به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سفر وزیر امور خارجه کشورمان به چین در اواخر تابستان گذشته و ملاقات با همتای چینی خود به منظور ارائه نقشه راه برای همکاری جامع استراتژیک بین دو کشور که قرارداد آن در سال 2016 به امضا رسیده بود، نهایتا به تصویب پیشنویس این سند در هیئت دولت انجامید و هم‌زمانی آن با بررسی قطعنامه تمدید تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران در شورای امنیت این سئوال را برانگیخت که سند همکاری 25 ساله با چین تا چه میزان ناشی از انگیزه‌های سیاسی بود؟ آیا خطر بازگشت پرونده ایران به شورای امنیت باعث شده که دولت بخواهد با دادن امتیاز، دولت پکن را ترغیب به وتوی قطعنامه علیه ایران کند؟

ارقام 400 میلیارد و 120 میلیارد دلاری که در خصوص سرمایه گذاری چین عنوان شده به افسانه پردازی بیشتر شباهت دارد، ولی به هر حال بحثی نیست که منفعت اصلی برای ایران، جذب سرمایه‌گذاری چینی در بخش صنعت خواهد بود. این در حالی است که اکنون چین حدود 40 میلیارد دلار به ایران بدهکار است که به علت تحریم‌ها عملا بلوکه شده است. بنظر می‌رسد که سند همکاری 25 ساله ایران و چین نیز مثل وعده سرمایه‌گذاری 50 میلیارد دلاری روسیه در بخش انرژی ما باشد که تنها هیاهویی برای هیچ بود و به جایی نرسید.

به گفته آقای روحانی سند همکاری، زمینه ای برای مشارکت پکن و تهران در پروژه‌های اساسی و زیر ساخت‌های توسعه ای از جمله طرح بزرگ کمربند-راه فراهم می نماید و فرصتی برای جلب سرمایه گذاری در حوزه های مختلف اقتصادی محسوب می شود. این در حالی است که طبق گزارش چند ماه قبل پترولیوم اکونومیست، مفاد اصلی سند 25 ساله همکاری ایران و چین بر مبنای سرمایه گذاری چین در قبال منافع و امتیازاتی ویژه ای خواهد بود، از جمله: برتری شرکت‌های چینی برای اخذ قراردادهای نفتی و پتروشیمی، تدارکات فناوری، و حضور هزارها پرسنل چینی و ماموران محافظتی در ایران برای اطمینان از امنیت پروژه های آن کشور.  افزون برآن، چین می تواند نفت، گاز و محصولات پتروشیمی را با بیشترین میزان تخفیف خریداری کند و پول آن را با تاخیر و بدون استفاده از دلار پرداخت نماید. بر این اساس گمانه‌زنی شده که در مقابل، منافعی که نصیب ایران خواهد شد شامل طرفداری چین از ایران در شورای امنیت، تولید بیشتر نفت و گاز، و صدور بیشتر نفت باشد.  

درحالی که به برخی سند همکاری 25 ساله ایران و چین را «استعماری» و «ترکمنچای چینی» خطاب کرده‌اند، سید عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری اخیر خود با تاکید بر این که این گمانه‌زنی‎ها واقعیت ندارند و با اشاره به وجود همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران و چین، توافق‌ها را یک سند راهبردی، افتخارآمیز و به نفع روابط استراتژیک دو کشور خواند. علی ربیعی نیز این طرح را اثباتی برای شکست سیاست های آمریکا برای منزوی کردن ایران می داند و می گوید همکاری‌های ایران و چین با اتخاذ رویکرد برد-برد و تاکید بر سیاست های متوازن جهت تامین منافع متقابل، نوید بخش همکاریهای طولانی مدت است. از طرف دیگر پدرام سلطانی با ابراز نگرانی از امضای چنین قراردادی، آن را با منافع کشور هم راستا نمی بیند.  فعال اقتصادی دیگر، فریال مستوفی امیدوار است که با این سند بتوان از منابع چین برای سرمایه گذاری در ایران استفاده کرد. مستوفی با انتقاد از پروژه های قبلی بین ایران و چین که تنها به صورت فاینانس بوده می گوید اگر قرار است آنها به عنوان شریک ما باشند باید بتوانیم از منابع مالی این کشور استفاده کنیم. 

البته هنوز جزئیات کامل این سند دقیقا مشخص نیست و با توجه به بالا دستی بودن این سند، بنظر نمی رسد که زمان مشخصی برای اجرائی شدن آن قابل تصور باشد. بر این اساس است که برخی از ناظران معتقدند که این سند همکاری چندان ارزش عملی ندارد و در این وانفسای انزوای بین المللی، به کار ایران نخواهد آمد. کارشناس امور چین، دکتر محسن شریعتی نیا می گوید نقشه راه روابط ایران و چین در جهانی تدوین می‌شود که به ‌طور فزاینده‌ای سیال می‌شود. این سیالیت تداوم خواهد یافت و کشورها را در مسیرهای جدیدی قرار خواهد داد. بنابراین نه می‌توان این سند را نماد دوره‌ای جدید در روابط برشمرد و نه اهمیت آن را نادیده گرفت. در همین حال باید توجه داشت که در کنار طراحی متن اسناد، نحوه اجرایی شدن آن نیز از اهمیت کلیدی برخوردار است و در شرایطی کنونی که ما در انزوای بین المللی به سر می‌بریم، شریکی همچون چین عملا دست بالا را خواهد داشت.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به نظر شما، کدام یک از موارد زیر نقش مهمتری در تشدید مشکلات اقتصادی کشور داشته است؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: