به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

مناطق آزاد تجاری تاجرانرشد اقتصادی، جذب سرمایه خارجی، ایجاد فرصت های شغلی و تسهیل ورود به بازارهای جهانی از جمله اهداف مناطق آزاد تجاری است. قرار بر این است که مناطق آزاد تجاری با قرار گرفتن در بنادر و فرودگاهها و یا در حیطه پیرامونی آنها، و با ایجاد تسهیلات گمرکی و مالیاتی، محل مناسبی برای واردات و صادرات کالاها و تاسیس کارخانجات تولیدی و صنعتی باشند. اکنون ما در کشورمان 7 منطقه آزاد تجاری و 23 منطقه ویژه اقتصادی فعال داریم و قرار است هشت منطقه آزاد تجاری دیگر به این فهرست اضافه شود. برغم این رشد کمی و برخلاف موفقیتهایی که در مناطق آزاد کشورهایی همچون امارات شاهدیم، مناطق آزاد تجاری کشورمان چندان موفق نبوده اند. سوال اینجاست که چرا برغم اهمیتی که دولت برای شکل گیری مناطق آزاد تجاری قائل بوده، این مناطق توفیق چندانی در جذب سرمایه گذاری خارجی نداشته اند؟

یکی از مولفه های موفقیت مناطق آزاد تجاری میزان جذب سرمایه گذاری خارجی است. وزارت اقتصاد و امور دارایی طی گزارشی درباره مناطق آزاد تجاری اعلام کرده بود «آمارهای موجود حاکی از آن است که روند جذب و تحقق سرمایه گذاری در حدی نیست که بتواند اهداف توسعه ای مناطق را محقق نماید، و مناطق آزاد تاکنون در جذب سرمایه گذاری ها و به خصوص سرمایه گذاری خارجی چندان موفق عمل نکرده اند.»

روحانی مناطق آزاد تجاریچند ماه پیش دکتر روحانی در نشست مناطق آزاد تجاری و صنعتی خاطر نشان ساختند که این مناطق باید تولید و اشتغال را معیار و شاخص فعالیت ها و اقداماتشان قرار دهند و باید به مراکز مهم صادراتی در کشور تبدیل شوند. در حقیقت یکی از اهداف تشکیل مناطق آزاد تجاری و صنعتی افزایش صادرات کشور می باشد، اما سهم واردات در حدی معقول نیز نباید نادیده گرفته شود.

دکتر کیومرث کرمانشاهی، رییس کمیسیون صادرات خانه اقتصاد ایران و عضو اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به اینکه تجارت یک جاده دوطرفه است و صادرات و واردات باید هر دو مقبول باشند می گوید سهم ایران که روزی بیش از نیم درصد از تجارت جهانی بود، امروز به کمتر از 0.24 درصد کاهش یافته، در حالی که هدف گذاری ایران برای رسیدن به یک درصد از حجم تجارت جهانی بود. به باور دکتر کرمانشاهی، مناطق آزاد نیز مانند سایر بخش های اقتصادی قربانی شعار و حرف به جای عمل هستند و ایده افزودن به تعداد این مناطق نشان دهنده توجه به کمیت بیش از توجه به کیفیت است.

حسینی شاهرودی، دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به آمار 90 درصدی قاچاق کالا که چندی پیش توسط وزیر صنعت، معدن و تجارت ارائه شد، می گوید در حال حاضر شرایط موجود در مناطق آزاد به گونه ای است که به جای اینکه این مناطق به عنوان مبادی صادرات کالا مطرح باشند به محل واردات کالاهای غیر ضروری که ایجاد اشتغال و تولید نمی کنند تبدیل شده اند.  به باور حسینی شاهرودی این کار ضربه مهلکی به اقتصاد و تولید کشور می زند.  در همین حال مهندس اکبر ترکان، دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با این باور که مناطق آزاد از نظر زیر ساخت ها به وضعیت قابل قبولی رسیده اند می گوید در نظام بانکی اما ما عقب مانده ترین سیستم را داریم و نظام بانکی ما مشوق تولید نیست. وی می افزاید مناطق آزاد، کوشش های خودشان را برای جذب سرمایه گذار خارجی کرده اند ولی میزان موفقیت شان ناکافی است.

جبل علی منطقه آزاد تجاری تاجرانیکی از کشورهای موفق منطقه در کارآیی مناطق آزاد تجاری، امارات است که درهای باز 45 منطقه آزاد آن خوشامدگوی سیل سرمایه گذاران خارجی است. این مناطق آزاد با کاهش قوانین دست و پاگیر، ارائه صددرصد مالکیت خارجی، لغو مالیات، کاهش تعداد پرسشنامه و سایر مدارک، ایجاد تسهیلات مسکونی، مهاجرتی، بانکی و استخدامی به مقصد مطلوبی برای سرمایه گذاران خارجی تبدیل شده اند. به عنوان نمونه منطقه آزاد جبل علی در دوبی میزبان 7100 شرکت از جمله 500 شرکت بین المللی است که در مقایسه با آن در مناطق آزاد کشورمان تا سال گذشته تنها 3300 شرکت به ثبت رسیده بودند. در منطقه آزاد جبل علی میزان صادرات حدود 69 میلیارد دلار است، در حالیکه کل مناطق آزاد در کشور ما کمتر از 1 میلیارد دلار در سال صادرات دارند. میزان جذب سرمایه گذاری خارجی در مناطق آزاد کشورمان بطور متوسط سالانه 40 میلیون دلار می باشد، که این مبلغ در منطقه آزاد جبل علی دوبی 2 میلیارد دلار در سال است.  نکته قابل توجه دیگر اینکه در این منطقه و سایر مناطق آزاد کشور امارات پیش از تاسیس آن مناطق زیر ساخت های لازم مانند فرودگاه، بندر و جاده ساخته شد، و این درحالی است که مناطق آزاد کشورمان قبل از ایجاد زیر ساخت ها فعالیت هایشان را آغاز کردند.

هر چند مقایسه های فوق نشان دهنده وضع نامناسب مناطق آزاد تجاری ماست، اما نباید فراموش کنیم که از منظر پتانسیل و موقعیت جغرافیایی مناطق آزاد، ما از بسیاری از کشورهای دیگر پیش هستیم و با عنایت به همین امتیازات باید تلاش خود را بررفع موانع موجود متمرکز کنیم و از قابلیت های بخش خصوصی در این راستا استفاده نماییم. به گفته مرتضی بانک، دبیر شورایعالی مناطق آزاد تجاری، اقتصادی و صنعتی، مسیری که مناطق آزاد می پیمایند مسیر موفقی است و در این مسیر هدف اصلی ایجاد شرایط لازم برای فعالیت های بخش خصوصی در مناطق آزاد است. مرتضی بانک با اشاره به اینکه سرمایه گذار باید به عنوان یکی از ارزش های اقتصادی در افکار عمومی تلقی شود می گوید مناطق آزاد الگوی توسعه مبتنی بر علم روز هستند و مبنای فعالیت های اجتماعی در مناطق آزاد تلاش و کوشش بخش خصوصی است. به گفته وی مناطق آزاد در کشور ما می توانند یک نمونه موفق و موثر در استفاده از بخش خصوصی باشند. وظیفه دولت نیز در این زمینه تعیین چگونگی فعالیت در این مناطق است تا هرچه زودتر پتانسیل ها و ارزش های این مناطق بروز شده و مسیر شفاف و کارآمدی به سوی شکوفایی اقتصادی باز شود.

مناطق آزاد تجاری تاجران

سوای نظرات مسئولین در زمینه دلایل موفقیت یا ناکامی مناطق آزاد تجاری، حقیقت اینست که وضعیت مناطق آزاد هم خارج از متن کلی اقتصاد کشور قابل بررسی نیست. واقعیت این است که طرح های جامع برای جذب سرمایه های خارجی، کاهش فساد، کاهش نقش خصولتی ها، ایجاد محیط شفاف کسب و کار، کاهش تصدی گری دولتی و سایر مولفه هایی که در سلامت و پیشبرد اقتصاد نقش موثری دارند هنوز آنچنان که باید و شاید موفقیت آمیز نبوده اند و عدم کارآیی مناطق آزاد تجاری نیز در همین متن قابل توضیح است. در ضمن باید مشکلات قانونی، عدم وجود زیر ساخت های مناسب و سوء استفاده از امتیازات مالیاتی و تعرفه ای را نیز به معادله چندین مجهولی مناطق آزاد افزود.

کلید توسعه در دست مناطق آزاد تجاری

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از روند همکاری های دولت با بخش خصوصی راضی هستید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: