به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

رکورد جهانی دی اکسید کربن شکست. غلظت ذرات معلق تهران به 2برابر حد مجاز رسید. آلودگی هوای تهران در هشتمین روز به 16هزار تن رسید.  این تیترهای خبری را در این روزها در کنار اخبار تعطیلی مدارس بسیار می شنویم. اکنون دهه هاست که ما در شهرهای مختلف کشور با مشکل آلودگی هوا روبرو هستیم. به رغم تلاش های انجام شده در این حوزه، متاسفانه تاکنون معضل آلودگی هوا لاینحل باقی مانده است. برای کارآمدتر کردن تلاش ها در این زمینه، ایجاد هماهنگی های بیشتر در داخل کشور و نیز تعامل های منطقه ای و بین المللی می تواند کارآمد باشد.

بر اساس یکی از آخرین گزارش های بانک جهانی، آلودگی هوا، مرگبارترین نوع آلودگی و چهارمین عامل اصلی مرگ زودرس است.  به نقل از این گزارش، تلفات جانی ناشی از آلودگی هوا در سال 2013م هزینه ای بالغ بر 225 میلیارد دلار بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده است.

در همین سال، حدود 5 و نیم میلیون نفر هم جان خود را به علت بیماری های مرتبط با آلودگی هوا از دست داده اند. این آمار در سطح جهانی مطرح است. باید دید در داخل کشور اوضاع به چه نحو است.

دکتر ایرج حریرچی، قائم مقام وزیر بهداشت با اشاره به اینکه براساس گزارش موسسه بین‌المللی تحقیقات سرطان، آلودگی هوا و ذرات معلق جزو ترکیبات اصلی و موثر سرطان است  گفت: ریزگردها و آلاینده‌های هوا  ۳۸ میلیون نفر از جمعیت کشور را در معرض آلودگی هوا قرار داده است. دکتر حریرچی غلظت برخی آلاینده‌های هوا در برخی از شهرهای بزرگ کشور مانند تهران، کرج، مشهد و اراک را بالاتر از حد استاندارد عنوان کرد. این آلاینده ها علاوه بر به خطر انداختن سلامت مردم، از لحاظ اقتصاد درمان نیز هزینه‌های زیادی را به حوزه سلامت تحمیل می‌کند.

اکنون مشکلات آلودگی هوا دیگر مختص تهران و شهرهای بزرگ نیست. در شهریور ماه امسال بود که رضا گروسی، مدیرکل مدیریت بحران استان قزوین گفت هوای قزوین به علت وجود ریزگردها آلوده است و از شهروندان خواست این آلودگی را جدی بگیرند. آقای گروسی تصریح کرد به علت آلودگی هوای قزوین و برخی از شهرهای استان، شهروندان باید پنجره ها را ببندند. متاسفانه مشکل ریزگردها هم مزید بر چالش های قبلی آلودگی هوا شده است.

دولت دکتر روحانی تلاش های خوبی برای پرداختن به مشکل آلودگی هوا داشته است. معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور با عنوان این مطلب که یکی از مهم ترین اقدامات دولت تدبیر و امید در حوزه محیط زیست بوده گفت روند آلودگی هوا از سال 1392 تا کنون سیر نزولی داشته است. ابتکار با بیان اینکه کاهش الودگی هوا ناشی از گرد و غبار در دستور کار دولت قرار دارد بیان کرد: گردو غبار عوامل متعددی دارد و وابسته به مسائلی از جمله حفظ مراتع و منابع آبی و احیای تالاب هاست که دولت برای تمامی موارد برنامه دارد.

سازمان محیط زیست گام های خوبی هم برای مشارکت های بین المللی برداشته است. معصومه ابتکار در سفر اخیرش به آلمان با  امضای بیانیه مشترکی با وزیر فدرال محیط زیست آلمان، بر همکاری های زیست محیطی و ایجاد فرصت های همکاری فنی در حوزه محیط زیست تاکید کرد. خانم ابتکار در دیدار با وزیر امور خارجه آلمان هم نیز یادآور شد که  همکاری ها باید زمینه ساز بهره مندی ایران از فناوری های پاک و سازگار با محیط زیست باشد که اکنون با عوارض گرمایش جهانی و پدیده هایی مانند ریزگردها روبروست. تلاش ها برای مشارکت با دیگر کشورهای صنعتی نیز ادامه دارد. در این راستا می توان به همکاری ایران و ژاپن و برگزاری همایش سرمایه گذاری در قشم اشاره کرد. این همایش برای بهبود محیط زیست جزیره قشم و با حضور شماری از مقام های ژاپن و صاحبان ۷۰ شرکت این کشور در سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو برگزار شد.

به رغم تلاش ها دولت، منتقدان می گویند مسئولان برنامه های که وعده انجامشان را داده اند، به اجرا نگذاشته اند. عباس قائید رحمت، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس با انتقاد از بی توجهی دولت نسبت به آلودگی هوای شهر تهران، اجرای برخی طرح ها برای کاهش آلودگی هوا را غیرکارشناسی خواند و افزود: مجوزطرح ترافیک و زوج و فرد برای محدودیت عبور و مرور در برخی از مناطق تهران ایجاد شد که از ابتدای اجرای آن نتوانست تاثیرگذاری مثبتی در کاهش آلودگی هوای تهران داشته باشد. آقای قائید رحمت گفت اگر مسئولان به دنبال رفع آلودگی هوا هستند پس چگونه شهرداری همچنان طرح زوج و فرد را در روزهای اوج آلودگی هوا به فروش می رساند؟

به نظر می رسد که مشکل در عدم مدیریت یکپارچه برای مقابله با چالش آلودگی هوا باشد. همچنان که مقام معظم رهبری تاکید کرده اند ایجاد نظام یکپارچه ملی محیط زیست و مدیریت هماهنگ و نظام مند منابع حیاتی باید از سیاست های محوری محیط زیست کشور باشد. مسئله این است که مسئله آلودگی محیط زیست ابعاد مختلف دارد و ارگان های مختلف، از شهرداری ها گرفته تا سازمان محیط زیست و وزارت نفت به گونه ای هم در ایجاد و هم رفع این مشکل سهم هستند. این ذوابعاد بودن مسئله باعث می شود که مدیریت یکپارچه برای رفع بحران آلودگی هوا نیازمند مدیریتی یک پارچه باشد. از جمله طرح هایی که متاسفانه به علت عدم مدیریت یکپارچه مسکوت مانده است کمپین "سه شنبه های بدون خودرو" بود.

بعد منطقه ای بحران آلودگی هوا نیز به پیچیدگی بیشتر این بحران می انجامد. در این به طور خاص رفع مشکل ریزگردها مستلزم همکاری های نزدیک منطقه ای می باشد. اسماعیل نجار، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور یاد آور شده که مشکلی که از حیث ریزگردها در حال حاضر در سطح کشور و به ویژه در غرب و جنوب کشور با آن مواجه هستیم عمدتاً منشأ خارجی دارد. آقای نجار با اشاره به اینکه تنها 20 درصد مشکل ریزگردها منشا داخلی دارد افزود است برخی از کشورها درگیر مشکلاتی از جمله مشکلات امنیتی هستند و بنابراین این معضل در اولویت آنها نیست؛ به عنوان مثال عراق درگیر مشکلات امنیتی است و از سویی برخی مناطق این کشور در دست دولت نبوده و داعش در آنجا حضور دارد بنابراین این معضل در اولویت آنها نیست. از سوی دیگر برخی کشورها مانند عربستان سعودی به این معضل نگاه سیاسی دارند و نیز برخی کشورها قصد ندارند در این زمینه سرمایهگذاری کنند.

نمی توان انکار کرد که مشکل آلودگی هوا به سادگی قابل حل نیست ولی در ضمن باید توجه داشت که وجود چنین چالشی که ابعاد ملی و فراملی دارد می تواند انگیزه ای برای همکاری های ملی و فراملی هم باشد. حیات هموطنان و آینده فرزندانمان به رفع معضل آلودگی هوا وابسته است و نهادهای دولتی در داخل باید با مدیریتی یکپارچه همه راهکارهای لازم را برای حل این مشکل پیگیری کنند. در همین حال باید به چالش آلودگی هوا به عنوان فرصتی برای افزایش همکاری منطقه ای نگاه کرد. به رغم همه مشکلات سیاسی و ژئوپلیتیکی با همسایگانمان، باید به خودمان و آنها یادآور شویم که آلودگی هوا کشور و قومیت نمی شناسد و همه ما را هدف قرار داده است و تا زمانی که با هم این چالش را هدف قرار ندهیم، همگی با هم قربانی خواهیم شد.

در ابتدای این یادداشت به گزارش اخیر بانک جهانی اشاره کردیم. همانگونه که در خلال این یادداشت تأکید داشتیم معضل آلودگی هوا تنها به درون مرزهای یک کشور محدود نمی شود و معضلی فراملی است. در این مسیر و در پرتو فرصت های دوران پساتحریم باید بتوانیم از امکانات و سرمایه های مؤسسات و نهادهای بین المللی برای تسریع برنامه های مبارزه با آلودگی هوا بهره ببریم.   بانک جهانی همکاری های نزدیکی با کشورهای در حال توسعه و شرکای برنامه های توسعه ای خود برای بهبود نحوه مدیریت و سرمایه گذاری برنامه های مبارزه با آلودگی هوا داشته است.  برای نمونه، بانک جهانی در سال جاری یک میلیارد دلار برای کمک به بهبود وضعیت هوا در چین تعهد کرده است.  فرصت پسابرجام فرصتی است تا در کنار عزم ملی برای بهبود وضعیت هوای کشور از این امکانات جهانی نیز بهره بگیریم.

تهدید و فرصت تغییرات آب و هوایی در تعامل ایران با جامعه بین المللی

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: