به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

فقر، این مهمان ناخوانده، اخیرا زنگ درهای بیشتری را به صدا درآورده و به یک دغدغه اساسی برای کشورمان تبدیل شده است.  به واسطه ماهیت چند وجهی فقر، علت پیدایش، ادامه و تشدید آن در یک جامعه نیاز به بررسی های پیگیر کارشناسانه و بازبینی در عمق مسائلی مانند کاهش یا افزایش آن، توزیع عادلانه درآمد، بهبود یا عدم بهبود وضعیت رفاهی جامعه و مهم تر از آن، تاثیر سیاست های دولت در روند فقر زدائی دارد.    

گزارش بانک جهانی درباره فقر در ایران نمایانگر افزایش فقر بین سال های 2012 و 2016 میلادی است و گزارش های اخیر مرکز پژوهش های مجلس نیز حاکی از افزایش شدت فقر و کاهش قابل توجه قدرت خرید خانوار در کشور است.  این مرکز در گزارش برآورد خط فقر 6 ماهه نخست سال 1397،  بالاترین خط فقر ماهیانه را برای شهرستان تهران با رقم دو میلیون و ۸۵۰ هزار تومان در تابستان امسال اعلام کرد. بر اساس این گزارش، در حالی که در بهترین حالت درآمدهای خانوار در تابستان ۱۳۹۷ نسبت به بهار ۱۳۹۷ ثابت مانده، خط فقر مطلق برای یک خانوار چهار نفره در شهرستان تهران ۳۰۰ هزار تومان افزایش یافته است، که این رقم برای فقرا رقم قابل ملاحظه ای است، و با توجه به افزایش قیمت ها، انتظار می رود که خط فقر تا پایان سال افزایش قابل ملاحظه ای داشته باشد.

فقر  تاجرانافزون بر این گزارش ها، آمارهای ناخوشایند کمیته امداد و سازمان بهزیستی گویای رشد چشمگیر فقر در کشور است. کمیته امداد به تازگی اعلام نموده که طی دو ماه گذشته بیش از 620 هزار خانوار به جمعیت این کمیته برای دریافت کمک هزینه معیشتی اضافه شده اند، که شمار خانوارهای تحت پوشش این کمیته را به دو میلیون و 19 هزار رسانده است.  آمار اخیر سازمان بهزیستی نیز حاکی از ازدیاد شمار 479 هزار خانوار به مستمری بگیران طی 9 ماه نخست سال جاری و عبور این گروه جمعیتی از مرز یک میلیون خانوار است که نمایانگر رشد 83 درصدی این گروه می باشد.   

بر اساس اظهارات حسین راغفر در اوائل سال جاری، محاسبات سال های اخیر نشان می دهد 33 درصد جمعیت کشور دچار فقر مطلق هستند. در پی آمار و ارقام بیان شده توسط نمایندگان مجلس و کارشناسان در اشاره به خط فقر که در جائی حاکی از میزان 10 میلیون تومانی آن در تهران و 5 میلیون تومانی در شهرستان ها است، و در جائی دیگر 5 میلیون تومان در تهران و 3 میلیون و 700 هزار تومان در شهرستان ها محاسبه می شود، راغفر می گوید چنین محاسباتی باید بر اساس روش های متعارف و طی فرآیند های صحیح انجام شود و مولفه هائی مانند فرهنگ، قیمت ها، نوع و ترکیب مصرفی خانوار و مهم تر از آن تورم را نیز در نظر بگیرد .  این اقتصاد دان بر این باور است که آنچه نهاد های رسمی درباره تورم اعلام می کنند با واقعیت های روزمره زندگی مردم تفاوت فاحشی دارد. 

درسال 2015 میلادی، بانک جهانی با ایجاد تغییراتی در معیار های خود برای تعیین خط فقر، قدرت خرید روزانه هر نفر را یک دلار و 90 سنت و خانواده چهار نفره را 7 دلار و 60 سنت معین نمود، که با نوسانات قیمت دلار و در واقع افزایش آن در ماه های اخیر، نرخ تبدیل به ریال را می توان در حد 10 هزار تومان محاسبه نمود که بر این اساس خط فقر برای یک خانواده چهار نفره، درآمدی زیر 76 هزار تومان در روز است. در تابستان 1397، بالاترین خط فقر ماهیانه برای یک خانوار چهارنفره در تهران حدود 90 هزار تومان در روز و در 8 شهرستان بزرگ کشور که جمعیتی بالای یک میلیون دارند، 60 هزار تومان برآورد شد.  

خط فقر  تاجراندر کشورمان، همیشه میزان خط فقر و نرخ آن به مطالعات و پژوهش های ناگسسته ختم می شود و کار ادامه داری نیست، و با وجود صحبت از سیاست های حمایتی برای فقرا و لزوم ایجاد عدالت اجتماعی،  آمار صحیح خط فقر توسط هیچ نهادی به صورت رسمی منتشر نشده است. برای انجام چنین بررسی هائی،  روش مورد استفاده مرکز پژوهش های مجلس تعیین هزینه حداقل نیازهای اساسی از طریق انتخاب یک سبد خوراکی و تعیین هزینه دستیابی به این سبد به عنوان مرجع است. اواخر تابستان گذشته، کمیته دستمزد شورای عالی کار اقلام مصرفی مواد غذائی یک خانواده کارگری را با هزینه مصرف روزانه هر نفر به ازای 9 هزار و 183 تومان تعیین نمود.  این رقم، با توجه به افزایش هزینه معیشت ماهیانه کارگران از 2 میلیون و 670 هزار تومان به 3 میلیون و 450 هزار تومان طی شش ماه نخست سال، 31 درصد کاهش داشته است.  

سال گذشته، آقای روحانی در یک نشست خبری با رسانه ها اظهار داشتند اشتغال مولد و مبارزه با فقر مطلق دو هدف مهمی است که آنها را دنبال خواهیم کرد، و به تازگی نیز در حین بازدید از استان گلستان با اشاره به مشکلات اقتصادی و فقر در جامعه اطمینان دادند که دولت مصمم است با همه توان به مردم یاری برساند و در این زمینه برای رفع فقر و اشتغال ارقام قابل ملاحظه ای پیش بینی شده است.  در اوائل سال جاری نیز آقای جهانگیری با اشاره به اینکه مشاهده افراد گرسنه در جامعه غیر قابل تحمل است گفتند مهم ترین خدمتی که دولت باید در این زمینه انجام دهد تمرکز و تلاش برای زدودن چهره خشن فقر از جامعه است.  با این حال، اما آیا سیاست های دولت در زمینه کاهش فقر کارآمد بوده است؟ در میان عوامل فقر در جامعه نبود فرصت های شغلی و دستمزدهای پائین مطرح می شود ولی واقعیت این است که دستمزدهای پائین هم ناشی خود ناشی از نبود فرصت های شغلی کافی است و اگر با حمایت از تولیدکننده ایرانی، اشتغالزائی حاصل شود، تقاضا برای نیروی کار بالا خواهد رفت و به تبع دستمزدها نیز افزایش خواهد یافت.     

فقر  تاجراندرست است که مولفه های بسیاری در تعیین خط فقر در یک کشور دخیل هستند، و حتی اگر خط فقر شهری و روستائی نیز جداگانه محاسبه شوند، باز هم به طور مثال تفاوت های جغرافیائی، استانداردها و هزینه های زندگی را متفاوت از یکدیگر و به تبع آن محاسبات تعیین خط فقر را مشکل تر می کند، با این حال تا فقر به عنوان یک پدیده با ابعاد سیاسی، اقتصادی اجتماعی و فرهنگی و تهدیدی برای امنیت کشور در نظر گرفته نشود و سیاست های دولت به عنوان متغیرهای اساسی برای کاهش این فاجعه انسانی کارآمد نباشند، باید همچنان انتظار افزایش میزان فقر در کشور را داشت. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: