به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سفر سال گذشته رئیس جمهور کشورمان به هندوستان و مذاکرات در مورد تعهدات و موافقتنامه هائی که شامل توسعه بندر چابهار و تاسیس کریدور حمل و نقل بین المللی در آن منطقه بود، درهای تازه ای را برای بهره برداری کامل از ظرفیت های چابهار گشود، و موافقتنامه هائی که پیش از آن برای دسترسی هند به افغانستان و دسترسی کشورهای آسیای میانه به آب های آزاد میان سه کشور ایران، هندوستان و افغانستان مورد بحث قرار گرفته بود نهایتا به امضا رسید. 

شافعی چابهار هندبه تازگی خروج پروژه توسعه بندرچابهار از محدودیت تحریم ها برای هندوستان اطمینان خاطری بود که این کشور می تواند به سرمایه گذاری برای توسعه این بندر و احداث خطوط آهن و نقل و انتقال نفت و فرآورده های نفتی ادامه دهد، و یکی از محورهای اصلی مذاکرات در سفر اخیر دکتر ظریف به هندوستان نیز که در راس یک هیئت سیاسی و اقتصادی انجام شد، توسعه بندر چابهار بود که گستره ژئو استراتژیکی آن دربرگیرنده منافع منطقه ای و فرامنطقه ای است. اما همانطور که غلامحسین شافعی یادآور شد، شواهد حاکی از اراده دو دولت هند و ایران برای توسعه روابط اقتصادی است اما نباید فراموش کرد که دولت‌ها تاجر نبوده و از جزئیات تجارت آگاه نیستند و بنابراین فعالان اقتصادی باید برای رفع مشکلات به دولت‌ها فشار بیاورند. 

حدود یک ربع قرن است که چابهار به منطقه آزاد تجاری تبدیل شده و امید بر آن بود که در طی این مدت شاهد بهره برداری از دستاوردهای اقتصادی این بندر باشیم، به ویژه آن که قرار گرفتن کشورمان در مسیر دالان های مهم ترانزیتی ، و دسترسی این بندر به آب های آزاد، آن را به منطقه مهمی تبدیل نموده است.  اما نگاهی به وضعیت چابهار، بدون داشتن فرودگاه معتبر و نبود خط حمل و نقل ریلی و حتی جاده های مناسب برای خودرو، نمایانگر فرصت از دست رفته 25 ساله است، فرصتی که می توانست این بندر همیشه بهار را به یکی از بهترین جاذبه های گردشگری و قطب صنعتی و تجاری کشورمان تبدیل کند. در این فرصت با توسعه همکاری های منطقه ای، تغییرات زیرساختی، رفع مشکلات بانکی و قوانین زائد، یکسان سازی استانداردهای تجاری کشور با استانداردهای بین المللی، و حمایت از بخش خصوصی و سرمایه گذاری همه جانبه می توانستیم به دستاوردهای اقتصادی شایانی برسیم.

توسعه چابهار  تاجراندر ادامه تلاش های پسابرجامی، امید داشتیم که شرکت های اروپائی در توسعه چابهار از یکدیگر گوی سبقت را بربایند؛ اما پس از بازگشت دوباره تحریم ها هندوستان تنها کشور خارجی است که به دلیل اهمیت استراتژیک این بندر برای توسعه آن سرمایه گذاری نموده که قرار است در سه مرحله تجهیز اسکله های بندر چابهار به دستگاه ها و تجهیزات تخلیه و بارگیری برای تسهیل فعالیت کشتی ها، توسعه پسکرانه بندر، و تکمیل راه آهن چابهار- زاهدان انجام شود.

رئیس پارلمان خصوصی کشورمان یادآور شده که تامین روز افزون مواد اولیه هند و همچنین صادرات مجدد به بازار 500 میلیونی پیرامون ایران، مزیت و توجیه سرمایه گذاری مشترک ایران و هند را به شدت افزایش می دهد. از همین روست که ایجاد شهرک صنعتی و سرمایه گذاری های مشترک در چابهار می تواند این منطقه را  به قطب اقتصادی قدرتمند هند تبدیل نماید و با امکانات ترانزیتی بسیار خوب ایران، هند بسادگی می تواند به کریدورهای شمال و جنوب و همچنین بازار 500 میلیونی منطقه ای ایران شامل کشورهای CIS، آسیای مرکزی، عراق و افغانستان دست پیدا کند.

با توجه به تمرکز مراکز قدرت بر بنادری که از پتانسیل های بالائی برای توسعه برخوردار هستند، و تمرکز چین بر بندر گوادر در پاکستان که هندوستان را بیش از همیشه مصمم کرده تا با توسعه  چابهار از رقیب تجاری خود عقب نماند. حادثه اخیر تروریستی در چابهار را می توان به عنوان نوعی نبرد تجاری تعبیر نمود.  به گفته قاسم محبعلی، مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه، حضور هندی ها از طرف ایران و چینی ها از طرف پاکستان، این منطقه را به منطقه رقابت برای قدرت های فرامنطقه ای تبدیل کرده است.  در حقیقت موقعیت جغرافیائی بندر چابهار تنها برای کشورمان راهبردی نیست، بلکه این بندر به واسطه دسترسی به اقیانوس هند کریدوری برای اتصال کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه و افغانستان به آب های آزاد است.   

چرا تلاش های کشورمان برای توسعه این بندر تا به حال به نتیجه مطلوب نرسیده است، و بندری که می توانست به یک قطب مهم گردشگری، صنعتی و تجاری اقتصادی برای کشورمان تبدیل شود باید صحنه رقابت دو قدرت صنعتی برای پیشی گرفتن از یکدیگر باشد؟  آیا تصمیمات اتخاذ شده برای توسعه اقتصادی و استفاده از پتانسیل های این منطقه راهبردی صحیح بوده است؟  آیا پس از اعلام این منطقه به عنوان یک منطقه آزاد تلاشی برای ایجاد زیرساخت های لازم انجام شده است؟  مشکلات جاده و راه سازی یکی از اقدامات انجام نشده در استان سیستان و بلوچستان است که به همراه سایر مشکلات زیرساختی، توسعه چابهار را دشوار نموده است. به گفته مشاور و دستیار ویژه وزیر راه و شهرسازی، توسعه راه های سیستان و بلوچستان همگام با توسعه بندر چابهار نیست.  مرتضی باقری با اشاره به توسعه نامتوازن و عدم وجود زیر ساخت های جاده ای که منجر به وقوع حوادث ناگوار در جاده های آن استان می شود، می گوید قرار است حمل و نقل 20 درصد کالاهای اصلی کشور از بندر چابهار تحقق یابد، اما با وضعیت موجود این کار تنها منجر به وقوع حوادث ناگوار ترافیکی می شود.

توسعه جابهار  تاجراناز طرف دیگر، با توجه به مشکلات چابهار در حوزه حمل و نقل هوائی نماینده مردم چابهار در مجلس نیز یادآور نیاز شدید این بندر به یک فرودگاه بین الللی برای رونق این منطقه آزاد و جذب سرمایه گذاران است.  همچنین، یکی دیگر از ملزومات، ایجاد زیرساخت های مورد نیاز برای حمل و نقل ریلی است .  به باور محمد رضا الهیار، معاون مهندسی و توسعه امور زیربنایی سازمان بنادر و دریانوردی،  توسعه بنادر و تأمین اهداف لجستیکی بر اقتصاد ریل پایه استوار است، و توسعه بندر چابهار متضمن منافع ملی کشور است.  

به گفته محمد راستاد مدیر عامل سازمان بنادر و دریانوردی، برای رسیدن به توسعه پایدار، پروژه های استراتژیک توسعه بندر چابهارباید به موقع انجام شود تا از توسعه این بندرعقب نمانیم‌.  به باور راستاد حمایت از پروژه های در دست احداث که بر اثر نوسانات ارزی دچار بحران و تاخیرات متعدد شده اند، ضرورت دارد‌. 

با وجود سهمی که کشورهای چین و هند در توسعه بنادر این منطقه مهم ژئوپلیتیک دارند و در رقابت با یکدیگر شاید خواهان سهم بیشتری باشند، آیا ما برای توسعه این بندر که برای اقتصاد کشورمان حائز اهمیت بسزائی است آمادگی داریم؟  ابراهیم جمیلی، رئیس اتاق بازرگانی ایران و هند می گوید این بندر قرار است به یک مرکز حیاتی تجارت در دریای عمان تبدیل شود و اگر سرمایه گذاران دیگری افزون بر هندی ها علاقه به سرمایه گذاری نشان دهند برای آن ها نیز قطعا فرصت و فضا وجود خواهد داشت.  به این رغم، هنوز نگرانی از شمول دوباره چابهار در حلقه تحریم ها و عدم اطمینان از آینده، سرمایه گذاران خارجی را دلسرد نگه داشته است.  همچنین زیرساخت های دیگر مانند بزرگراه، خطوط ریلی، فرودگاه، دسترسی کافی به شبکه گاز و برق برای مصرف صنایع و تولیدات عمده، ثبات سیستم بانکی و مالی، ثبات قوانین، و افزون بر آن حصول اطمینان از ثبات سیاسی و تمایل ایران برای همکاری های بین المللی و پیوستن به FATF پیش نیاز ایجاد رغبت در سرمایه گذاران خارجی است. 

دکتر ظریف   تاجرانبه رغم گام های مثبتی که در نتیجه مذاکرات ایران و هند به ویژه به دنبال سفر اخیر دکتر ظریف به هندوستان برای توسعه چابهار برداشته شده است، و اطمینان خاطر وزیر حمل و نقل آن کشور به حل مشکلات موجود و آمادگی تسهیلات مالی، کارشناس منطقه ای و رایزن سابق اقتصادی، محسن روحی صفت بر این باور است که تا زمانی که لوایح FATF تصویب نشده باشد، عملا نمی توان نسبت به گشایش در روابط با هند و هر کشور دیگری خوش بین بود، چون مسائل پولی و بانکی و انتقال ارز یکی از گلوگاه‌های مهم مناسبات تجاری میان کشورها است.   

و دست آخر مسئله تعرفه های تبعیض آمیز گمرکی است که برای واردات محصولات ایرانی همچون سیب،کیوی و زعفران وضع شده و به مانع بزرگی برای حضور تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی در بازار هند انجامیده است. این در حالی است که محصول زعفران با تعرفه صفر از دیگر کشورها وارد هند می شود. در مقابل،  کالاهای تولیدی هند مانند چای و برنج بدون تعرفه تبعیضی به ایران وارد می شود. واقعیت این است که مسائل تعرفه ای و گمرکی شامل دو وجه اقتصادی و سیاسی است و تا زمانی که هند دست بالا را در رابطه با ما داشته باشد، وضعیت بهبود قابل توجهی نخواهد یافت. در این راستا ادامه تلاش ها وزارت امور خارجه و فعالان اقتصادی برای چندجانبه گرایی و کاهش تنش های منطقه ای و تعمیق روابط تجاری با کشورهای متعدد، از ضرورت ویژه ای برخوردار است.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: