به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

آیت الله خامنه ای تاجرانمقام معظم رهبری در پیام نوروزی خود با تاکید بر اینکه مسائل اقتصادی و معیشتی همچنان چالش اصلی کشور است، از لزوم حمایت از کالاهای ساخت کشور سخن گفتند. اکنون چندین سال است که شعار سال مضمونی اقتصادی دارد و نشانگر آگاهی مسئولان نسبت به عمق چالش های اقتصادی و تلاش برای چاره اندیشی در این حوزه است. در این راستا، حمایت از تولیدات داخلی نیز به عنوان یک هدف کلی، بسیار منطقی به نظر می رسد. اما باید دید که چرا برغم تمایل مردم و مسئولین برای قدرت گرفتن تولید داخلی، هیچگاه این مهم عملی نشده. متاسفانه در بسیاری از حوزه ها ما یا اصلا تولید داخلی نداشته ایم و یا در مواردی هم که کالاهای ایرانی حضور دارند، اکثرا رقابت پذیر نیستند.

بحث بر سر نفس حمایت از تولید داخلی نیست بلکه مسئله، نحوه پیگیری این حمایتهاست. برای مثال معاون محترم رئیس جمهوری تاکید کرده اند ادارات دولتی حق خرید کالای خارجی که مشابه آن در داخل تولید می شود را ندارند. این اقدام ممکن است ارزش سمبلیک داشته باشد ولی به تقویت تولیدکننده داخلی نمی انجامد. در واقع سیاستهای دستوری که با حذف کالای رقیب، قصد حمایت از کالای داخلی را دارد، تنها به تضعیف کیفیت کالای ایرانی می انجامد و اگر هم در کوتاه مدت، خریدار را به سمت کالای ساخت ایران سوق دهد، در درازمدت از یک سو به رانت خواران میدان می دهد و از سوی دیگر، بازار جنس قاچاق را داغ تر می کند. تحقق شعار حمایت از کالای ایرانی، تنها با حمایت از رقابت سالم، شفافیت، برابری همه فعالان اقتصادی در برابر قانون و حذف رانت ها و استثناها و معافیت‌های تبعیض آمیز مسیر خواهد شد.

رفتار مشتری تاجراندو تمایل ذاتی در هر فردی وجود دارد که در رفتار مشتری هم دیده می شود. از یک سو هر فرد بر اساس دلبستگی ها و تمایلات عاطفی عمل می کند و از دیگر سو، با عقل حسابگر، در پی سود خود بر می آید. در انتخاب یک کالای ساخت کشور هم، مشتریان از همین دو قوه عاطفی و عقلی استفاده می کنند. مقام معظم رهبری به درستی یادآور شده اند که باید نسبت به اقتصاد ملی خودمان تعصب داشته باشیم و اگر جوانان همانقدر که نسبت به تیم های فوتبال تعصب داشتند، به اقتصاد ملی و تولید داخلی هم تعصب می داشتند، بسیاری از مشکلات ما اصلاح می شد. اشاره مقام معظم رهبری در واقع به وجه عاطفی تصمیم گیری است و تاکیدی است بر لزوم ملی گرایی. ولی سوال اینجاست که آیا واقعا خریداران ایرانی تعصب ملی ندارد؟ البته پدیده خودباختگی فرهنگی وجود دارد ولی این موضوع حداکثر در مورد کالاهای لوکس مصداق پیدا می کند و نمی تواند تاثیر چندانی بر کلیت بازار کالاهای داخلی داشته باشد.

اگر بخواهیم بحث را به دور از ملاحظات سیاسی و صرفا از زاویه تخصصی اقتصاد بازار طرح کنیم باید بگوییم که استقبال از كالاهای ايرانی تنها در صورت رقابتی بودن اين محصولات اتفاق خواهد افتاد و این امر با سیاست های دستوری و حذف کالاهای رغیب میسر نخواهد شد. ممکن است ما بتوانیم با وضع مقررات تعرفه ای و واردات، از ورود کالاهای مشابه خارجی جلوگیری کنیم و با این کار، مشتری ایرانی را مجبور به مصرف کالای تولید داخل کنیم. ولی این رویه به نزول بیشتر کیفیت کالاهای تولیدی کشورمان خواهد انجامید. لازم به اشاره نیست که چنین سیاست هایی، به داغ تر شدن بازار کالاهای قاچاق هم خواهد انجامید. اکنون کار به جایی رسیده که بین ده تا 15 میلیارد دلار کالای قاچاقی وارد کشور می شود.

آیت الله خامنه ای تاجرانشعار سال 1391 هم «تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی» بود ولی این روند، به علت عدم توسعه اقتصاد رقابتی و شفاف به جایی نرسید. متاسفانه به رغم اینکه در حرف از تولید داخلی و کالای ایرانی حمایت می کنیم، در عمل قوای سه گانه هیچ اقدام اصولی و درازمدتی برای بهبود فضای كسب وكار و كاهش هزينه هاى توليد انجام نداده اند تا انتظار داشته باشیم که اولا کالاهای مورد نیاز در داخل تولید شود و ثانیا کالاهای تولید شده رقابت پذیر باشد. اگر نظام مالیاتی اصلاح می شد و شاهد شفافیت و انصاف در این حوزه می بودیم، می توانستیم امیدوار باشیم که با ارائه معافیت های مالیاتی به بنگاه های کوچک و متوسط، برای بخش خصوصی واقعی در داخلی، یک ارجحیت نسبی فراهم کنیم. و در ضمن می توانستیم، به جای افزایش حداقل دستمزدها و تحمیل آن بر تولیدکننده داخلی، با ارائه مالیات معکوس برای قشر آسیب پذیر، هم تولیدکننده را راضی نگه داریم و هم کارگران را.

در پایان بد نیست اشاره ای هم به گزارش دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس داشته باشیم که الزامات حمایت موثر از تولید را مورد بررسی قرار داده است. بر اساس این گزارش که در آبان ماه سال گذشته منتشر شد، نمی توان بحث حمایت از تولید را به طور مطلق مطرح کرد باید توجه داشت که این حمایت ها منافع و مخاطرات خود را دارد. در واقع هر چند حمایت گری منطقی از تولید در حوزه ها و برهه هایی ضروری بوده و هست ولی این روند خطر رانت خواری را افزایش می دهد. با توجه به معضل خصولتی ها در کشور، باید مراقبت بود که سیاست های حمایتی به قدرتمند تر شدن این بخش غیرشفاف از اقتصاد کشور نیانجامد و در مقابل، بخش خصوصی واقعی از سیاست های منطقی حمایتی سود ببرد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مؤثرترین راهکار حمایت از کالای ایرانی چیست؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: