به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

بیست و سومین نمایشگاه بین المللی الکاپ تهران از تاریخ 30 تیرماه الی 2 مرداد ماه در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار می‌شود. این نمایشگاه الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیکی فرصت مناسبی برای معرفی فعالیت ها و ارائه کالاهای استارتاپ هاست. به گفته باقر بحرینی، مدیر اجرایی الکامپ امسال، تاکنون بیش از ۷۰۰ استارتاپ برای حضور در سالن الکام استارز نمایشگاه الکامپ امسال پیش ثبت نام کرده اند. طی مقالاتی که در روزهای آینده منتشر خواهیم کرد نگاهی خواهیم داشت به نقش و جایگاه استارتاپ ها در اقتصاد ایران و منطقه.

ما با کشورهای تولیدکننده نفت منطقه از لحاظ اقتصادی در دو نکته اشتراک داریم. در تاریخ معاصر، اقتصاد ایران و کشورهای نفت خیز منطقه بر منابع انرژی که از سوی دولت کنترل شده استوار بوده و بیشتر درآمد دولت برای تامین هزینه های اصلی و تامین رفاه اجتماعی حاصل منابع سوخت فسیلی بوده است.

در همین حال، طی سال های اخیر همه کشورهای نفت خیز منطقه دریافته اند که با افزایش جمعیت جوان و نیاز به افزایش فرصت های شغلی از یک سو، و عدم ثبات ژئوپولتیک در منطقه از دیگر سود، مدل قدیمی اقتصاد نفت محور دیگر کارا نیست و تا زمانی که تنوع در منابع درآمد کشور حاصل نشود و بخش خصوصی توسعه نیابد، چالش های اقتصادی و امنیتی موجود به طور اصولی برطرف نخواهد شد. در این راستا،حرکت به سوی اقتصاد دانش محور و هشیاری نسبت به ظرفیت های استارتاپ ها از اهمیت بالایی برخوردار شدهاست.

جای خوشحالی است که دست اندرکاران امور اقتصادی بیش از هر زمانی متوجه این روند هستند و در همین راستا بحث های مختلف خصوصی سازی، جذب سرمایه در بخش های متنوع اقتصادی، نقش دانش و فن آوری در پیشرفت های اقتصادی و نیز ظرفیت های کسب و کارهای نوپا در حوزه فن آوری های را مورد توجه قرار داده اند. ولی باید هشیار باشیم که دیگر کشورهای منطقه نیز، هم متوجه این چالش ها هستند و هم راه حل های و بحث های مشابهی را پیگیری می کنند. در واقع ما در رقابت با این کشورها باید تلاش هایی جدی برای رفع چالش ها موجود انجام دهیم و در پی راه  حل هایی خلاق باشیم.

نفت استارتاپ تاجراندر سه سال گذشته ارزش نفت خام بیش از پنجاه درصد کاهش پیدا کرد و این امر باعث شده که تمامی کشورهایی که به درآمدهای نفتی وابسته بوده اند با کسری بوجه ناشی از این درآمدها روبرو شوند. این کسری بوجه در مورد کشور عمان به 18.9 درصد تولید ناخالص ملی رسیده است. این امر نشان از اضطرار وضعیت دارد و در مورد کشورهایی همچون بحرین و عمان وضعیت اضطراری تر نیز تلقی می شود زیرا بر اساس برآوردها، ذخایر مالی آنها تنها برای کمتر از 15 سال است.

مشکل دیگری که کشورهای نفت خیز منطقه را تهدید می کند نرخ بالای بیکاری میان جمعیت جوان این کشورهاست. در شش کشور شورای همکاری خلیج فارس، 27 درصد جمعیت بین 15 تا 29 سال است و 30.6 درصد این گروه سنی بیکار هستند که بیشترین درصد در این بازه سنی در جهان است. این کشورها از رواج افراطی گرایی در میان این گروه سنی هم نگرانند و این امر تهدید بزرگی برای ثبات سیاسی و اجتماعی این کشورهاست. علاوه بر مشکل فوق، قدرت گرفتن کلی جریان های افراط گرا در جهان عرب و افزایش درگیری های مسلحانه و جنگ های نیابتی، اختلاف میان عربستان و قطر و دیگر مشکلات منطقه ای، چالش های عمده ای بر سر رشد و توسعه پایدار این کشورها ایجاد می کند.

استارتاپ تاجرانتنها راهی که برای ما و دیگر کشورهای نفت خیز منطقه وجود دارد قدرت دادن به بخش خصوصی و ایجاد تنوع در محیط کسب و کار و سرمایه گذاری است که به همراه توجه به استعدادهای جوان، به روز کردن نظام حقوقی و قانونی تجارت و سرمایه گذاری می تواند به اشغالزایی بیانجامد. اکنون استارتاپ های ما برای جذب سرمایه با چالش های زیادی روبرو هستند. البته این امر تاحدی به علت خطر بالای اقتصادی این حوزه است ولی فراهم شدن شرایط لازم برای فعالیت شتاب دهنده ها می تواند بخشی از مشکل را حل کند.

نگاهی به تجربه امارات متحده عربی در متنوع سازی اقتصادش می تواند برای ما آموزنده باشد. طی سال های اخیر امارات با تشویق و توسعه فرهنگ کسب و کار در راستای حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی عمل کرده و موفقیت های خوبی هم داشته است. باید گفت امارات متحده با میزبانی 50 درصد از استارتاپ ها در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، در این حوزه پرچم دار است و در ضمن در منطقه بیشترین هزینه را برای تحقیق و توسعه انجام می دهد. (معادل حدود نیم درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور)

در همین حال شایان ذکر است که بنگاه های کوچک و متوسط در امارات 30 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور را شامل می شوند و 72 درصد نیروی کار نیز در این بخش ها مشغول به فعالیت هستند. از سوی دیگر، وابستگی امارات به نفت در میان کشورهای منطقه از همه کمتر است و هم کمترین صادرات نفت را دارد و هم کمترین نسبت درآمد نفت به درآمد کلی را به خود اختصاص داده است. در مقابل امارات کمترین کسری بوجه را دارد و از جهت کاهش بیکاری جوانان هم در مقام دوم در منطقه قرار دارد. با توجه به این ارقام می توان با اطمینان گفت که همراهی اقدامات این کشور برای رونق و متنوع سازی فضای کسب و کار با بهبود شاخص های رشد و اشتغال اتفاقی نیست.

کریم استارتاپ تاجراندر اینجا خوب است به استارتاپ های سوق و کریم که در دوبی هستند نیز اشاره کنیم زیرا که نمونه های بسیار موفقی از استارتاپ در منطقه خاورمیانه هستند. شرکت آمازون شرکت سوق را به مبلغ 650 میلیون دلار خریده است. در همین حال شرکت کریم هم که یک میلیارد دلار ارزیابی شده، امیدوار است مشارکت نزدیکی در بازار جهانی داشته باشد. البته همانطور که رونالدو محشور، بنیانگذار و مدیراجرایی سوق گفته است، کارهای زیادی برای جذب سرمایه گذاری و رفع موانع در منطقه باید انجام داد. برخی از شرکت های فعال در منطقه از امارات خواسته اند تا قوانین جدیدی را به منظور کاهش هزینه های استارتاپ ها و کاهش ریسک ورشکستگی این بنگاه های نوپا به اجرا گذارد. آنها به شتاب دهنده های بیشتر، سرمایه گذراری استارتاپی بیشتر، جذب استعدادهای خلاق بیشتر و طرح های آموزشی و کارورزی بیشتری نیاز دارند. اینها توصیه هایی است که برای حمایت از اکوسیستم استارتاپ ایران هم قابل اعمال است.

عربستان سعودی با پیگیری مسیری که امارات متحده پی گرفته، در تلاش بوده تا طی یک برنامه درازمدت تا سال 2030، از وابستگی به تولید نفت خارج شود و به متنوع سازی اقتصادی بپردازد. برنامه درازمدت اقتصادی دولت ریاض که بینش سعودی برای سال 2030 نام دارد، شامل اصلاحات در سیاستگذاری، بوجه و مقرارت می شود که قرار است طی 15 سال به اجرا درآید. مقام های عربستان تاکید کرده اند این طرح حول سه محور جامعه پویا، اقتصاد شکوفا و ملت بلند همت می گردد و نهایتا تولید ناخالص داخلی غیر نفتی عربستان را از 16 درصد به 50 درصد خواهد رساند. در همین حال عربستان می خواهد سهم درآمدزایی بخش خصوصی را از 40 درصد به 65 درصد افزایش دهد، نرخ بیکاری را از 11.6 درصد کنونی به 7 درصد کاهش دهد و جایگاه عربستان سعودی را در خصوص شاخص بانک جهانی در رابطه با کارآیی دولت از مقام هشتادم که در سال 2015 داشت به مقام بیستم در سال 2030 برساند.

همانطور که در ابتدا اشاره شد ما با دیگر کشورهای منطقه در یک رقابت اقتصادی هستیم و نهایتا کشوری در این رقابت پیروز خواهد شد که موفق به جذب بیشترین سرمایه و نیز فراهم کردن بهترین شرایط برای رشد و خلاقیت استعدادهای جوان شود. در برنامه دولت دوازدهم بر آگاه سازی در خصوص نوآوری به عنوان اصلی ترین مزیت رقابت در اقتصاد جهانی تاکید شده و از تدوین آیین نامه های حمایتی از طرح های نوآورانه و ارائه ضمانت نامه های پژوهش و فناوری سخن گفته شده است. امید است شاهد این حمایت ها طی چهار سال آینده باشیم تا سرزمین عزیز ما هم مقر استارتاپ هایی شود که با همتایان منطقه ای و جهانی خود با قدرت رقابت کنند.

استارتاپ ها و مغزهایی که فرار نمی کنند

چشمک استارتاپها به چالش بیکاری

 

 

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا سیاست ها و رویکردهای منطقه ای ما نیاز به بازبینی دارد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: