اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سال گذشته میلادی ایران با نرخ تورم 31.17 درصد، در مقام ششم در جهان قرار گرفت. متاسفانه گزارش ها نشانی از بهبود وضعیت ندارد و نرخ تورم دوازده ماهه منتهی به تیر ماه ١٣٩٨ برای خانوارهای کشور به عدد  40.4 درصد رسیده است. هرچند هنوز ما به مرحله ابرتورم نرسیده ایم ولی نگرانی ها در این زمینه رو به افزایش است و نبود چشم انداز روشن ثبات اقتصادی و عدم اراده سیاسی برای برخورد اصولی با معضل نقدینگی، به نگرانی ها در این زمینه افزوده است. بانک مرکزی حجم نقدینگی سال 97 را بالغ بر یک هزار و 828 میلیارد تومان اعلام کرده که نسبت به پایان سال 96 معادل 23.1 درصد افزایش نشان می‌دهد. این در حالی است که این افزایش در دوره مشابه سال گذشته 22.1 درصد بوده است.

حذف صفردر این میان، مقام های دولت دانسته یا نادانسته آدرس غلط میدهند. محمدباقر نوبخت، معاون رئیس جمهوری، با اشاره به تاثیر منفی تحریم ها گفته است علت افزایش تورم موجود در جامعه به خاطر هجوم عده‌ای سرمایه‌دار بود که قیمت کالاها را با تهدید آمریکا بالا بردند. تصویب لایحه پیشنهادی بانک مرکزی مبنی بر تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان و حذف چهار صفر هم انتقادهای زیادی را نسبت به تصمیم دولت برانگیخته است. محمدرضا پورابراهیمی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفته ضعف نظارتی بانک مرکزی و حجم نقدینگی به اقتصاد کشور صدمه زده، بنابراین انتظار از دولت این است که اولویت‌ها باید مبنا باشد و بر اساس آن تصمیم گیری شود و ساختارهایی که لازم است اصلاح شود که در صورت انجام این کارها، حذف ۴ صفر دیگر مطرح نخواهد بود.

به اعتقاد برخی از کارشناسان، آنچه احتمال مواجهه با پدیده‌ ابرتورم را بالا می‌برد، وضعیت شاخص‌های پولی ایران می باشد. هر گاه سیاست‌های پولی بانک مرکزی بر انتشار پول و خلق نقدینگی از ناحیه پایه پولی صورت گیرد، این علمکرد میتواند زمینه لازم برای بروز ابرتورم فراهم سازد. در واقع سیاست هایی که نیاز مالی دولت را از طریق انتشار پول ممکن میکنند و برای حل مشکلات نظام بانکی و بودجه ای، منابع بانک مرکزی را هدف قرار می دهند، آبستن پدیده ابرتورم هستند.  

مشکلات ساختاری نظام بانکی یکی از اصلی ترین زمینه های رشد نقدینگی بوده. بی انضباطی مالی بانک ها و اضافه برداشت آنها از بانک مرکزی امری است که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد زیرا این رویه باعث افزایش پایه پولی و تورم شده. در واقع طی سال‌های گذشته اغلب میزان اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی و در مجموع بدهی آنها به این بانک رو به افزایش بوده. خوشبختانه گزارش ها حاکی است، عملکرد ترازنامه بانک‌ها در پایان سال گذشته و بعد از جدی‌تر شدن برخورد در مورد اضافه برداشت از بانک مرکزی نشان می دهد که از سرعت افزایش بدهی کاسته شده، به گونه‌ای که از حدود ۱۳۲ هزار میلیارد تومان در پایان سال ۱۳۹۶ (با رشد حدود ۴.۷ درصدی) به ۱۳۷ هزار میلیارد تومان در انتهای سال گذشته رسیده. این در حالی است که در فاصله سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۶ این رشد حدود ۳۲.۴ درصد بود.

نقدینگی تورم

کسری بودجه دولت هم در کنار معضلات نظام بانکی به وخیم تر شدن وضعیت نقدینگی می انجامد. همانطور که حمید آذرمند اشاره کرده بود، در سال جاری،‌ این دو عامل کسری بودجه و مشکلات ساختاری نظام بانکی، به‌طور بالقوه زمینه رشد فزاینده نقدینگی را فراهم خواهند کرد. هر یک از دو عامل مذکور نیز متاثر از شرایطی مانند تشدید تحریم‌ها، رکود اقتصادی و مشکلات انباشته برجای مانده از قبل، روند فزاینده‌ای خواهند داشت. اگر این وضعیت نقدینگی را در کنار وضعیت رکود اقتصادی موجود قرار دهیم، درک بهتری از خطر بروز پدیده ابرتورم بدست خواهیم آورد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام