به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

صنعت هواپیمایی کشور از مشکلات مختلف مالی و مدیریتی رنج می برد و در این میان تحریم ها هم مزید بر علت شده. هرچند تاثیر منفی فشارهای خارجی را به هیچ وجه نمی توان نادیده گرفت، ولی در بسیاری از موارد، مسئولان پشت تحریم ها پنهان میشوند تا سخنی از سوء مدیریتها و سیاست بازی ها به میان نیاید. نگاهی به وضعیت عملکرد شرکتهایی همچون هما و ماهان از بخش دولتی و خصوصی، نشان میدهد که چگونه مداخله های نهادهای دولتی و نظامی باعث کاهش بازده عملکرد این شرکت ها شده.

هما ماهانمسئله سوء مدیریت دامنه وسیعی در صنعت هواپیمایی مسافری ما دارد. طی چهار دهه گذشته، این صنعت همواره با تحریم ها روبرو بوده ولی همانطور که بسیاری از کارشناسان صنعت هوانوردی یادآور شده اند آنچه سبب شد صنعت هوانوردی کشور در سال های گذشته فراز و نشیب زیادی داشته باشد، مسئله مدیریت بوده و در دوره هایی که مدیران قوی چه در سازمان هواپیمایی کشوری و چه در شرکتهای هواپیمایی حضور داشتند، این صنعت رشد داشت اما در دوره هایی که مدیران ضعیفی در بخش هوایی داشتیم حتی اگر تحریم هم نبودیم و هواپیما به ما می دادند، وضع این صنعت به گونه ای بود که نمی توانست راه به جایی ببرد.

پس از سقوط هواپیمای تهران - یاسوج در سال 96، بحث های زیادی درباره مدیریت شرکت هواپیمایی آسمان و لزوم اصلاح سوء مدیریت ها مطرح شد. در همین حال ناظران انتصاب دریادار پاسدار حسین علایی را به مدیرعاملی آسمان زیر سوال بردند زیرا ایشان از مؤسسان نیروی دریایی سپاه و اولین فرمانده این نیرو بود و سابقه تخصصی ایشان ارتباطی به اداره یک شرکت هواپیمایی مسافری نداشت. هر چند سردار علایی سوابقی در سازمان صنایع هوایی وزارت دفاع داشته ولی این سازمان، یک تشکیلات نظامی است که عمدتاً در کار تسلیحات هوایی مانند موشک است و اینگونه فعالیت ها، ارتباطی با مدیرعاملی یک ایرلاین غیرنظامی ندارد.

ماهاناین موضوع در خصوص دیگر شرکت های هواپیمایی همچون ماهان با مدیریت جناب حمید عرب نژاد نیز صادق است زیرا روش های مدیریت نظامی در یک مجموعه حساس غیرنظامی و مسافری می تواند به فاجعه ای همچون سقوط پرواز تهران - یاسوج بیانجامد. در واقع مسئله تصدی پست های غیرنظامی در صنعت هوانوردی از سوی عزیزانی که بیشترین تجربه حرفه ای خود را در نیروهای مسلح بدست آورده اند میتواند به سوءمدیریت های ناخواسته بانجامد. البته در خصوص شرکت هواپیمایی ماهان، به علت حاشیه هایی که درخصوص فاسد و سیاسی کاری های موسسه خیره مولی الموحدین وجود دارد هم مزید بر علت شده. مولی الموحدین که صد در صد سهام ماهان ایر را در دست دارد، طی سالهای اخیر با حاشیه های متعددی در خصوص فساد مالی و اتهاماتی در رابطه با عدم شفافیت حساب های مالی روبرو بوده و متاسفانه فسادها و سیاسی کاری هایی که در کادر مدیریتی مولی الموحدین وجود داشته بر روی عملکرد ماهان و مدیر عامل آن نیز تاثیر گذاشته و در این شرکت هم شاهد مشکلات مشابهی بوده ایم که باعث بهانه دهی به دشمنان برای اعمال تحریم ماهان شده.

همانطور که عنوان شد، سوء مدیریت یک مشکل سیستمی در صنعت هواپیمایی کشور است و این معضل، بیشتر شرکت های هواپیمایی را با مشکلات جدی روبرو کرده. متاسفانه شرکت هما هم که در واقع آبروی صنعت هواپیمایی ما بود با مشکلات مشابهی روبرو است. علاوه بر مشکلات ناوگانی و مهندسی، متاسفانه دولت و برخی از ارگان های حکومتی از منابع شرکت هما استفاده کرده و این امر یکی از عوامل زمین گیر شدن این شرکت بوده. امید بود که با توسعه شرکت های خصوصی هواپیمایی، جای خالی فعالیت های سال های گذشته هما پر شود، ولی متاسفانه تصدی گری ها و اعمال نفوذ های نهادهای دولتی و نظامی در مدیریت این شرکت های خصوصی، مانع از تحقق آمال بخش خصوصی واقعی شده است و در مواردی ما شاهد خصولتی سازی در صنعت هواپیمایی مسافری کشور بوده ایم.

جعفرزاده هواپیمایی کشورعلاوه بر موارد فوق الذکر، مشکلات کلی اقتصادی کشور هم تاثیری منفی بر صنعت هواپیمایی داشته. طی یک سال گذشته، نوسانات ارزی یکی از عوامل افزایش نرخ پروازها و سوءاستفاده ها در این زمینه بود. رضا جعفر زاده، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری با بیان اینکه ۶۰ درصد از هزینه شرکت‌های هواپیمایی ارزی است، گفت: با افزایش نرخ ارز و نوسانات ایجاد شده، هزینه بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی افزایش یافت. هرچند با فعالیت دستگاه های نظارتی، فعالیت دلالان و سوداگران تا حدی کنترل شده، ولی هنوز شاهد سوء استفاده ها از نوسانات ارزی هستیم. البته شایان ذکر است که در مواردی، دلار 4200 تومانی به شرکت هایی تخصیص یافته که در واقع ایرانی نیستند. بر اساس فهرستی که بانک مرکزی در اردیبهشت ماه منتشر کرد، شرکت آلیتالیا سوسیتا ایریا ایتالیانا، اطلس گلوبال، هواپیمایی امارات و هواپیمایی قطر در فهرست ارز بگیران دولتی قرار دارند؛ این شرکت‌های در ایتالیا، ترکیه، امارات و قطر ثبت شده‌اند و در واقع دفاترشان در تهران، در لیست ارز بگیران بانک مرکزی آن هم به قیمت دولتی هستند.

البته مسئله ارز تنها بخشی از هزینه های بالای شرکت های هوایپمایی را توضیح می دهد و سوءمدیریت منابع مالی هم از دیگر دلایل ناکارآمدی خطوط هوایی است. همانطور که خلبان شیرازی توضیح می دهد، در شرکت‌های هواپیمایی، باید حدود ۸۰ درصد نیروها عملیاتی و ۲۰ درصد ستادی باشند که متاسفانه در ایران عکس آن است؛ عدد بسیار بزرگ نیروهای ستادی در ایران باعث ضرر دهی و ناکارآمدی مالی شرکت‌ها شده است.  تعهداتی مالی که از سوی دولت به شرکت های هواپیمایی تحمیل می شود هم باعث افزایش مخارج است. در این حوزه می توان به دریافت 5 درصد عوارض شهرداری از محل فروش بلیت برای شرکتهای هواپیمایی اشاره داشت. این در حالی است که بر اساس استانداردهای ایکائو ، مبالغی که به طور مستقیم برای سفرهای هوایی صرف نشود، نباید به عنوان هزینه تحمیل گردد.

ایران بیش از 70 سال پیش به سازمان بین المللی هوانوردی (ایکائو) پیوست ولی هنوز ما با استاندارهایی جهانی در این حوزه فاصله زیادی داریم. اکنون که فشارهای بین المللی علیه کشور ما بار دیگر رو به افزایش است، شایسته است با سوء مدیریت ها و سیاست بازی ها در داخل مقابله ای جدی تر شود تا صنعت هواپیمایی مسافری ما از تصدی گری ها و مداخله های نهادهای دولتی و نظامی آزاد شود تا با چالاکی بیشتر در راستای رفاه شهروندان و توسعه اقتصادی کشور حرکت کند.

بیشتر بخوانید:

صنعت هوانوردی، فرود یا فراز؟

صنعت حمل و نقل هوایی، از تصدی گری یا نظارت

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: