به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 دراواخر سال گذشته، شرکت ملی گاز از افزایش 9 درصدی تولید پالایشگاه های گاز کشور نسبت به مدت مشابه در سال قبل از آن خبر داد.  به رغم چشم انداز مثبتی که مسئولین شرکت ملی گاز برای آینده صادرات این محصول ترسیم نموده اند، به نظر نمی رسد شاهد رشد چندانی در صادرات آن باشیم. 

به گفته کارشناسان، ایران دو گزینه برای پیشبرد صادرات گازی خود دارد: اولین گزینه بهبود ظرفیت این شرکت، و دومین گزینه خصوصی سازی صادرات گاز است.  این گزینه ها نمایانگر چالش هائی است که کشورمان درصادرات گاز با آن روبرو است.  به طور کلی برقراری و ادامه مشارکت پایدار در صادرات گاز برای کشورمان به آسانی امکان پذیر نیست، زیرا حتی در تعامل با بهترین شرکای خود نیز با موانعی روبرو هستیم. 

عراق شریک اصلی کشورمان در صادرات گاز است.  ما بین 8 تا 10 میلیارد متر مکعب گاز به عراق صادر می کنیم اما عراق به ایران اجازه دسترسی به سیستم بانکی خود را نمی دهد.  به گفته حمید رضا عراقی، مدیر عامل شرکت ملی گاز، «ما گازی را که به عراق می‌دهیم پولش را می‌گیریم، اما نمی‌توانم بگویم این پول چگونه می‌آید، زیرا اگر آن را اعلام کنم، قطعاً مشکلاتی برای ما ایجاد خواهد شد.»  چنین محدودیت هائی مانع از گسترش صادرات گاز به عراق هستند.

 

صادرات گاز  وبسایت تاجرانصادرات گاز به ترکیه نیز مسیری پر پیچ و خم را طی نموده است.  در سال1996 میلادی ایران و ترکیه یک قرارداد گازی 25 ساله برای تحویل 10 میلیارد متر مکعب گاز در سال به شرکت بوتاش ترکیه منعقد کردند.  در سال 2012 شرکت بوتاش دو شکایت از ایران در زمینه نا مطمئن بودن شرکت ملی گاز ایران در تحویل گاز، و کاهش قیمت گاز به دلیل تجاری، به دیوان داوری بین المللی ارائه کرد.  نهایتا، طبق رای دادگاه بین المللی، ایران موظف به پرداخت 1.9 میلیارد دلاربه ترکیه شد و به دنبال آن صدور گاز مجانی به آن کشور را آغاز کرد.  در ماه های پایانی سال گذشته حمید رضا عراقی از پایان صادرات گاز رایگان به ترکیه و تسویه کامل بدهی گازی به آن کشور خبر داد و گفت از این به بعد صادرات گاز به ترکیه به روال معمول انجام خواهد شد.  

همکاری های ایران و ترکمنستان در بخش انرژی نیز خالی از وجود مشکلات نبوده است. سوآپ گاز ازترکمنستان که به گفته امیر حسین زمانی نیا، معاون امور بین الملل و بازرگانی وزیر نفت، به علت کیفیت پائین گاز ترکمنستان برای سه ماه متوقف شده بود، به دنبال سفر آقای روحانی به عشق آباد در نوروز امسال از سر گرفته شد.  براساس گفته مسئولان شرکت ملی گاز ایران تا پیش از توقف عملیات سوآپ گاز، ایران روزانه 6 میلیون متر مکعب گاز از ترکمنستان دریافت و به کشور آذربایجان سوآپ می کرد.  ترکمنستان مدعی است که ایران 1.9 میلیارد دلار به آن کشور بدهی دارد، و دراواخر سال گذشته آن کشور رسما  اعلام نمود که از ایران به دیوان داوری سوئیس شکایت خواهد کرد.  اختلافات بین دوکشور باعث توقف صدور گاز ترکمنستان به ایران شد.

از طرف دیگراختلاف با ترکمنستان باعث نزدیک تر شدن آن کشور با هندوستان و پاکستان شد، به ویژه وقتی که به گفته معاون نخست وزیر ترکمنستان، عربستان سعودی قول سرمایه گذاری قابل توجهی در ساخت و ساز پروژه خط لوله گاز ترکمنستان، افغانستان، پاکستان، هندوستان (تاپی) داد.  به طور کلی اختلافات مالی بین ایران و ترکمنستان باعث شد تا ترکمنستان به هند و پاکستان و احداث خط لوله تاپی تمایل بیشتری پیدا کند، مضاف بر اینکه قول سرمایه ­گذاری عربستان  سعودی در خط لوله تاپی نیزمزید برعلت شد .   خط لوله تاپی قرار است با عبور از پاکستان و افغانستان گاز ترکمنستان را به هند برساند، و به رغم کمک مالی عربستان معلوم نیست که رقابت های منطقه ای هند و پاکستان تا چه حد جلوی پیشرفت این پروژه را بگیرد.  حمید رضا عراقی، معاون وزیر نفت، که ساخت خط لوله انتقال گاز تاپی را بعید می داند، می گوید ایران به ترکمنستان اعلام نموده که آماده سوآپ گاز این کشور به پاکستان است، که به گفته وی نیازی هم به سرمایه گذاری زیاد ندارد.    

بیژن زنگنه وبسایت تاجرانزمستان گذشته، بیژن رنگنه درباره اختلاف گازی بین ایران و ترکمنستان اظهار داشت  تهران و عشق آباد، شکایت هایی را به طور متقابل علیه یکدیگر دنبال می کنند و این شکایت ها باید به دیوان داوری بین المللی ارجاع شود. اخیرا، اما وزیر نفت کشورمان از مذاکرت مثبت در باره همکاری های نفتی و گازی بین ایران و ترکمنستان خبر داد و خاطر نشان ساخت که قراراست دو کشور از طریق مذاکرات اختلافات خود را حل کرده و به همکاری های خود ادامه دهند.  واردات گاز ترکمنستان به ایران فرصتی خواهد داد تا ایران گاز مورد نیاز خود را درشمال شرق کشور بدون صرف هزینه بالا تامین کند و با توسعه بازارهای صادراتی خود، از جمله کشورهای حاشیه­ خلیج فارس، تبدیل به هاب گازی منطقه شود.

تنها در رابطه با عراق، ترکیه و ترکمنستان نیست که پروژه های گازی کشورمان با شکست روبرو شده.  عدم موفقیت خط لوله صلح با پاکستان و هندوستان، و منتفی شدن پروژه IFLNG   با شرکت نروژی هملا نیز باید به فهرست شکست ها درحوزه گاز افزوده شوند. 

مشارکت با روسیه می تواند به تولید بیشترگاز در کشورمان کمک کند.  سرمایه گذاری و تجهیزات روسیه برای توسعه میادین نفتی و گازی ایران ضروری و حیاتی هستند.  کشورمان می تواند با همکاری روسیه تولید گاز خود را از 800 میلیون متر مکعب در روز به بیش از یک میلیارد متر مکعب برساند.  تا به حال، اما روسیه درتامین سرمایه و تجهیزات برای توسعه زیر ساخت های نفتی و گازی ایران تعلل کرده است، زیرا بخش انرژی ایران رقیبی برای بخش انرژی روسیه به حساب می آید.  این موضوعی انکار ناپذیر است، اما فعلا گزینه دیگری جز امید به کمک روسیه در این مورد وجود ندارد، زیرا هیچ کشور دیگری حاضر نیست در شرایط فعلی در ایران سرمایه گذاری کند.  افزون بر آن، کشور ما برای حصول اطمینان از امنیت خود نیاز به روسیه دارد، و به همین دلیل مایل به دادن مشوق های اقتصادی به آن کشور است.   

امید آن بود که ایران بتواند برای روسیه پلی میان آسیای مرکزی، خلیج فارس و بازارهای جنوب آسیا باشد.  متاسفانه، روابط غیر دوستانه با عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی این امید را به یاس تبدیل کرده است.  به عنوان نمونه، به دنبال حمله مردم به سفارت عربستان در ایران و قطع روابط دو کشور، مذاکرات تهران و کویت که برای عبورگاز روسیه به کویت انجام می شد متوقف شد.  در همان زمان نیز مذاکراتی که مدت ها قبل از آن برای صدور گاز با عمان، پاکستان و هندوستان در جریان بود بی نتیجه ماند. 

صادرات گاز  وبسایت تاجرانیکی از علل توسعه نیافتگی صادارت گاز این است که هر چه درکشور تولید می کنیم در داخل مصرف می شود.  هم اکنون سالانه حدود 200 میلیارد متر مکعب گاز در کشور مصرف می شود و تنها 10 میلیارد متر مکعب به صادرات اختصاص می یابد.  اما بر اساس اهداف برنامه ششم توسعه این میزان باید به 68 تا 70 میلیارد متر مکعب افزایش یابد. 

 بسیاری از پروژه هائی که ناموفق و بلا اجرا مانده به دلیل عدم تصمیم گیری به موقع یا طولانی شدن فرآیند اجرای تصمیمات بوده است.  برای عقب نماندن از روند بازارهای دنیا کارها باید به سرعت انجام شود.  بوروکراسی نیز مانند موانع دیگری که در کشورمان برای انجام امور اداری با آن روبرو هستیم مانعی بزرگ بر سر راه موفقیت است که باید از میان برداشته شود. 

مهم تر از همه اینکه صنعت گازمانند بسیاری از صنایع دیگر نیاز به سرمایه گذاری قابل توجه و دائم برای بهره برداری هر چه بیشتر دارد. با اینکه در سال های اخیر به اذعان مسئولین انرژی تحولات بزرگی در بخش احداث تاسیسات صنایع گاز و نفت در کشورمان روی داده است، اما هنوز نمی توانیم به نیاز برای تعامل اقتصادی با دنیا بی اعتنا باشیم.  نیاز به همکاری با همسایگان و کشورهای منطقه و مذاکرات سازنده اکنون بیش از پیش باید مد نظر مسئولین باشد و تلاش ها برای بقای برجام به خاطر گشایش های پسابرجام باید همچنان ادامه یابد.        

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: