به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

بیژن زنگنه با بیان این که مدل جدید قراردادهای نفتی (IPC) دسامبر امسال در لندن رونمایی می شود، گفت: قراردادهای جدید با شرکتهای خارجی در قالب IPC امضا خواهد شد که فکر می کنم جذابیت بیشتری داشته باشد. براساس این گزارش، همزمان با معرفی مدل جدید قراردادهای نفتی در لندن پروژه های بخش بالادستی نفت که قرار است در قالب IPC توسعه پیدا کنند نیز به سرمایه گذاران معرفی خواهند شد.

نخستین همایش تجارت و سرمایه گذاری بین المللی پس از توافق هسته ای در روزهای اول و دوم مردادماه سال جاری در وین پایتخت اتریش برگزار شدگزارش های اولیه حاکی از آن است که مشارکت اروپا فقط در حوزه نفت و گاز ایران تا سال 2020 می تواند به 185 میلیارد دلار برسد.

پیمان جنوبی، کارشناس اقتصاد انرژی معتقد است، بررسی میزان سرمایه‌گذاری خارجی مورد نیاز برای توسعه صنعت نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی و همچنین لزوم کاهش ٥٠درصدی شدت انرژی در ایران به بیش از ٦٠٠ میلیارد دلار در این بخش نیاز است.

در این میان نگاهی میاندازیم به تجربه مکزیک در جذب سرمایه کذاری خارجی در بخش انرژی.

طی 77 سال گذشته شرکت ملی نفت مکزیک، پمکس، در حوزه اکتشاف و تولید نفت در مکزیک انحصاری عمل کرده است. اما در تاریخ 15 ژوئیه 2015 دولت مکزیک طی یک اعلان عمومی، اکتشاف نفت در آب های کم عمق خلیج مکزیک را به مزایده گذاشت و به شرکت های خصوصی اجازه داد تا در این رقابت شرکت کنند تا به این ترتیب به انحصار پمکس پایان داده شود. حال در شرایطی که کشور ما آماده میشود تا سرمایه گذاری خارجی بیشتری را به بخش انرژی جذب کند، درس های زیادی هست که ما می توانیم از تجربه مکزیک بیاموزیم. همچون مکزیک، بخش نفت کشور ما را نیز شرکت های دولتی که از شفافیت لازم هم برخوردار نیستند احاطه کرده اند. ایران هم به مانند مکزیک ظرفیت دارد که تولید و صادرات نفت خود را از میزان کنونی بسیار بالاتر ببرد و برای این مهم در واقع هر دو کشور به شدت نیازمند سرمایه گذاری در بخش زیرساختی هستند. وزارت نفت برنامه کنفرانس نفت و گاز را در ماه دسامبر در لندن ترتیب داده و در شرایطی که ما خود را برای این کنفرانس پساتحریمی آماده می کنیم، باید سعی کنیم تا با درایت کامل عمل کنیم و از درس هایی همچون مزایده اخیر مکزیک بیاموزیم. 

رئیس جمهور مکزیک، انریکه پنیا نیتو، امیدوار بود که مزایده ماه ژوئیه به مدرن سازی صنعت نفت این کشور بیانجامد. اما متاسفانه، نتایج مزایده انتظارات دولت را برآورده نکرد. تنها دو بلوک اکتشافی از مجموع 14 بلوک به شرکت کنندگاه مزایده رسید و قرارداد هر دو بلوک را شرکت های انرژی داخلی از آن خود کردند. این امر تاحدی به این علت رخ داد که در روز مزایده وزارت دارایی مکزیک برای اکتشاف بلوک ها حداقل قیمت تعیین کرد که برای بسیار از سرمایه گذاران بسیار گران تمام می شد. بیشتر بلوک ها، پیشنهادی فراتر از قیمت حداقلی دریافت نکردند و از همین رو مزایده بدون برنده ماند.

مشکل دیگر مکزیک این بود که بحث مالکیت تمام عیار منابع نفتی را برای بخش خصوصی اصلا مطرح نکرد و در عوض مزایده را به شکلی ترتیب داد که دولت و شرکت های خصوصی در سود شریک باشند. طبیعی بود که سرمایه گذاران تمایلی به امضای اینگونه قراردادها نداشتند، زیرا دولت این حق را برای خود محفوظ نگاه می داشت که در صورت تمایل قرارداد را نقض کند. از همین رو برخی از سرمایه گذارن خارجی نگران بودند که دولت های بعدی مکزیک ممکن است تاسیسات جدید نفتی شرکت ها را تصاحب کنند و خسارت لازم را هم به آنها نپردازد.

مشکلات مزایده در پی کاهش اخیر قیمت نفت وخیم تر هم شد. با کاهش قیمت نفت، پمکس مجبور شد تا مخارج سرمایه ای را به میزان 4 میلیارد دلار کاهش دهد و به حدود 23.5  میلیارد دلار برساند. دولت مکزیک امیدوار بود که سرمایه گذاران خارجی بتوانند این خلا را پر کنند تا آن کشور کماکان میزان تولید نفتش را حفظ کند. در واقع تولید نفت مکزیک در سال 2015 به 2.27 میلیون بشکه رسیده بود که بسیار کمتر از پیشبینی دولت بود و از همین رو صنعت نفت مکزیک به شدت به کمک سرمایه گذاران نیازمند بود. اما متاسفانه، قیمت پائین نفت باعث شد که شرکت های نفت خارجی هم مخارج سرمایه ای خود را کاهش دهند که این امر به کاهش سرمایه گذاری این شرکت ها در بازارهای جدید انجامید.

در واقع می توان گفت مجموعه ای از اصلاحات نیمه کاره و کاهش قیمت نفت نتیجه خوبی برای مزایده های نفتی مکزیک نداشت. شرکت های نفتی خارجی بوجه خود را برای سرمایه گذاری کاهش دادند، و این امر باعث شد که کشورها با گزینه های کمتر و محدودتری از سرمایه گذاری خارجی روبرو باشند و نتیجتا رقابت در این زمینه بالا رفت.  واقعیت این است که برای موفقیت در این رقابت های تنگاتنگ، تنها دارا بودن ذخایر عظیم نفتی و اجازه سرمایه گذاری خارجی کافی نیست.  کشورهای موفق باید قوانین روشن و شفافی برای سرمایه گذاری داشته باشند و تضمین کنند که در رقابت با شرکت های دولتی، با شرکت های خارجی هم برخوردی عادلانه صورت می گیرد.

اینها درس های مهمی برای کشور ماست، زیرا اگر بخواهیم از فرصت های دوران پساتحریم حداکثر استفاده را بکنیم و تولید نفت را بالا ببریم، به میزان زیادی از سرمایه گذاری خارجی در بخش انرژی نیازمندیم. با توجه به قیمت پائین نفت، ما نمی توانیم در داخل به اندازه کافی سرمایه جمع کنیم تا پاسخگوی تمامی نیازهای سرمایه گذاری بخش انرژی باشیم و از همین رو به سرمایه گذاری خارجی نیاز داریم. ما باید از تجربه مکزیک درس بگیریم و بدانیم که تنها با اجازه دادن به سرمایه گذاری خارجی، سرمایه کشورها و شرکت های خارجی به ایران سرازیر نخواهند شد، بلکه برای موفقیت در این حوزه، باید به گونه ای جامع عمل کنیم و محیط مناسبی برای شرکت های خارجی ایجاد نمائیم.  

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: