به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

قرار بود امسال، سال رونق تولید باشد ولی هنوز فصل اول سال به پایان نرسیده، تحریم های خارجی و سیاستگذاری های غلط داخلی امید تولیدکننده بومی را به ناامیدی بدل کرده است. از آنجایی که تولید داخلی به طور تنگاتنگی وابسته به نهاده های وارداتی است، قیمت دلار و سیاست های ارزی ما تاثیر مستقیمی بر وضعیت تولید دارد. فعالان اقتصادی تاکید کرده بودند که تعیین نرخ ترجیحی 4200 تومان برای واردات کالا و سیاست های تحدیدی صادرات تنها به افزایش فساد و رانت خواری در حوزه های واردات و صادرات خواهد انجامید و هدف اصلی که حمایت از مصرف کننده داخلی و تثبیت قیمت کالاهای اساسی است، تامین نخواهد شد. متاسفانه سیاستگذاران ما، کما فی سابق، توجهی به توصیه های کارشناسی نکردند و تصمیمات خلق الساعه و انفعالی را بر عقلانیت اقتصادی ترجیح دادند.

نفت تحریم سیاست ارزیاثرات مخرب این سیاستگذاری های ارزی، کمتر از تاثیر منفی فشارهای خارجی نبود. تحریم ها بر فروش نفت تاثیر گذاشته و از این طریق باعث کاهش درآمد ارزی کشور می شوند ولی سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی مزید بر علت شد و نه تنها تقاضا برای ورود کالاهای اساسی را بالا برد، بلکه شرایط را برای فرار سرمایه های ارزی نیز مهیا نمود.

اکنون که بانک مرکزی فهرست دریافت کنندگان اصلی ارز دولتی و نیمایی را منتشر کرده، میتوان به وضوح اثرات مخرب تعیین نرخ ترجیحی ارز دولتی را مشاهده کرد. بر اساس فهرست بانک مرکزی، در یک سال گذشته بیش از ۱۰ هزار شخصیت حقیقی و حقوقی در مجموع بالغ بر ۲۵ میلیارد یورو ارز 4200 تومانی دریافت کرده‌اند. این در حالی است که بیش از 25 درصد این مبلغ، تنها در اختیار ۲۵ شرکت قرار گرفته و بیش از ۳ میلیارد یورو به شرکت‌های دو خانواده مشهور مدللی و پایدار پرداخت شده است.

جلال پورمشکلات سیاست ارزی دولت محدود به حوزه واردات نبوده و حالا پیامدهای منفی تعیین نرخ ترجیحی ارز در حوزه صادرات نیز عیان شده. آمارهای جدید حاکی است در یک سال اخیر، بیش از ۶ هزار و ۴۰۰ صادرکننده جدید به تعداد صادرکنندگان کشور در سال ۹۷ اضافه شد. این صادرکنندگان جدید رکورد پنج میلیارد دلاری داشتند اما ارز حاصله به چرخه اقتصاد بازنگشته است. همانطور که محسن جلال پور اشاره کرده، پس از خروج آمریکا از برجام، دولت موانع زیادی برای صادرکنندگان وضع کرد به خیال اینکه بازگشت ارز به کشور را تضمین کند. ولی همان‌طور که سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی اشتباه بوده و منجر به اتلاف ذخایر استراتژیک ارزی کشور شده، سیاست‌های تحدید صادرات نیز منجر به خروج بیش از ۵ میلیارد دلار سرمایه از کشور شد.

گزارش زمستان گذشته مرکز پژوهش های مجلس نشان داده بود که سياست تخصيص ارز ترجيحی به کالاهای اساسی در دستيابی به هدف یعنی ثبات قيمت این کالاها در بازار، کارآمد نبوده است. رشد نقطه به نقطه شاخص قيمت کالاهای اساسی در آذرماه 1397 نسبت به اسفندماه 1396  نشان میدهد که اقلام موجود در شاخص قيمت مصرف کننده در مجموع به طور متوسط 42 درصد رشد داشته که بالاتر از رشد 39 درصدی شاخص کل قيمت هاست. مرکز پژوهش ها تاکید کرده بود که وجود قيمتهای دو یا چندگانه در بازار ارز، زمينه رانتجویی و فساد را فراهم میکند و به دليل انحراف منابع تخصيص یافته، سود سرشاری را نصيب افرادی میکند که به ارز با قيمت ترجيحی دسترسی دارند. اکنون که رفته رفته بر گوشه هایی از «تجارت در سایه» نور تابانده می شود، درک بهتری از فسادهایی پیدا می کنیم که از سال گذشته از سوی فعالان با شناسنامه اقتصادی مورد تاکید و هشدار قرار گرفته بود.

اقتصاد پنهانتحریم ها می توانست تنها یک اثر سوء اولیه بر کاهش درآمدهای ارزی ما بگذارد ولی با سیاست غلط ارزی دولت، تقاضا برای ورود کالاهای اساسی ( و غیر اساسی!) بالا رفت و این امر یک اثر سوء ثانویه بر کاهش ذخایر ارزی کشور گذاشت. مرکز پژوهش های مجلس افزوده بود که اختصاص ارز با نرخ ترجيجی به تضعيف توليد داخلی خصوصاً در کالاهای اساسی مشمول قيمتگذاری نیز انجامیده است و دهک های پایین درآمدی هم از این سیاست انتفاعی نبرده اند.

چرا برغم هشدارهای کارشناسان و فعالان اقتصادی، حاکمیت همچنان بر اجرای سیاست های غلط ارزی پافشاری کرد؟ چرا سیاستمدار ما، همواره تصمیمات خلق الساعه را بر پیروی از علم اقتصاد ترجیح می دهد؟ واقعیت این است که عقلانیت اقتصادی هیچگاه جای چندانی در ذهن سیاستگذار ما نداشته ولی با افزایش فشارها و بحران ها طی یک سال گذشته، متاسفانه شاهد بی توجهی هر چه بیشتر به علم اقتصاد بوده ایم. تاجایی که چندی پیش وزیر اقتصاد گفت در شرایط کنونی نمی توان از ادبیات اقتصاد کلاسیک استفاده کرد. تا زمانی که سیاستگذار ما نخواهد الزامات و محدودیتهای تصمیم گیری در خصوص منابع کشور را بپذیرد و این بی مسئولیتی را ناشی از ناکارآمدی علم اقتصاد بداند، ما شاهد ادامه تصمیمات غلط اقتصادی خواهیم بود.   

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: