به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 پایه و بنیاد صنایع تولیدی در ایران از بیشتر کشورهای همسایه مان در خاورمیانه قویتر است. اما تحریم های بین المللی در خصوص صنایع و بیمه کشتیرانی، صادرات کالا ها را برایمان مشکلتر و گرانتر کرده است. کالاهای صادراتی در ایران از طریق جاده، راه آهن، هواپیما و دریا صادر می شود. با توجه به پیری ناوگان هواپیمایی کشور و محدودیت راه آهن کشوری برای دسترسی به دیگر کشورها، راه های زمینی و دریایی اصلی ترین راه های صادرات کالا می باشد. اثرات منفی تحریم ها کماکان در صادرات دریایی ادامه داشته و مسیرهای زمینی به شاهراه های صادراتی کشور تبدیل گشته است. متأسفانه صادرات کالاها از طریق زمینی بسیار پرهزینه تر، وقت گیر و خطرناک تر از حمل و نقل دریایی است. بعلاوه راه های زمینی توانایی صادراتی ما را به کشورهای همسایه با ایران محدود کرده و در بعضی موارد شرکتهای خارجی محصولات ایرانی را بسته نموده و به نام خود صادر می نمایند.

طبق گزارش جدیدی که دنیای اقتصاد منتشر نموده بیمه های بین المللی از بیمه نمودن محموله های وارداتی به ایران و صادراتی از ایران سرباز می زنند و در نتیجه سرمایه های داخلی برای پوشش بیمه و هزینه های جانبی مرتبط با 4 درصد از صادرات کشور صرف شده است.  بطبع هزینه تجارت دریایی که 92 درصد تجارت کشور را شامل می شود، 100 درصد افزایش پیدا کرده است این در حالی است که تعداد کشتی های کشورمان در آبهای بین المللی به 169 کشتی کاهش پیدا کرده است. افزایش هزینه های کشتیرانی باعث افزایش قیمت ها شده و ایران را از امکان رقابت در عرصه بین المللی بیش از پیش باز می دارد.

طبق گزارشات سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، ایران از لحاظ ریسک و هزینه کشتیرانی یکی از پرهزینه ترین کشورها در زمینه کشتیرانی است. این ارزیابی ایران را ملزم به پرداخت هزینه ای 10 برابری در مقایسه با یک کشوری با ریسک پایین کرده است. طبقه بندی سازمان همکاری اقتصادی و توسعه  از یک تا هفت است که 1 به معنای پایین ترین سطح ریسک و 7 نشانگر بالاترین ریسک است. در سال 2005 ایران رتبه 4 را داشت و در 2007 رتبه ایران به 7 رسید و تا امروزه ایران کماکان رتبه  7 را در این طبقه بندی داراست.  درسال 2011 شرکت تایدواتر خاورمیانه که مسئول خدمات بندری ایران بوده و در 7 ترمینال فعالیت دارد از جمله بزرگترین بندر کانتینر بندرعباس و ترمینال اصلی غلات بندر امام خمینی در لیست سیاه قرار گرفت. این حرکت باعث دلسردی بسیاری ازشرکتهای کشتیرانی خارجی گردید.

به دلیل مشکلات در حمل و نقل دریایی، ایران مجبور به خلق راه حل هایی از جمله تأسیس شرکتهای بیمه مرتبط به دولت، اجاره کشتی های هندی، واردات کالا به امارات متحد عربی و بعد حمل آنها به ایران و درنهایت تشویق صادرات کنندگان به استفاده از حمل و نقل زمینی شد.  در روز 29 مهر 1393 که روز نمادین ملی صادرات  نام گذاری شده است، رئیس سازمان توسعه صادرات معتقد است تنگناهای مختلف مانند تحریم ها سبب شده حجم صادرات ما کاهش یابد و هزینه دادوستد بالا برود. وی همچنین اظهار داشت: باید دعا کرد تا مذاکرات به نتیجه برسد، چرا که میزان تولید و کیفیت کالای ایرانی مستحق این نیست.  اسدالله عسگر اولادی رئیس اتاق مشترک ایران و چین با اشاره به موانع و مشکلات بر سر راه صادرات گفت: هنوز مشکل حمل و نقل به طور کامل حل نشده است و برای ارسال کالا به برخی کشورها هنوز با مشکل مواجه هستیم. وی گفت: بالا بودن قیمت تمام شده کالا و رقابت با کشورهایی مانند ترکیه، هند، پاکستان، آمریکا و عراق ما را با مشکل مواجه می کند.    

همانطوری که در نمودارهای 1و 2و 3 نشان داده شده است در طی این سالها، شرکای بازرگانی ایران برای صادرات محدودتر و محدودتر شده اند.

نمودار شماره 1 – کشورهای مبدأ صادرات ایران در سال 1393

 

کشورهای مبدأ صادرات ایران در سال 1393 - taajeraan.com

نمودار شماره 2 – کشورهای مبدأ صادرات ایران در سال 1390

 taajeraan.com - کشورهای مبدأ صادرات ایران در سال 1390

تا جایی از تنوع کشورها مبدأ صادرات ایران کاسته شده است که 70 درصد صادرات ایران تنها به 6 کشور صادر می شود. این مسئله نگرانی بسیاری را برای جامعه بازرگانی  یران و دولتمردان بوجودآورده است چرا که در صورت بروز هر تحریم جدیدی و قبول اجرای آن توسط هریک از این شرکاتی تجاری، ضربه سهمگینی متوجه کشورمان است. از زمان آغاز تحریم ها در سال 1390 و به دنبال تشدید آن، جامعه بازرگانی ایران به دنبال نو اندیشی و یافتن شرکای جدید بوده است این مسئله باعث تمرکز روی بازار عراق شده است.

دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، آقای جهانبخش سنجابی در این خصوص چنین می گوید: تا چند سال پیش عراق بازار دست چندم ایران در تعاملات تجاری بود. آنهایی هم که این بازار با برای صادرات غیر نفتی ایران ساخته بودند پیله وران و مرز نشین هایی بودند که درد نان داشتند تا دغدغه توسعه اقتصادی. چند سالی باید می گذشت تا بازار عراق، برای ما استراتژیک شود و به جایی برسد که نه تنها دغدغه توسعه اقتصادی را تلطیف کند که نقبی نیز برای عبور از تحریم ها زده شود. حالا عراق شریک دوم تجاری ایران بعد از چین است. شرکاتی که به گفته دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق که اگر با تدبیرجلو رود سوپاپ اطمینانی برای ما در دوره تحریم خواهد بود.

آقای یحیی آل اسحاق زمانی که ریاست اتاق بازرگانی ایران را بعهده داشت، در خصوص تحریم های چنین گفت: ...بعید بنظر می رسد که عراق بتواند نیازهای تجاری ایران را در سطح امارات و ترکیه برآورد نماید. اگرچه تغییرات و تحولات منطقه ای این تصور را بوجود آورده که بازارهای جدیدی برای ایران ایجاد شده است اما تجارت قربانی اختلاط سیاست شده و بطور قطع تأثیر پذیری حوزه تجارت از سیاست به نفع هیچ یک از کشورهای طرف های تجاری نخواهد بود. حجم صادرات غیر نفتی ایران به کشورهای همسایه افزایش یافته است. برای مثال 56 درصد از صادرات ایران از طریق مرز کردستان و 44 درصد از طریق مرزهای جنوبی وارد عراق می شوند.

طبق اظهارات فرامرز مداح، مدیر کل دفتر فن آوری اطلاعات و ارتباطات سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای، در 10 ماهه اول سال (از ابتدای امسال تا پایان آبان ماه 1393)، 31 میلیون و 745 هزار تن کالاهای نفتی و غیر نفتی از مرزهای بندری و 46 میلیون و 15 هزار تن کالا از طریق مرزهای زمینی صادر شده است. باوجود دسترسی ایران به بنادر آبی و داشتن ناوگان بزرگ دریایی، صادرات کالا از ایران از طریق مسیرهای زمینی بیش از بنادر دریایی است. صادرات زمینی مشکلات گوناگونی را بوجود می آورد. کالاهایی که از طریق زمینی جابجا می شوند معمولاً زمان بسیاری را در گمرکات کشور می گذراند. رئیس جمهوری آقای روحانی برای کاهش این زمان تمهیداتی را در نظر گرفته اند.

ریاست جمهوری در بسته خروج از رکورد به مجلس به منظور تسریع و تسهیل صادرات کالا طبق دستوری به گمرک جمهوری اسلامی ایران این سازمان را مؤظف به پایین آوردن هزینه صادرات از 1470 دلار برای هر کانتینر به 1350 و همچنین کاهش زمان صادرات از 25 روز به 20 روز نمود.  تحریم های رهبری شده غرب اثرات عمیقی بر روی صنعت حمل و نقل و کشتیرانی ایران گذاشته و باعث معطوف نمودن تمرکزمان بروی کشورهای همسایه شده است. اما این چرخش تمرکز، درعوض ایران را با مسائلی چون بالارفتن هزینه های حمل و نقل، صرف زمان طولانی درگمرکات کشور، کاغذبازی کند گمرکی و ضعف شالوده و بنیاد جاده ای ایران روبرو کرده است. بازگشت به حمل و نقل دریایی می تواند صادرات غیر نفتی ایران را در کوناهترین زمان ممکن مقرون به صرفه کند. همانطوری که آقای یحیی آل اسحاق در یک جمله خلاصه نمودند بطور قطع تأثیرپذیری حوزه تجارت از سیاست به نفع هیچ یک از کشورهای طرف های تجاری نبوده است. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: