به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

محمد فاضلی، معاون مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری اخیرا اظهار داشت: حصول توافق، به ناگزیر ضرورت اندیشه‌ورزی درباره اصلاحات در درون کشور را تقویت می‌کند. منازعات سیاست خارجی سال‌های گذشته، همواره مفری برای طفره رفتن از ضرورت اصلاحات در داخل ایجاد کرده‌است.برخی‌دولت‌ها توانسته‌اند در مقاطع مختلف تخاصم‌های بین‌المللی را عاملی برای ناکامی‌های خود برشمارند. دولتی که بیشترین تأکید را بر «ما می‌توانیم» داشت و قطعنامه‌ها را «کاغذپاره» می‌خواند، در نهایت دست به دامان تحریم‌ها شد تا ناکارآمدی‌ها را جبران کند. دولت بعدی نیز بار واقعی تحریم‌ها را دریافت و بخش مهمی از انرژی خود را صرف آن کرد. به علاوه ضرورت انسجام در درون برای ممانعت از مقابله با مذاکرات، ناخواسته دولت را به مماشات در درون هدایت می‌کند. سختی اصلاحات درونی به اندازه‌ای است که دولت‌ها به هر بهانه‌ای تمایل می‌یابند از آن طفره بروند. واقعیت آن است که اگر تحمل کردن ده یا بیست سال محدودیت بر صنعت هسته‌ای برای برخی دشوار است، برای اصلاحات درونی به زمان، سختکوشی و هزینه‌های بیشتری نیاز است.حصول توافق، طفره رفتن از تلاش برای اصلاح وضعیت آموزش، بهداشت، اقتصاد وابسته تک‌محصولی، بحران محیط‌زیست و سایر مشکلات را ناممکن می‌‌کند. همه آنها که واقعیات نظام بین‌الملل و ناسازگاری‌های گفتمان سیاست خارجی ایران و عرصه بین‌المللی را عامل بروز بحران‌ها تلقی می‌کنند، در فردای حصول و عملی شدن توافق، باید راهکارهایی برای اصلاحات درونی ارائه کنند و دولت‌ها نیز شجاعت درافتادن با شبکه گسترده نیروهای منتفع از ناکارآمدی را در خود بپرورند. بدین سان، دنیای پساتوافق و پساتحریم، عرصه دیگری از حیات ایرانی با ملزومات اندیشه‌ای متفاوتی خواهد بود. اتفاقاتی در ذهن‌ها و نگرش‌ها رخ خواهد داد که خود موتور محرک تغییرات بزرگ‌تری خواهند شد.

نکته ای که محمد فاضلی بر آن تأکید دارد بسیار حائز اهمیت است و مسئولیت پذیری فعالان اقتصادی و سیاستگذاران اقتصادی را می طلبد. مشاوران اقتصادی دولت و فعالان اقتصادی بخش خصوصی باید در این مقطع برای آنچه در این سال ها به عنوان سوءمدیریت و تحریم های داخلی مطرح کرده اند راه حل بیابند. درست است که با رفع تدریجی تحریم ها موانع بسیاری از سر راه ما برداشته خواهد شد اما بهانه های ما برای ماندن در این رخوت نیز از ما گرفته می شود. دوران پساتحریم دوران چابکی و فعالیت های هوشمندانه با تکیه بر همفکری و خرد جمعی است. بسط گفتمان اقتصادی و بررسی گزینه های پیش رو برای بهبود وضعیت اقتصادی باید از زبان فعالان اقتصادی، تشکل های اقتصادی، نهاد های ذیربط و مشاوران اقتصادی دولت در سطح جامعه شنیده شود تا بتوانیم با همفکری و همدلی سیاست هایی را برگزینیم که منافع ملی ما را در درازمدت تضمین کند.

یکی از نمونه های به نسبت موفق اخیر برای اینگونه تعامل و همفکری میان دولت و فعالان اقتصادی بخش خصوصی،  تهیه بسته خروج غیر تورمی از رکود بود طی سال های 93 و 94 توسط ستاد هماهنگی امور اقتصاد دولت بود.  ما باید برای پیدا کردن الگوی مناسب مدیریت پساتحریم کاری مشابه انجام دهیم. اظهارات فعالان اقتصادی در حوزه های مختلف هر روز در رسانه ها به چشم می خورد. تلاش هایی هم در اتاق های بازرگانی به خصوص اتاق تهران صورت گرفته تا سمینارهایی برای پرداختن به دوران پساتحریم ترتیب داده شود. دوران پساتحریم مقارن با اتمام برنامه پنجم توسعه و آغاز برنامه ششم است و مناسب است در این فرصت جایگاه دولت و بخش خصوصی و نگاه این دو به یکدیگر نیز مورد توجه قرار بگیرد. اگر بر این باور باشیم که دوران بی تفاوتی بخش خصوصی به پایان رسیده است و دولت هم از آن سو به اهمیت نقش بخش خصوصی پی برده باشد، سالی سازنده پیش روی ما خواهد بود تا بتوانیم برای بهبود اقتصادمان تصمیم های اساسی بگیریم. 

مسعود نیلی، مشاور ارشد اقتصادی رییس جمهور معتقد است باید هم‌سطح توقعات و انتظارات مردم را مدیریت کرد تا سیاستگذار زیر فشار گذاشته نشود و هم اینکه در فاصله مانده تا لغو تحریم‌ها به روشنی انتخاب‌های متعدد و پیامدهای آن را برای عموم جامعه توضیح داد و به بحث گذاشت تا در نهایت بهترین انتخاب به همراه پذیرش عمومی صورت بگیرد.

نیلی افزود: ما از حالا تا تاریخی که ان‌شاءالله تحریم‌ها برداشته شود، باید دو کار مهم را به سرانجام برسانیم. اول اینکه دولت باید خودش را برای شرایط پساتحریم آماده و مهیا کند. دورانی که طی آن باید سرمایه‌گذاری خارجی جذب شود، صادرات غیرنفتی افزایش یابد، دیپلماسی اقتصادی تقویت شود و اقدامات بسیار دیگری صورت گیرد که به هر حال در حوزه وظایف و اختیارات دولت است. کار دوم باید در عرصه افکار عمومی انجام بگیرد. به این صورت که از اکنون تا آن زمان باید راجع به انتخاب‌های مختلف در دسترس بحث و روشنگری شود که هر انتخاب چه پیامدهایی ممکن است برای اقتصاد کشور داشته باشد و چقدر ممکن است نتایج انتخاب‌های خوب یا بد و اثرگذاری آن در اقتصاد کشور با هم تفاوت داشته باشند. از نظر من به طور کل در فضای کشور باید گفتمان غالب گفتمان اقتصادی باشد. یعنی در همه جا به این پرداخته شود که چگونه می‌توان در شرایط اقتصادی کشور بهبود ایجاد کرد و بایدها و نبایدها چیست.

مسعود نیلی برای نمونه گفت با برداشته شدن تحریم‌ها حتماً در وضعیت اقتصاد به نسبت گذشته، بهبود ایجاد می‌شود. برآیند کلی وجود تحریم این بوده است که هزینه دسترسی ما به بازار جهانی بسیار افزایش یافته بود. لذا زمانی که تحریم برداشته شود، این هزینه کاهش قابل ‌توجهی می‌یابد.  در واقع هزینه دسترسی به بازار جهانی در دو مسیر کاهش پیدا می‌کند. یکی کاهش هزینه ورود و دسترسی ما به بازار جهانی است که کاهش می‌یابد و دیگری کاهش هزینه دسترسی بازارهای جهانی به بازار ماست. حالا نکته اصلی این است که آیا برداشت ما از رفع تحریم‌ها آن مسیر اول است، یعنی اینکه موانع صادرات ما برداشته می‌شود پس می‌توانیم بهتر صادر کنیم یا اینکه برداشت ما به سمت مسیر دوم معطوف است و اینکه با کاهش هزینه دسترسی خارجی‌ها به بازار ما می‌توانیم با برگرداندن تولید نفت به مقادیر قبلی و افزایش صادرات نفت، دوباره افزایش واردات متکی به نفت در اقتصاد را فعال کنیم. وی افزود: با برداشته شدن تحریم‌ها، ما در معرض یک انتخاب بسیار مهم قرار خواهیم گرفت. اگر ان‌شاءالله این محدودیت‌ها برداشته شود انتخاب یکی از این دو مسیر که آثارشان بسیار با هم متفاوت است برای ما حائز اهمیت فراوانی است.

سایت تاجران نیز اخیرا و در مسیر بسط گفتمان اقتصادی این پرسش ها را مطرح نموده که مستلزم ابراز نظرات شما فعالان اقتصادی است. چه کسی باید متولی فرصت شناسی، برنامه ریزی و مدیریت دوران پساتحریم باشد؟ دولت؟ وزارتخانه ها و نهادهای دیربط؟ مجلس؟ بخش خصوصی؟ نقش اتاق های بازرگانی و فعالان اقتصادی در این میان چیست؟ در چه شرایطی بهترین نتیجه برای بهره گیری از فرصت های پساتحریم و پیشگیری از عواقب احتمالی عدم آمادگی برای آن حاصل خواهد شد؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: