به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

وزیر ارتباطات ‌و فناوری اطلاعات در مراسم افتتاحیه الکامپ 25 گفت: از طریق برنامه اشتغال و طرح نوآفرین تا سال آینده، ۶۸ هزار شغل ایجاد می‌شود تا رویای تحقق ایران هوشمند به واقعیت تبدیل شود. سخنان آقای آذری جهرمی به طور خاص از این زاویه دلگرم کننده است که سرمایه گذاری در حوزه استارت آپ ها و شرکت های دانش بنیان می تواند پاسخ مناسبی باشد به معضل بیکاری فارغ التحصیلان کشور. گزارش های مرکز آمار کشور حاکیست در بهار امسال، نرخ بیکاری افراد 10 ساله و بزرگتر، 10.8 درصد بوده که نسبت به فصل مشابه در سال قبل، 1.3 درصد کاهش نشان داده، ولی نسبت بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاه به کل جمعیت بیکاران کشور، 4 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و به 43 درصد رسیده.

کارآفرینی دانش بنیانهرچند رشد اقتصاد دانش بنیان، از تعداد فرصت های شغلی در بخش خدمات می کاهد، ولی در عوض، با باز کردن افق های جدیدی بر روی اقتصاد کشور، به ایجاد بازارهای جدید و فرصت های جدید شغلی می انجامد و ارزش افزوده بیشتری را نیز برای اقتصاد کشور به ارمغان می آورد.

البته برغم کاهش 1.3 درصد بیکاری در فصل اول سال جاری، نگرانی ها در خصوص وقوع سونامی بیکاری همچنان جدی است. اخیرا محمد باقر نوبخت اظهار کرده بود که دولت با فعال کردن 8 برنامه کلان در بخش تولید، 988 هزار فرصت شغلی جدید ایجاد خواهد کرد. ولی باید توجه داشت که با افزایش فشار تحریم ها و مشکلاتی که دولت در جلب سرمایه گذاری دارد و نیز رویکرد غلط تصدی گرایانه دولت در اقتصاد، مانع از پویایی برنامه های کارآفرینی می شود.

در ضمن برخی نسبت به روش شناسی مربوط به آمار بیکاری سوالاتی را مطرح می کنند. بطور معمول، معیار آگاهی از وضعیت اقتصادی، سنجش نرخ تورم، نرخ رشد اقتصادی و نرخ بیکاری است، اما نحوه ارائه آمار اشتغال و بیکاری در کشور ما و این که این آمار از چه منبعی و بر اساس چه تعریف هایی کسب شده، چندان روشن نیست. سنجش بیکاری و آمار اشتغال معمولا بر اساس استانداردهائی با تعاریفی مانند نیروی کار، جمعیت شاغل، نرخ فعالیت، نرخ اشتغال و نرخ بیکاری انجام می شود، و با اینکه برای قرارگرفتن در یک معیار جهانی توصیه می شود که کشورها از استانداردهای سازمان جهانی کار تبعیت کنند، اما عملا در کشور ما چنین استانداردهائی را نمی توان دنبال کرد.

بیکاریبر اساس استانداردهای سازمان جهانی کار، فرد بیکار کسی است که به طور فعال در حال یافتن شغل باشد، در غیر این صورت این فرد در جدول افراد بیکار قرار نمی گیرد. حاج اسماعیلی، کارشناس اقتصادی در حوزه کار و اشتغال با تاکید بر این که استانداردهای جهانی کار در ایران قابل اجرا نیست می گوید اگر به عنوان مثال در تهیه آمار نرخ بیکاری، قرار باشد تعریف جهانی را لحاظ کنیم، ۲ ساعت کار هم برای یک فرد به منزله شاغل بودن او تلقی می شود، اما این مساله در ایران قابلیت اجرا ندارد چرا که هم نرخ دستمزد در ایران پایین است و با این ساعت کاری اندک، معیشت افراد تامین نمی شود و هم باید توجه داشت که اشتغال در عمده مراکز ایران دولتی است. در حالی که فردی که دو ساعت کار می کند به شیوه مشاوره و در بخش خصوصی فعالیت می کند. به همین خاطر است که آمارها با واقعیت همخوانی ندارد.

مرکزآمار ایران در اوائل سال جاری با انتشار نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در زمستان 1397 اعلام کرد نرخ بیکاری افراد 10 ساله و بزرگتر نشان می دهد که 12.1 در صد از جمعیت فعال کشور بیکارند و جمعیت بیکار کشور با 68 هزار نفر افزایش به 3 میلیون و 221 هزار نفر رسیده است. این در حالی است که فرشاد سلیمی، استاد اقتصاد، گفته بود که بر طبق آمار نیروی کار، نرخ بیکاری جمعیت 10 ساله و بزرگتر بین 12.1 تا 36.4 درصد است و مشخص کرده بود که این آمارها براساس تعاریف طرح آمارگیری نیروی کار که هفته‌ای یک ساعت کار کرده باشند و یا دانشجویان و محصلان که بعنوان شاغل در نظر گرفته می شوند و هم‌چنین افرادی که بدون دریافت مزد برای یکی از اعضای خانوار خود که با وی نسبت خویشاوندی دارند، کار می کنند و کارآموزانی که در دوره کارآموزی فعالیتی در ارتباط با فعالیت مؤسسه محل کارآموزی انجام می دهند و سربازان وظیفه نیروهای نظامی که همه این افراد در رسته شاغلان قرار می‌گیرند، به دست آمده است.  بر این اساس، اگر نرخ واقعی بیکاری و معیارهای درآمد زائی برای افراد مورد استفاده قرار گیرند، دربهترین حالت، نرخ بیکاری از 45 درصد نیز بالاتر خواهد رفت.

آمارمشکل روش شناسی آماری شاید یکی از دلایل تناقض گویی های مسئولان در خصوص آمار اشتغال و بیکاری باشد که نهایتا این امر باعث ایجاد بد بینی و سردرگمی مردم شده است. ولی به هر حال آینده اشتغال در کشور تصویر مثبتی را ترسیم نمی کند.  اوائل سال جاری، حسین سلاح ورزی، نایب رئیس اتاق ایران پیش بینی کرده بود که احتمالا نرخ بیکاری در سال 98 رکورد بزند. به گفته سلاح ورزی، ادامه چنین وضعیتی بحران اقتصادی ایران را به سطح تازه ای می برد که در آن رشد نرخ بیکاری، حتی جلوتر از تورم شتابان، تبدیل به فصل اول کتاب قطور مشکلات اقتصاد کشور شود.  در همین حال، به گزارش صندوق بین المللی پول، وضعیت اشتغال در ایران در دو سال آینده وخیم ترخواهد شد.  این موسسه بین المللی که نرخ بیکاری ایران را در سال 2018 میلادی 13.9 در صد پیش بینی کرده بود، پیش بینی می کند نرخ بیکاری ایران درسال جاری میلادی، به 15.4 درصد و در سال آینده میلادی به 16.1 در صد خواهد رسید.

متاسفانه پیش بینی اکثر کارشناسان از آینده بازار کار، مایوس کننده و تاریک است. اگر دولت به دور از تصدی گری و با افزایش تلاش های تسهیل گرانه وارد میدان نشود، به گفته حسین سلاح ورزی، معضل مزمن بیکاری در کشور تبدیل به بحرانی حاد می شود و سونامی بیکاری هم به دلیل عدم رشد دراز مدت تقاضا برای جذب نیروی کار تازه، و هم به واسطه از دست رفتن شغل های فعلی در بخش خدمات و افت تقاضای کوتاه مدت در بخش تولید، کشور را با تهدید جدی تری رو به رو خواهد نمود. 

با توجه به وضعیت کنونی اشتغال در کشور، توجه به حوزه اقتصاد دانش بنیان بیش از پیش مهم می شود. البته در این حوزه هم همچون دیگر بخش های اقتصادی، باید با احتیاط به حضور دولت نگریست و نقش دولت را به تسهیل گری کاهش داد. با توجه به توان علمی کشور، شرکت های دانش بنیان از ظرفیت های زیادی برای اشتغال زایی برخوردارند ولی تا زمانی که محیط کسب و کار مساعد نباشد، نمی توان به ورود سرمایه های لازم به این حوزه امیدوار بود. در ضمن، برای توسعه پایدار اقتصاد دانش بنیان، نمی توان به مسئله صادرات هم بی توجه بود که این امر مسلتزم گشاش های دیپلماتیک در عرصه سیاست منطقه است. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: