به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

فرصت‌ها در حوزه صادرات و سرمایه‌گذاری امری پویاست و در متن تعامل با رقبای تجاری تعریف می‌شود. اگر در یک بازه زمانی، قرصتی برای صادرات یا جذب سرمایه گذاری وجود دارد، باید از آن فرصت استفاده کرد زیرا که معلوم نیست در بازه زمانی آتی، آن فرصت همچنان موجود باشد. متاسفانه اکنون فرصت‌های تجاری پسابرجامی که برای ما فراهم بود قابل بازگشت نیست و این موضوع محدود به تعامل ما با کشورهای اروپایی نیست و شامل چین هم می‌شود. اکنون سیاستمداران ما با امیدوای از توافقنامه 25 ساله با چین سخن می گویند ولی باید توجه داشت که حتی در رابطه با این کشور، فرصت‌هایی که پنج سال پیش در حوزه سرمایه‌گذاری راه ابریشم جدید وجود داشت دیگر در دسترس ما نیست.

حریریاکنون تجارت در چین با شناسنامه ایرانی عملا غیرممکن شده و مقام های پکن شرکت های چینی را از سرمایه گذاری در ایران ممنوع می کنند. مجیدرضا حریری می‌گوید: بعد از برجام ایران حتی تحریم سوئیفت، تحریم آمریکا، سازمان ملل و اتحادیه اروپا را هم نداشت. یعنی بعد از برجام تحریمی نداشتیم اما با این حال باز هم امکان نقل و انتقال پول به سایر کشورها وجود نداشت؛ علت این موضوع عدم نقل و انتقال پول از شبکه بانکی بود که قواعد FATF نپذیرفته بودیم. برای حضور در جهان باید تمام قواعد بین‌المللی را رعایت کرد، نمی‌شود یک قواعدی را رعایت کنیم اما قاعده دیگری را نپذیرفت.

اواسط تیرماه گذشته، دکتر ظریف در صحن علنی مجلس با اشاره به تحولی عمده در روابط بین الملل که آن را در 100 سال گذشته بی سابقه خواندند، نیاز به داشتن فهم دقیق و عدم اشتباه در چنین شرایطی را یادآور شدند و گفتند هرکس در شرایط گذار در تاریخ اشتباه کرده دچار مشکلات اساسی شده و حتی برخی حکومت ها در چنین وضعیتی به پایان رسیدند.  آقای ظریف در ادامه افزود متاسفانه ایران هم درتاریخ معاصر در مقاطع گذار به دلایل مختلفی علی رغم اهمیت موقعیت ژئوپولتیک و استراتژیک، نتوانسته تا قبل از انقلاب اسلامی نقش بسزایی را در این شرایط ایفا کند؛ فرصتها از دست رفته، شاید به خاطر آنکه در گذشته جهت گیری‌های جهانی شناخته نشده و کنشگری فعال و شاید انسجام داخلی نداشته است. همچنین مهمتر از تمام این مسائل این بوده که نخبگان جامعه ما در شرایط گذار نه تدبیر و نه شجاعت کافی داشته اند تا بتوانند وضعیت کشور را به شکلی مدیریت کنند تا این شرایط به نفع کشور تمام شود.

در رویاروئی با چنین تحولاتی، به ویژه در دهه‌های اخیر و برای رهائی از فشار تحریم ها، استراتژی رویکرد به شرق تنها راه حل انتخابی کشورمان برای تعامل در صحنه بین المللی بوده است، به ویژه این که بسیاری از تحلیلگران مسائل بین المللی بر این باورند که دنیای غرب رو به افول است و شرق در حال پیمایش یک سیر صعودی است. در این راستا، سند همکاری 25 ساله ایران و چین نیز بیشتر قابل توجیه است، اما آنچه نباید فراموش کرد این است که کشور ما پس از دهه های متوالی که می توانست از موضع قدرت با دنیا تعامل داشته باشد اکنون با اقتصادی لرزان وارد قرارداد با یک قدرت جهانی می شود و ناگزیر به تمرکز بر حفظ استقلال و منافع ملی خود در چنین شرایطی است.  روی دیگر این سکه برای کشورمان، نزدیک شدن به روسیه بوده که یکی از نمونه های آن بررسی تمدید توافق جامع همکاری با آن کشور برای بار سوم و تمایل دکتر ظریف برای امضای قرارداد طولانی مدت‌تری با روسیه است. این در حالی است که روسیه به دنبال تنوع بخشی به توسعه اقتصادی خود در منطقه و انعقاد قرارداد با کشورهائی است که از لحاظ اقتصادی در موضع قوی‌تری قرار دارند و در این راستا ایران نقش چندانی ندارد. یکی از نمونه های آن اعطای وام 25 میلیارد دلاری روسیه به مصر در ماه فوریه گذشته برای ساخت یک نیروگاه هسته ای در آن کشور است.    

تعامل ایران با کشورهای اروپائی نیز متاسفانه به عنوان همکاری دو شریک هم تراز پا نگرفت، زیرا زمانی را که می توانستیم چنان رابطه ای با اروپا داشته باشیم از دست دادیم و اروپا برای ما نه به عنوان یک شریک دیپلماتیک که به صورت پناهگاهی برای فرار از تحریم ها درآمد و متاسفانه برغم داشتن استعدادهای بالقوه و منابع سرشار، به ویژه در بخش انرژی و گردشگری، نتوانستیم از هیج فرصتی برای توسعه اقتصادی استفاده کنیم. سالها تلاش برای ایفای نقشی پررنگ تر در کشورهای منطقه مانند عراق و سوریه و هزینه های مالی و انسانی که برایمان به بار آورده، می بایست بتواند راهی را برای ما دراین دوران سخت تحریم‌ها باز کند، اما می بینیم که بدون در نظر گرفتن منافع کشور، هرگونه تلاش تنها اتلاف منابع است. به گفته کارشناس مسائل اروپا و آمریکا، علی بیگدلی، ما در یک شرایط بسیار بغرنج، پیچیده و حساسی قرار داریم که هر لحظه می‌تواند کشور را به بن بست و بحران بکشاند. بنابراین نمی‌توان این مسئله را در یک سطح خُرد و سطحی دید. ما باید یک نگاه کلان و گسترده به منافع ملی داشته باشیم.

بنابراین، با توجه به تجربه تاریخی که گرایش مطلق تنها به سوی یک جهت هیچگاه برای هیچ کشوری موفقیت آمیز نبوده، یک رویکرد دیپلماسی همه جانبه که هم شرقی و هم غربی را در برگیرد می‌تواند تعامل با همه کشورهای دنیا و استفاده از بهترین فرصت ها و ظرفیت ها را به دنبال داشته باشد. درست است که سایه سنگین تحریم ها، پیشرفت اقتصاد کشور را با چالش مواجه ساخته، اما فساد گسترده اقتصادی، قاچاق، فرار مالیاتی، سیستم نابسامان بانکی و مالی، عدم اجرای صحیح قانون، کاهش درآمدهای ارزی، بیکاری، فقر، نارضایتی های اجتماعی، رکود تولید، نقش کمرنگ بخش خصوصی در اقتصاد، و نبود سرمایه گذاری خارجی، ساختار اقتصادی کشور را متزلزل نموده و منجر به عدم توانائی ما در استفاده از فرصت‌ها نه تنها در تعامل با دنیا بلکه در امور داخلی خودمان نیز شده است. به گفته کارشناس و تحلیلگر مسائل بین الملل، نوذر شفیعی، مشکل امروز ایران را نه در تعامل با شرق یا غرب، بلکه در ضعف مدیریتی برای استفاده از فرصت هاست و ما نباید ما نباید اجازه می دادیم کشور به سمتی حرکت کند که در یک بن‌بست دیپلماتیک قرارگیرد و مجبور به انتخاب میان غرب و شرق شویم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: