به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

ابراز تمایل کشورهای عربی منطقه برای بازگشت به دمشق و بازگشائی سفارتخانه های خود درآن کشور، تلاشی است برای سهیم شدن در روند بازسازی سوریه. دو کشور بحرین و امارات سفارتخانه های خود را در دمشق باز کرده اند و سایر کشورهای عربی نیز به قصد داشتن سهمی در بازسازی آن کشور در صف انتظار به سرمی برند. ما به سبب نزدیکی سیاسی به سوریه، باید از فرصت بازسازی سوریه استفاده کرده و وارد سرمایه گذاری در این کشور شویم. البته در این میان رقابت با روسیه و چین چالش مهمی برای ما خواهد بود.

ایران سوریهاخیرا یک نماینده پارلمان سوریه با بیان اینکه سوری ها خود توانائی بازسازی کشورشان را دارند تاکید کرد که سوریه نیازی به پول اعراب و دشمنانش ندارد. پیش از این نیز یکی از نمایندگان پارلمان سوریه به نقل از بشاراسد گفته بود با اینکه بازسازی اقتصاد کشورش به 400 میلیارد دلار نیاز دارد، اما شرکت های غربی در حوزه نفت و گاز سوریه جائی نخواهند داشت. در اوائل سال جاری، سفیر سوریه در مسکو اعلام کرد که روسیه، ایران و چین اصلی ترین کشورهائی هستند که در بازسازی سوریه نقش آفرینی خواهند کرد. البته باید توجه داشت که دولت دمشق نهایتا علمگرایانه برخورد خواهد کرد و در درازمدت نباید حضور کشورهای عربی در سوریه را نادیده گرفت.

کیوان کاشفی رئیس کمیته مشترک اقتصادی ایران و سوریه در اتاق ایران معتقد است با توجه به روابط ویژه ایران و سوریه، امکان دستیابی به حجم تجارت یک میلیارد دلاری میان دو طرف چندان دور از دسترس نیست. کمک در بازسازی سوریه و صدور خدمات فنی و مهندسی به این کشور، اولویت اصلی در توسعه همکاری به شمار می‌آید. البته کاشفی یادآوری می کند که به رغم قرارداد تجارت آزاد میان ایران و سوریه، این توافق اجرایی نشده است.

برای کشورمان، مشارکت در بازسازی سوریه تنها مستلزم تامین پیش نیازهای سیاسی نیست، بلکه تامین مالی و زمان مورد نیاز برای اتمام پروژه ها که به گفته ای تا 25 سال به طول خواهد انجامید نیز موانعی است که باید در نظر گرفت، به ویژه اینکه تزریق مالی برای تامین هزینه های بازسازی نیازمند سرمایه هایی است که اکنون با توجه به وضعیت نامناسب رشد اقتصادی و فشار تحریم ها به آسانی میسر نیست.

روسیه نیز که به گفته سوری ها یکی دیگر از نقش آفرینان بازسازی سوریه است، با اینکه در طول این سالها با استفاده از ابزار دیپلماتیک و قدرت نظامی توانست از موقعیت ها، بیشترین بهره را ببرد، اما برای ساختن آینده سوریه نیاز به قدرت اقتصادی دارد و به گفته یک پژوهشگر مطالعات روسیه،  400 میلیارد دلار مبلغی نیست که روس ها بتوانند وارد سوریه کنند. ولی به هر حال ما باید با روسیه رقابت کنیم. به گفته یک پژوهشگر سیاسی عرب، ایران و روسیه تمایل دارند نفوذ سیاسی و نظامی خود را در سوریه گسترش دهند و از پروژه های بازسازی این کشور، بزرگترین سهم را از آن خود کنند؛ البته برخی ناظران در داخل سوریه می گویند که روسیه اخیرا توانسته امتیاز بیشتری کسب کند و برای تثبیت حضور نظامی خود در مناطق کلیدی و به دست گرفتن بعضی از مناطقی که تا به حال تحت کنترل سپاه بوده، با سرعت بیشتری عمل کرده.

سوریه چیندر این میان، اما چین کشوری است که هم پول دارد و هم حاضر به همکاری با دولت اسد است، و با محافظه کاری و اقدامات احتیاطی تا به حال نیز توانسته درحوزه های نفتی سوریه حضور داشته باشد.  با توجه به برنامه های دولت پکن در راستای پیشبرد طرح جاده ابریشم جدید، ممکن است چینی ها در بسیاری از حوزه های فعالیت های اقتصادی در سوریه، مانع از پیگیری برنامه های ایران شوند.

البته برخی از کارشناسان، طرح راه ابریشم جدید را بستری برای همکاری ها در سوریه ارزیابی کرده اند ولی این ارزیابی ها شاید بیش از حد خوشبینانه باشد. پیش از این، امیر احمدیان کارشناس مسائل روسیه گفته بود که با توجه به نقش آفرینی چین در بازسازی سوریه، ایران با استفاده از راه ابریشم می تواند مکملی برای تلاش چین در این زمینه باشد، به همین دلیل تمرکز تهران باید در آینده برگسترش کمربند راه ابریشم و تلاش برای اتصال راه آهن ایران به عراق و سوریه و از آن طریق به لبنان و شرق مدیترانه برای دستیابی به ظرفیت های آن مناطق و در اختیار گرفتن آلترناتیوهای گوناگون سیاسی و اقتصادی باشد؛ با چنین سیاستی چین هم به دنبال اتصال خود به این کمربند خواهد بود. چین، اما همکاری اقتصادی خود با ایران را منوط به پذیرش FATF توسط کشورمان کرده، و به رغم سال ها مراودات بازرگانی و تعاملات اقتصادی، بانک های چینی همکاری خود با ایران را بسیار محدود و در برخی موارد کاملا متوقف کرده اند. 

با توجه به نیاز به حضور بخش خصوصی در بازسازی سوریه باید روند تشکیل اتاق مشترک ایران و سوریه تسریع شود.  به گفته حسن دانائی فر، دبیر ستاد توسعه روابط تجاری ایران و سوریه، با وجود توازن لازم بین روابط سیاسی، فرهنگی، و اجتماعی بین دو کشور، هنوز سطح روابط  اقتصادی میان دو کشور به حد مطلوب نرسیده است. دانائی فر توسعه نیافتن روابط اقتصادی بین بخش های خصوصی دو كشور را از عوامل مناسب نبودن سطح روابط برشمرد و خاطرنشان ساخت: اكنون بخش دولتی در این زمینه جلوتر است، اما مطلوب نیست و باید بخش خصوصی دو طرف فعال تر شوند.

به رغم وجود روسیه و چین به عنوان رقبای باز سازی سوریه، ایران همچنان تامین کننده اصلی محصولات نفتی تصفیه شده در آن کشور است، و با توجه به وابستگی سوریه به این محصولات، کاهش منابع نفتی و یا افزایش هزینه های حمل و نقل عملا می تواند بخش صنعتی سوریه را با مشکلاتی مواجه کند.  این، اما به معنای نقش آفرینی ایران به عنوان تنها بازیگر در بازسازی سوریه نیست، بلکه متغیرهای متعددی در این معادله نقش دارند که حضور روسیه، چین و شاید کشورهای دیگر را در این مشارکت الزامی می کنند. 

کاشفی سوریهبرگزاری اخیر همایش دوجانبه ایران و سوریه و امضای نخستین سند همکاری میان دو کشور، به گفته کیوان کاشفی، تمرکز بر ارتقای روابط اقتصادی را در اولویت همکاری های دوطرفه قرارداد. حسن دانائی فر نیز با اشاره به از میان برداشتن موانع بانکی، راه اندازی خطوط ترانزیت، و حمل و نقل دریائی و هوائی، این مولفه ها را از اقدامات الزامی برای توسعه روابط اقتصادی برشمرده است.  عدنان محمود، سفیر سوریه در ایران نیز دراین همایش خاطرنشان ساخت که دولت سوریه برای بازسازی اقتصادی خود به کمک بخش خصوصی ایران جهت تولید مشترک و سرمایه گذاری در بخش های فنی و زیرساختی نیاز دارد. 

به رغم اقدامات صورت گرفته برای مشارکت بخش خصوصی کشورمان در بازسازی سوریه و تاکید مقامات سوری در این زمینه، حضور پررنگ نهادهای وابسته به نیروهای مسلح در پروژه های زیرساختی، کار را برای بخش خصوصی واقعی دشوار کرده. نبود رقابت در این حوزه، امکان رشد بخش خصوصی را ضعیف کرده. پائیز گذشته، امیر امینی، معاون وزیر راه و شهرسازی گفت دولت پروتکل هائی فراهم کرده که پس از انعقاد تفاهمنامه راهبردی بلندمدت با دولت سوریه بخش خصوصی بتواند از آن مجرا در سوریه سرمایه گذاری کند. البته آقای امینی افزود که قرارگاه خاتم الانبیاء نیز وارد سرمایه گذاری در سوریه شده است. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: