به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

برآوردها حاکی است برای تنظیم بودجه ای مستقل از درآمدهای نفتی، دولت باید بتواند با استفاده از ابزارهای تخصیص بودجه در هزینه‌های جاری و عمرانی، حدود 100 هزار میلیارد تومان را آزاد کرده تا جبران نبود درآمدهای نفتی را بکند.  در طرحی که از سوی مرکز پژوهش های مجلس ارائه شده، بهینه سازی نظام مالیاتی و یارانه ای در رئوس اقداماتی است که برای مقابله با تحریم نفت پیش بینی شده. حذف و كاهش برخی از معافيتهای مالياتی، جلوگيری از فرارهای مالياتی و افزايش نرخ برخی از پايه های مالياتی موجود، در کنار حذف 1 دهك در پرداخت يارانه نقدی، مولد سازی و یا فروش بخشی از سهام و داراييهای دولتی، اصلاح قيمت حاملهای انرژی و معرفی پايه های مالياتی جدید از جمله تدابیر اصلاحی در بودجه است.

تولید داخلی نفتهرچند اصلاح نظام مالیاتی و یارانه ها برای رها شدن بودجه از نفت و مقابله با تحریم ها ضروری به نظر می رسد، ولی باید توجه داشت که از میان رفتن درآمدهای نفتی تنها یکی از حلقه های فشارهای بین المللی علیه ما بوده و ناتوان ماندن ما از جذب سرمایه گذاری خارجی وجه مهمتری از تحریم هاست. فشارهای خارجی در کنار وضعیت نامناسب کسب و کار در داخل باعث بی رمق شدن تولید شد و تا زمانی که حاکمیت فکری برای حمایت واقعی از تولیدکننده داخلی نکند، بعید است بتوانیم به گونه ای اصولی با خلاء ناشی از تحریم نفت روبرو شویم. در این راستا، اتاق بازرگانی باید بیش از پیش در خصوص چالش های کسب و کار اطلاع رسانی کرده و بهبود وضعیت فضای کسب و کار کشور را به مهمترین مطالبه خود از حاکمیت تبدیل کند.

رها شدن بودجه از نفت رویای دیرینه ای بوده که متاسفانه هیچگاه تحقق نیافته. ما همواره از کاهش وابستگی به نفت سخن گفته ایم ولی در عمل این مهم عملی نشده. از برنامه سوم موادی در جهت این کاهش وابستگی ارائه شد. در قانون برنامه ششم توسعه سهم ثابت سالانه حداقل 30 درصد برای صندوق توسعه ملی و افزایش سالانه دو درصدی منابع آن از محل درآمدهای صادرات نفت خام و میعانات گازی در نظر گرفته شده. طبق الزام برنامه ششم باید سهم نفت در بودجه، 25.9 درصد باشد و 74.1 درصد دیگر از محل درآمدهای پایدار و قابل وصول تامین شود. البته عملکرد سال 97 از مسیر منحرف شد و سهم نفت در بودجه از 40 درصد گذشت. گزارش دیوان محاسبات درباره میزان وابستگی بودجه به نفت نشان می داد که متوسط عملکرد سهم منابع حاصل از نفت و گاز از کل منابع عمومی دولت 35.3 درصد بوده و 64.7 درصد مربوط به سایر منابع (مالیات، درآمد گمرک و واگذاری دارایی‌های مالی) است.

مجیدرضا حریریفعالان بخش خصوصی همواره نسبت به اعتیاد اقتصاد کشور به نفت هشدار داده اند ولی متاسفانه حاکمیت تنها زمانی به این حرف ها گوش کرده که با چالش فروش نفت روبرو بوده. به قول مجیدرضا حریری نایب رئیس اتاق ایران و چین، دولت‌ها تا زمانی که تحریم وجود نداشته باشد و امکان فروش نفت حفظ شود، یادی از لزوم کاهش اتکا به درآمدهای نفتی نمی‌کنند و تنها زمانی که دست ما از این درآمدها کوتاه می‌شود، مساله کاهش اتکا به نفت مطرح می‌شود و عملاً در بلندمدت امکان اجرای آن بوجود نمی‌آید. وابستگی به نفت، روی دیگر سکه اقتصاد دولتی و بی توجهی به بخش خصوصی واقعی است. همانطور که مسعود خوانساری، رئیس اتاق تهران گفته، دولت زمانی دست خود را به سوی بخش خصوصی دراز و امکان توسعه به این بخش را می‌دهد که با کاهش درآمد نفتی مواجه باشد.

در گزارش چشم انداز وضعیت نفت در سال 2040، مرکز پژوهش های مجلس پیش بینی کرده بود که تولید نفت ما با روندی صعودی، تا سال آینده میلادی به 4 میلیون بشکه، و تا سال 2030 به 4.4 میلیون بشکه در روز برسد. ولی این برآوردها پیش از اجرایی شدن تحریم های جدید علیه صنعت نفت ما صورت گرفته بود و اکنون با توجه به چالش های پیش رو، برخی تحلیل ها از کاهش 70 درصدی فروش نفت ما خبر می دهد. یکی از اهداف بودجه سال جاری دولت درآمدی 142.5 میلیارد دلار در ازای فروش روزی 1.5 میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی بود. ولی با توجه به وجود تحریم ها، دولت چاره ای جز بازنگری بودجه نداشته. به گفته کارشناسان داخلی، در بدبینامه ترین حالت فروش نفت به کمتر از 600 هزار بشکه در روز نخواهد رسید ولی به گزارش رویترز، در ماه مه، ما تنها 400 هزار بشکه نفت در روز صادر کردیم که در مقایسه با ماه آوریل، کاهشی 50 درصدی نشان داد.

البته شاید راه هایی برای فروش حداقلی نفت وجود داشته باشد. برخی تحلیلگران غربی با اشاره به راه اندازی دفتر نمایندگی شرکت ملی نفت ایران در عراق، گمانه زنی کرده بودند که ما از میدان نفتی آزادگان که با عراق مشترک است، نفت استخراج کرده ولی این نفت به نام نفت عراق به فروش خواهد رسید. به گفته رامین قلمبر دزفولی، مدیر پشتیبانی، ساخت و تامین كالای شركت ملی نفت ایران، سه سال است که شرکت نفت به دنبال ارتباط بین سازندگان داخلی ایران و صنعت نفت عراق بوده، زیرا سازندگان ایرانی در عراق حضور داشته اند، و اکنون وقت آن رسیده که تا پایان سال جاری دفتر نمایندگی شرکت ملی نفت ایران به نمایندگی از وزارت نفت در عراق راه اندازی شود. از طرف دیگر، اوائل سال جاری، شرکت ملی حفاری ایران عملیات اجرائی پروژه حفاری 10 حلقه چاه جدید در میدان نفتی آزادگان را آغاز کرد.  به گفته حمیدرضا خوش آیند، قائم مقام این شرکت، عملیات حفاری 7 حلقه چاه در میدان نفتی آذر پیش از آن پایان گرفته بود، و پروژه های حفاری در میادین دیگر هنوز در دست اجرا و پیشرفت است.

نفت بودجه

به هر حال باید توجه داشت که حتی اگر تحریمی هم در کار نباشد، ما همچنان در درازمدت با چالش تخلیه چاه های نفت روبرو هستیم. در واقع بطور متوسط، تخلیه میادین نفتی موجود سالانه 6 درصد است که این امر طی شش سال آینده، از طریق استخراج از میادین توسعه نیافته، قابل جبران خواهد بود. ولی بعد از این دوره، برای جبران تخلیه ذخایر، باید به دنبال اکتشاف و توسعه میادین جدید باشیم که این امر هزینه بالایی دارد و مستلزم سرمایه گذاری خارجی است. اکنون این امر به علت تحریم ها ممکن نیست ولی حتی اگر تحریم ها هم برداشته شود، در دهه های آینده، جذب سرمایه گذاری در حوزه نفت برای ما دشوار خواهد بود زیرا ضمن اینکه نگرانی های شرکت های خارجی از سرمایه گذاری در فضای ناامن اقتصادی ایران ادامه خواهد داشت، توجه به انرژی های بدیل و نیز سرمایه گذاری روی نفت شل هم روند صعودی خواهد گرفت.

 

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: