به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 هر چند شکاف درآمدی لزوما به معنی وخامت وضعیت اقتصادی نیست، ولی تعمیق شکاف طبقاتی در کنار افزایش مشکلات معیشتی طبقه آسیب پذیر، زمینه ساز آشوب های اجتماعی است و از همین رو، سیاستمداران باید آمار و ارقام مربوط به شاخص های نابرابری طبقاتی و ضریب جینی را جدی بگیرند.

غنی نژادالبته مهم تر از تعمیق شکاف درآمدی، انحصار و نبود فرصت های لازم برای تحرک اجتماعی (social mobility) است که این امر باعث ایجاد احساس نابرابری می شود. به گفته موسی غنی نژاد، در کنار نابرابری، احساس نابرابری هم در جامعه ما رو به فزونی است، و این احساس،  از خود نابرابری هم خطرناکتر است چون کشنده انگیزه کار و فعالیت سالم و مشوق رانت‌جویی است. غنی نژاد تاکید می کند که ریشه احساس نابرابری در مداخله گری های اقتصادی دولتی است که به توزیع رانت و گسترش فساد می‌ انجامد.

هرچند برخی از منتقدان دولت سیاست های نئولیبرالی را عامل تعمیق شکاف طبقاتی می دانند ولی واقعیت این است که مشکلات موجود، ناشی از رویکردی گزینشی و ناتمام به نئولیبرالیسم در اقتصاد بوده. در مقابل باید توجه داشت که ایجاد چتر حمایتی برای طبقه آسیب پذیر لزوما منافاتی با سیاست بازار آزاد ندارد. ولی واقعیت آن است که سیاست های حمایتی دولت عملا متوجه طبقه متوسط بوده و این رویکرد ناشی از ملاحظات سیاسی بوده و بر اساس منطق اقتصادی شکل نگرفته است.

انحصاری که مانع از تحرک اجتماعی می شود، همزاد فساد اقتصادی نیز می باشد. گزارش سال 2018 سازمان شفافیت بین المللی رتبه ایران در میان 180 کشور جهان را از جنبه گسترش فساد مالی و مبارزه با آن در جایگاه 138 قرار داد که بدترین رتبه کشورمان در چند سال اخیر بوده است. نگاهی به پرونده های پایان ناپذیر فساد حاکی از نقش پررنگ رانت های اقتصادی و ارتباطی است که از یک سو به اختلاس های نجومی می انجامد و از سوی دیگر امید اجتماعی برای کار و فعالیت در یک جامعه نسبتا برابر و عادل را نابود می کند.

شقاقیمتاسفانه راهکارهای عملی دولت برای کاهش شکاف درآمدها، تنها باعث انباشت ثروت برای دهک های پردرآمد جامعه شده. به گفته وحید شقاقی شهری، بیش از 900 هزار میلیارد تومان رقمی است که هر سال به عنوان یارانه پنهان به بخش های مختلف اقتصاد در کشورمان تعلق می گیرد، که از این مقدار، 70 درصد آن نصیب دهک های پردرآمد و شرکت های بزرگ می شود. این اقتصاددان می افزاید شرکت های بزرگ که از این یارانه برای تولید کالا بهره می برند، کالاهای خود را به قیمت آزاد در بازار عرضه می کنند، و درحالی که توده های مردم از این وضعیت متضرر می شوند، نوعی تجمع ثروت به نفع دهک های پردرآمد درحال شکل گیری بوده است. درحقیقت، نظام یارانه ای که باید برای کمک به نیازمندان و توده های مردم اجرا شود، درکشورما به دلیل هدفمند نبودن در خدمت ثروتمندان است، و به همین دلیل است که نابرابری اجتماعی و شکاف طبقاتی تشدید می شود.

نظام بانکی کشور نیز عاملی دیگر برای ایجاد نابرابری و تعمیق شکاف درآمدی است. همانطور که پیشتر علی ربیعی گفته بود، سهم دهک های متوسط و رو به پائین جامعه در دسترسی به خدمات و تسهیلات بانکی قابل توجه نیست و این امر اثر منفی خود را در کسب و کارها و ایجاد درآمد برای این گروه به خوبی نشان می دهد.  پیش از آن نیز، معاون وزیر رفاه وقت گفته بود تنها 12 درصد از خانواده‌های ايرانی از تسهيلات بانكی استفاده كرده‌اند، چراكه دسترسی دهك‌های ثروتمند جامعه به تسهيلات بانكی سه برابر دهك‌های فقير است و به این ترتیب سیستم بانکی ایران فقر را توسعه می دهد.

نابرابری اجتماعی شکاف طبقاتیگزارش سال گذشته مرکز پژوهش های مجلس حاکی از قرارگرفتن 24 تا 40 درصد افراد جامعه زیر خط فقر مطلق و احتمال افزایش این تعداد در سال 98 است که به همراه افزایش ضریب جینی نمایانگر شکاف درآمدی و افزایش نابرابری در جامعه است. با ادامه انحصار و فسادهای اقتصادی در کشور، احساس بی عدالتی و نابرابری به حرمانی می انجامد که در کنار شدت گرفتن معضل تورم و بیکاری، همچون انبار باروتی عمل خواهد کرد که هر لحظه با کوچکترین جرقه ای امکان انفجار خواهد داشت.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: