به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نرخ بیکاری 11.7 درصد و بیش از سه میلیون جمعیت بیکار، افزایش سالانه 800 هزار متقاضی کار، و وجود فارغ التحصیلان بیکار دانشگاهی که شمار زنان در میان آن ها بیش از مردان است، چه آینده ای را برای اقتصاد کشورمان رقم می زند؟ 

بررسی های مرکز آمار ایران از چگونگی بازار کار در تابستان گذشته حاکی از بیکاری نزدیک به 25 درصد از جوانان 15 تا 29 ساله است.   همچنین، طبق این بررسی ها، نرخ بیکاری جمعیت فارغ التحصیل آموزش عالی نشان می دهد که 18.7 درصد این گروه جمعیتی بیکار بوده اند، که این نرخ بین زنان نسبت به مردان بیش تر بوده است.  آمار بانک جهانی از بیکاری در ایران نیز تصویر روشن تری را ترسیم نمی کند. بر اساس تازه ترین داده های این نهاد بین المللی نرخ بیکاری جوانان 15 تا 24 ساله در تابستان گذشته  28.3 درصد و نسبت به گذشته بیشتر می باشد.   

به رغم آمارهای ناامیدکننده، آقای روحانی در سخنان اخیر خود با ذکر مثبت بودن فعالیت های اقتصادی کشور به رغم فشارهای دشمنان، و با اشاره به گزارش های اخیر مربوط به اشتغال تصریح کردند که آمار امیدوار کننده نشان می دهد که ما می توانیم بیکاری را در کشور مهار کنیم.

بیکاری  تاجرانآمار و ارقام منتشر شده غالبا اعدادی رسمی هستند که با واقعیت های جامعه همخوانی ندارند، و جامعه ای که از علائم دیگر بیماری های اقتصادی و اجتماعی نیز رنج میبرد نیاز به درمان همه جانبه ورای اعداد و آمار امیدوارکننده دارد.  تاسف انگیزتر، اما شمار شاغلین فقیر در کشور است که به باور اقتصاد دانان نتیجه سیاست ها و تصمیمات نا مناسب مسئولین است.  به گفته کارشناس اقتصادی، محمد خوش چهره، معمولا به طور عادی کمتر از ده درصد یک جامعه سالم فقیر محسوب می شود که غالبا به دلیل مشکلات جسمی یا اجتماعی در شرایط نا مناسب اقتصادی قرار می گیرند.  این که در کشور ما نزدیک به 40 درصد مردم تحت پوشش تامین اجتماعی هستند نشان دهنده این حقیقت است که جامعه ما از کف فقر اقتصادی نیز پائین تر رفته است. ریشه فقر بیکاری و عدم درآمد است، و به باور خوش چهره اگر در ایران حتی زنان خانه دار را در زمره بیکاران به حساب نیاوریم، هنوز 25 درصد جامعه یعنی رقمی بیش از 20 میلیون بیکار در کشور وجود دارد.

در تعریف نرخ واقعی بیکاری، به باور فرشاد سلیمی، با درنظر گرفتن همه معیارها جمعیت بیکارکشور در حالت خوشبینانه بالای 45 درصد است، این در حالی است که حدود دو سال پیش نیز حسین راغفر در اشاره به این شاخص ارزیابی اقتصادی کشور نرخ واقعی بیکاری را رقمی معادل 35 تا 40 درصد خوانده بود. 

به رغم برنامه های دولت برای اشتغالزائی شهری و روستائی، و طرح ساماندهی فارغ التحصیلان بیکار، هنوز حقیقت تلخ بیکاری جزئی از زندگی جوانان کشور است که تبعات سوء آن به نحوی زندگی اجتماعی در ایران را دگرگون نموده است.  چه بسا جوانانی که به عوض ماندن در کشور و مشارکت در پیشرفت اقتصادی جامعه خود به امید فرصت های اشتغال در کشورهای دیگر ترک وطن می کنند، و چه بسیار عواقب سوئی که در نتیجه نومیدی گریبانگیر جوانان و خانواده ها می شود و نتیجه آن جامعه ای است که باید با فرار مغزها، فرار سرمایه، و صدها فاجعه اجتماعی دیگر برای بقای خود تلاش کند.

اسحاق جهانگیری   تاجراناسحاق جهانگیری با اشاره به ضرورت تدوین برنامه های اشتغالزائی در بخش گردشگری برای ایجاد بستر های مناسب به منظور بکارگیری جوانان، و در بخش مسکن و سایر بخش ها با برداشت یک میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی، تاکید می کند که جوانان سرمایه اصلی کشور هستند و باید مولد، کارآفرین، و در اقتصاد نقش آفرین باشند.  آقای جهانگیری تحریم ها را دلیل ایجاد تلاطم در بخش های اقتصادی کشور مانند رشد سرمایه گذاری و نرخ بیکاری می دانند. 

با وجود معضلاتی که بازگشت تحریم ها برای اقتصاد کشور ایجاد کرده است، دلیل شیوع بیکاری در کشور فراتر از مشکلات تحریمی است.  اگر به باوری «فقرمهارتی» یکی از علل بیکاری در کشور باشد، باید پرسید چرا برنامه های توانمند سازی و مهارت آموزی دولت بی اثر مانده است؟  به گفته احمد توکلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، یکی از تبعات نوسانات ارزی و کاهش ارزش پول ملی رکود و بیکاری است که بر اثر آن نه تنها اشتغالزائی انجام نمی شود، بلکه بسیاری از مشاغل موجود نیز از دست می روند.

دراوائل سال جاری، کارشناس اقتصادی مرتضی بکی حسکوئی علل بیکاری در اقتصاد کشور را ساختاری خواند. این اقتصاددان، پائین بودن نرخ سرمایه گذاری را از دلائل رشد نرخ بیکاری به ویژه در میان فارغ التحصیلان دانشگاهی برشمرد و اظهار داشت وقتی کشوری نیروی کار با تحصیلات عالی دارد، باید متناسب با تحصیلات و مهارت نیروی کار میزان سرمایه گذاری را در جامعه به شدت افزایش دهد. وی همچنین بر این باور است که وقتی میزان رشد سرمایه گذاری در کشور پائین تر از نرخ رشد جمعیت باشد به طور طبیعی جامعه با انباشت نیروی کار مواجه خواهد شد.  در این جاست که نقش برنامه ریزی صحیح و سیاست های مناسب دولت پررنگ می شود. 

فرشاد سلیمی نیز ریشه مشکل بیکاری را به ویژه در دو دهه اخیر در انفجار جمعیتی می داند و بر این باور است که دولت ها در برخی موارد بجای کنترل و کاهش بیکاری با اتخاذ سیاست های اشتباه در بیشتر مواقع به افزایش آن دامن می زنند.  سلیمی عدم توجه به نیروی کار ماهر، اشکال در نوع استخدام، و آزمون های استخدامی را قسمتی از مشکلات کشور در خصوص بیکاری می داند. 

بیکاری فارغ التحصیلان   تاجرانبسیاری از ریشه های بیکاری، به ویژه در میان فارغ التحصیلان دانشگاه را باید در افزایش شمار دانشگاه های کشور، فرهنگ مدرک گرائی و انتظار برای مشاغل مدیریتی، وجود رشته های دانشگاهی نا متناسب با نیازهای بازار کار، و از همه مهم تر افت کیفیت آموزش عالی جست و جو کرد.  بدون برنامه ریزی صحیح و سیاست های مناسب دولت برای ساماندهی به وضعیت جوانان کشور، رشد قارچ گونه دانشگاه ها تنها به کابوس بیکاری و سایر معضلات اجتماعی می انجامد.  آیا قرار است جوانان تحصیلکرده از سر ناچاری و برای گذران زندگی در کنار خیابان ها دستفروشی کنند؟  آیا آرمان ما برای جوانانمان این است؟

برنامه هائی که مسئولین دولتی برای مبارزه با بیکاری و یا به منظور اشتغالزائی تدوین کرده اند و دائم از آن سخن می گویند، یا در عمل اجرا نشده اند و یا فاقد کارآئی لازم بوده و یکی از اصلی ترین مشکلات، تصدی گری دولت به جای تسهیل گری بوده. این تنها نمایانگر عدم کارآئی اقدامات مقطعی دولت برای اشتغالزائی است و مانند سایر موارد مشکل زا در کشور نیاز به دخالت کارشناسان امر دارد تا با بررسی طرح ها و برنامه های نا کارآمد گذشته از تکرار هدررفت منابع جلوگیری شود. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: