به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

صنعت فرش دستباف ایران یکی از اصلی ترین زمینه های کارآفرینی در کشور است و تحرک دوباره ای که در این صنعت شاهدش هستیم ظرفیت های جدیدی در اختیار دست اندرکاران صنایع کشور قرار می دهد تا فرصت های شغلی بیشتری ایجاد کنند. البته این امر مستلزم آنست که راه هایی برای کاهش هزینه های تولید فراهم شود و دولت هم بتواند از زیر بار تحریم های بین المللی بیرون بیاید. طی ژانویه و اکتبر سال 2014 و در مقایسه با دوره ای مشابه در سال 2013، صادرات فرش دستباف ده درصد افزایش یافت و به 273 میلیون دلار رسید که این امر بیشتر ناشی از افزایش صادرات به آسیا و خاورمیانه بود. این رشد ده درصدی نشان از آن دارد که صنعت فرش دستباف کشور در حال توسعه است. 

به رغم افزایش صادرات، متاسفانه فرش ایرانی جایگاه تاریخی خود را به عنوان اصلی ترین صادرات غیرنفتی کشور از دست داده است و در سال 2013 تنها 2 درصد از حجم این نوع صادرات را به خود اختصاص داد. این در حالی است که در سال 2000 فرش دستباف 15 درصد از صادرات غیر نفتی ما را شامل می شد. در سال 2010 صادرات فرش دستباف 560 میلیون دلار بود ولی در سال 2013 این رقم با 44 درصد کاهش به 311 میلیون دلار رسید. بین سالهای 2011 تا 2013 هشتاد درصد تولیدات فرش دستباف کشور صادر می شد ولی متاسفانه کل حجم صادرات قالی طی این سالها کاهش یافت که البته این امر تا حدی ناشی از آن بود که تحریم های مالی تجارت بین المللی وضعیت را برای صادرات کشور دشوار کرده بود.

نشانه های مثبتی حاکی از آن بوده که دولت دکتر روحانی به ظرفیت های این صنعت برای کار آفرینی –  به خصوص در میان زنان – واقف است. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور تاکید کرده که دولت برای افزایش فرصت های شغلی از صادرات فرش دستباف پشتبانی خواهد کرد، صنعتی که  پنج درصد از نیروی کار کشور را در خود جای داده است. طی دهه گذشته، کاهش صادرات و کاهش سوددهی محصولات صادراتی باعث شده که تعداد قالیبافان شاغل از 2 میلیون به 1.2 میلیون نفر کاهش یابد که 90 درصد این افراد زن بوده اند. تا مرداد ماه امسال، بیکاری در میان زنان ایران حدود 18 درصد بود که تقریبا دو برابر متوسط نرخ بیکاری در کشور است.   

نباید فراموش کرد که قالیبافی منبع درآمدی مهمی برای روستائیان کشور است. صنعت قالیبافی در هجده استان کشور فعال است و دولت برآورد کرده بود که تا سال گذشته خدماتی همچون فروش، انبارداری و حمل و نقل فرش دستی برای تقریبا 800 هزار نفر درآمدزاد بوده است.

برای اینکه صنعت قالیبافی کشور در جهت رشد و توسعه حرکت کند و ظرفیت های کارآفرینی خود را افزایش دهد، دست اندرکاران اقتصادی کشور باید هزینه های تولید را کاهش دهند و راهکارهای جدید بازاریابی ایجاد کنند. از سال 2011 و به علت افزایش کلی تورم در کشور، تولیدکنندگان فرش دستباف با افزایش هزینه های مواد اولیه و دستمزد کارگر روبرو بوده اند و در ضمن کاهش ارزش ریال هم به نوبه خود به افزایش هزینه مواد خام وارداتی (همچون ابریشم چین، پشم نیوزیلند و برخی از مواد رنگی) انجامیده است. در سال 2013 قیمت متوسط فرش صادراتی ایران حدود 184 دلار در هر متر مربع بود که این رقم دستکم 75 درصد بالاتر از محصولات مشابه تولیدی در هند و ترکیه است.

کاهش صادرات قالی باید به طور جامعی مورد توجه باشد و از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار گیرد. مثلا همانطور که علیرضا قادری، رئیس اتاق فکر فرش دستباف ایران اظهار کرده، کاهش صادرات قالی ناشی از عملکردهایی است که در بازار امروز جایی ندارد. به گفته آقای قادری عدم تمایل برای تجارت الکترونیکی و یا عدم تمایل به تطبیق با بازارهای جهانی (همچون ایجاد تغییر در اندازه و یا رنگ فرش بر اساس تقاضا و سلیقه جهانی) از جمله عوامل ناکامی صنعت فرش دستباف است. مرکز ملی فرش ایران در تلاش بوده تا طرح های سنتی فرش ایرانی را در سازمان جهانی مالکیت فکری که وابسته به سازمان ملل است به ثبت رساند تا کشورهای رقیب نتوانند از این طرح ها به نام خود استفاده کنند. جای شک نیست که چنین اقداماتی به جان گرفتن دوباره صنعت فرش دستباف کشور کمک خواهد کرد، اما برای اینکه ما بار دیگر پیشتاز این صنعت باشیم دست اندرکاران امور هم باید راهی برای رفع تحریم ها پیدا کنند تا شرایط رشد به طور درستی فراهم گردد. نباید فراموش کرد که فرش دستباف از اهمیت فرهنگی بالایی برای کشور برخوردار است و زنده نگه داشتن و رشد و شکوفایی این صنعت علاوه بر مزایای اقتصادی، پیامدهای مثبت فرهنگی هم دارد.  

در آذر ماه امسال، حمید کارگر، سرپرست مرکز ملی فرش ایران اظهار کرد که تحریم های سال 2010 آمریکا علیه صادرات فرش دستی ایران عامل مهمی در تنزل وضعیت این صنعت طی چهار سال اخیر بوده است. در سال 2010 آمریکا بزرگترین بازار فرش دستباف ایران بود و حجم صادرات به 100 میلیون دلار می رسید که معادل 18 درصد کل صادرات این صنعت در آن سال بود. امروز مسئولین ارشد دستگاه دیپلماسی دوش به دوش آنانی که تحریم ها را بر ما اعمال کردند در مسیر رسیدن به توافق نهایی قدم های استواری بر می دارند. تصور کنید که فرش دستباف ایران، فرش قرمز زیر پای آنان در رسیدن به توافق نهایی باشد...

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: