به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سوریه تجارتبه رغم موفقیت نظامی ایران در مقابله با گروه‌های تکفیری در سوریه، اما تا به حال کشورمان نتوانسته د‌ر زمینه اقتصادی حضور درخشانی در آن کشور داشته باشد، و به باور بسیاری از فعالان بخش خصوصی مشکلاتی مانند کوچک بودن اقتصاد سوریه، عدم دسترسی سریع حمل و نقل به آن کشور و محدودیتهای صادراتی درمیان چالش‌های عمده دیگر مانع از بهره برداری ایران از این فرصت اقتصادی بوده است. در این میان اما، مشکل اصلی عدم توفیق تجاری ما در سوریه ناشی از یک اشکال پارادایمی در سیاستهای کلی نظام است، یعنی معضل تمرکز محض بر نظامی‌گری و برداشتی اشتباه از ریشه‌های واقعی قدرت و اقتدار. به علت همین تمرکز غیرمتقارن بر نظامی‌گری بوده که ما تنها در زمان جنگ در کشورها حضور داشته‌ایم ولی در زمان صلح حرفی برای گفتن نداریم و صحنه را به رقبایمان واگذار می کنیم.

نگاه به سوریه به عنوان یک فرصت ویژه برای حضور اقتصادی ایران پس از پایان بحران درآن کشور نوید بخش استفاده از فرصت های تجاری بود که با برنامه ریزی بخش خصوصی برای یافتن راهکارهائی در این زمینه آغاز و با راه‌اندازی مرکز تجارت ایرانیان در سوریه و اتاق مشترک ایران و سوریه برای سازمان دهی و ساختار سازی دنبال شد و با برنامه ریزی برای تهیه بسته های مشاوره ای برای فعالان اقتصادی و ایجاد یک بانک اطلاعاتی در مورد نیازهای اقتصادی سوریه ادامه یافت.

صادرات ایران به سوریه که در سال 98 حدود بیش از 500 میلیون دلار بود دراواخر زمستان 99 به کمتر از 90 میلیون دلار رسید و ایران را در رده‌ای بسیار پائین تر از چین و ترکیه قرارداد تا حدی که ایران نهمین و ترکیه اولین شریک تجاری سوریه شدند و میزان صادرات ترکیه به سوریه در سال 2019  به 1700 میلیون دلار رسید. در حقیقت، بررسی‌های آماری نشان می دهد که در هفت سال اخیر، میزان صادرات ترکیه به سوریه 14 میلیارد دلار بوده، در حالی که در همین بازه زمانی ایران تنها یک میلیارد دلار صادرات به سوریه داشته است. به این ترتیب سهم ایران از حجم تجارت خارجی سوریه کمتراز 3 درصد است.  به گفته مسئول دفتر اقتصادی ایران در سوریه، مسئولین آن کشور تمایل زیادی برای همکاری با ایران دارند و حتی فهرست کالاهای مورد نیاز خود را نیز به ایران اعلام کرده اند، اما از طرف کشور ما اقدامی در این جهت انجام نشده است. از دید برخی کارشناسان چرائی میزان نامطلوب تجارت با سوریه را باید درمسائل امنیتی و محدودیت های سرمایه گذاری یافت، و به برخی باورهای دیگر، نقاط ضعف در توسعه روابط تجاری دو کشور را باید در عدم شناخت سوریه ازتوانمندی ایران، ضعف لجیستیک و نبود راهبرد مشخص تجاری از سوی سازمان توسعه تجارت ایران جست و جو کرد. 

در عین حال مجید مهتدی، عضو هیات رئیسه اتاق مشترک ایران و سوریه با اشاره به مسائل بانکی و نبود تسهیلات برای مراودات پولی به عنوان یکی از مشکلات اصلی در راه تجارت با سوریه می گوید موازی کاری در میان نهادهایی که به نام فعالیت اقتصادی در سوریه حضور دارند، یکی از دست اندازهای حضور اقتصادی ایران در سوریه است. بخشی از چنین دست اندازهائی که فعالان بخش خصوصی به آن اشاره می کنند به واسطه وجود همان نهادهای خصولتی و نظامی است که در داخل کشور نیز سال ها فعالان اقتصادی را با بن بست های اقتصادی مواجه کرده اند.  چنین نهادهائی نه برای پیشبرد اقتصاد ایران، بلکه به خاطرسودجوئی های شخصی به وجود آمده اند، و به گفته تحلیلگران سوری با هدف بهره برداری از اقتصاد سوریه  پیامدهای زیانباری را برای آینده آن کشور و روابط آن با همسایگانش رقم زده اند و به همین دلیل تلاش های بخش خصوصی برای ایجاد تعاملات تجاری و حضور اقتصادی در سوریه به جائی نرسیده است.

به این ترتیب، پس از حمایت های شدید نظامی به سوریه برای سرپا نگاهداشتن رژیم آن کشور و تلاش هائی که از آن به عنوان موفقیت نظامی یاد می شود، در عرصه اقتصادی و در بحبوحه تلاش های کشورها برای کمک به بازسازی سوریه هیچ توفیقی نصیب کشورما نشده است. وقتی در سال 2010 موافقت نامه تجارت آزاد بین سوریه و ترکیه لغو شد و وورد کالاهای ترکیه به سوریه نیز پس از آن ممنوع گشت، امضای توافقنامه تجارت آزاد بین ایران و سوریه می توانست نقطه عطفی برای مبادلات کم نظیر تجاری میان دو کشور و فرصتی استثنائی برای حضور اقتصادی ما در سوریه باشد؛ متاسفانه اما این چنین نشد و با توجه به رویکردی که حاکمیت در خصوص اقتدار و امنیت دنبال کرده، به نظر نمی‌رسد ما توفیقی در تعامل تجاری با سوریه داشته باشیم. باید توجه داشت که خروج ایران از انزوای اقتصادی و بانکی تنها به معنی ارتباط با غرب نیست بلکه تجارت با کشوری همچون سوریه را نیز تسهیل خواهد نمود.

در همین راستا، و درحالی که امید به شرکت در بازسازی سوریه برای جبران دستکم مقداری از مخارج هنگفت حضور نظامی برای ایران کم رنگ تر شده ، روسیه نیز به عنوان رقیبی قدرتمند گوی سبقت را از رقبای خود ربوده است. به گفته محمود مصطفی، اقتصاددان سوری، رقابت روسیه و ایران به وضوح در سوریه دیده می‌‌شود و هر دو طرف برای به دست آوردن سهم بیشتری از سفره بازسازی به رقابت مشغولند، ولی نقشه‌های روسیه محاسبات ایران را به شدت برهم زده و ایران را از بسیاری ازمنابع درآمدی که انتظار کسب پول از آنها داشته محروم کرده است. برغم گفته حشمت الله فلاحت‌پیشه که بود 20 تا 30 میلیارد دلار پول ملت ایران به سوریه داده شده و باید پس گرفته شود، اکنون بنظر نمی‌رسد که جبران این هزینه برای کشور آسان باشد. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

چرا حاکمیت اعتراض‌های خیابانی را جدی نمی‌گیرد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: