بانک ها هزینه‌بر بودن تامین نقدینگی و سود سپرده است.

افزون بر آن، یکی از دلائل دیگر استفاده از مدل فعلی نظام کارمزد است که با توجه به افزایش تعداد و مبلغ تراکنش ها هزینه هائی را بر بانک ها تحمیل کرده است که بر اثر آن، نرخ سود و نرخ تمام شده پول افزایش می یابد.  به گفته مرتضی ترک تبریزی، مدیر امور فناوری اطلاعات بانک ملت، هزینه‌های نظام کارمزد، قیمت خدمات بانکی به‌خصوص نرخ بهره علی‌الحساب تسهیلات را برای دریافت‌کنندگان وام بالا می‌برد. در حال حاضر تمام پرداخت‌های خرد در ایران به صورت آنلاین انجام می‌گیرد و همین آنلاین‌ بودن، هزینه‌های مرتبط بر این تراکنش‌ها را به شدت افزایش داده است.  گذشته از چنین هزینه هائی، بانک‌ها هزینه‌های سنگینی برای اجاره پایانه‌های فروش یا همان کارت‌خوان‌ها، پایدار و امن نگه‌داشتن زیرساخت‌ها از قبیل شبکه، سخت‌افزار و نرم‌افزار نیز متحمل می‌شوند. همچنین پرداخت بی‌رویه تسهیلات که روند افزایشی معوقات را به دنبال دارد و درگیر نمودن اموال بانک‌ها در املاک و به تبع آن مشکلات نقد شوندگی نیز منجر به افزایش قابل توجهی در زیان انباشته شده است.

شکی نیست که بانک ها الزاما باید در مسیری گام بردارند که به عنوان بنگاه های اقتصادی محاسبه سود و زیانشان برای سهامداران و سپرده گذاران شفاف باشد و عملکردی موفق در فعالیت های خود و حفظ درآمد و تراز تجاری داشته باشند. به طور کلی افزون بر شفافیت صورت های مالی، ارزیابی ترازنامه های بانک ها، و نظارت صحیح بر عملکرد بانک ها، نظام بانکی کشور که با چالش های فراوانی روبروست باید اصلاح شود، و از پیش نیازهای آن ایجاد تغییر در مدیریت بانکی، اطمینان از صحت صورت های مالی ارائه شده توسط حسابرسان مستقل، دنبال کردن روش های موفق بانکداری سایرکشورها، و از میان بردن بی اعتمادی به سیستم بانکی از طریق یک برنامه هدفمند و دراز مدت است تا به این ترتیب بانک ها سالم سازی شده و نسبت کفایت سرمایه بهبود یابد.    

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: