به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

گفتمان هدفمندسازی یارانه ها  دو بخش بنیادی دارد. بخش اول در راستای پاسخ به این سوال است که یارانه های هدفمند باید به حل کدام یک از مشکلات اقتصادی بپردازند و چه راه حل هایی برای توسعه درازمدت اقتصاد کشور مناسب خواهد بود. بخش دوم گفتمان هم مربوط به روش های مناسبی است که اجرای سیاست های مربوط به یارانه ها را تسهیل می کند.

چه کسی باید یارانه دریافت کند؟

تاکنون بحث ها در این زمینه عمدتاً روی این موضوع بوده که چه کسانی اصلی ترین دریافت کنندگان یارانه ها خواهند بود. دریافت کنندگان بالقوه این یارانه ها شامل بخش های تولیدی، مصرف کنندگان و نیز طبقه فقیر می شود.

غلامحسین شافعی، رئیس اتاق بازرگانی، بکارگیری یارانه ها برای افزایش تولید کشور را بر ارائه مستقیم یارانه ها به نیازمندان مقدم دانسته و توصیه کرده که " سهم درآمدی دولت از محل انصراف دریافت یارانه نقدی در فاز دوم در اختیار بخش مولد اقتصادی قرار گیرد." ایشان همچنین یادآور شده که "سبد کالایی طرحی موقتی بوده و ممکن است نیازهایی را رفع کند، اما در بلندمدت باید کارهای اعانه ای را به کارهای اقتصادی و درآمدزا تبدیل کنیم." اخیراً آقای شافعی تاکید کرده که باید در اجرای مرحله دوم هدفمندسازی یارانه ها تولید بر مصرف مقدم باشد، زیرا که تولید مناسب، شرایط مطلوب برای مصرف کنندگان را نیز فراهم خواهد نمود.

یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق تهران و عضو هئیت مدیره کمیته امداد امام رویکرد متعادلی را مطرح کرده است. ایشان در رابطه با سیاست های یارانه ای که به طور متعادل هم به عدالت و هم به توانمندی تولید بیانجامد گفته است: "مسئله هدفمندسازی یارانه ها یکی از ابرازهای سیاسی در مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی است، به شرط آنکه نگاه هدفمندسازی یارانه ها یک نگاه جامع باشد نه نگاه تک بعدی." در همین حال آقای آل اسحاق بر لزوم حمایت از تولید در مقابل تمرکز بر اقدمات خیریه تاکید نموده و اظهار داشته اند: " باید دولت سعی کند پولی به نقدینگی فعلی اضافه نشود، اما از طرق دیگری از جمله تسهیلات بانکی به بخش های که نیاز به نقدینگی دارند کمک کند."

هرچند حمایت از تولید یکی از اولویت های مهم برای بسیاری از دست اندرکاران بخش خصوصی است، محمد حسین برخوردار، عضو هیئت مدیرۀ اتاق تهران نظر مثبتی نسبت به استفاده از یارانه ها ندارد و این سیاست را بر خلاف تقویت بخش تولید کشور و به زیان صنایع ایران می داند. آقای برخوردار گفته است بخش خصوصی و بازیگران اقتصادی کمکی از دولت نمی خواهند و تنها خواستار آنند که اقتصاد کشور در مسیر آزاد سازی اقتصادی قرار گیرد. وی همچنین افزود: دولت برای حمایت بخش‌های تولیدی نباید از تجربه نادرست پرداخت نقدی یارانه استفاده کند چراکه با این اقدام علاوه بر ایجاد نارضایتی، وابستگی صنایع به سوخت ارزان از میان نخواهد رفت.بر این اساس وابستگی صنایع به استفاده از سوخت ارزان موجب می‌شود ، بهینه‌سازی مصرف سوخت نادیده گرفته شده و در نهایت به جای کالا شاهد هدررفت منابع انرژی باشیم.

از زمان مطرح شدن طرح خوداظهاری و انصراف از دریافت یارانه های نقدی ابعاد دیگری به این گفتمان اضافه شده است. چه کسی مستحق دریافت یارانه نقدی است و تبعات این برنامه چیست؟

برخی گزارش ها حاکی از آن است که درحالی ثبت‌نام مردم در سایت رفاهی به نیمه خود رسیده است که تاکنون کمتر از 10 درصد یارانه‌بگیران از دریافت یارانه نقدی در فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها انصراف داده‌اند.

جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس می گوید: دولت باید سقف درآمدی که تصمیم دارد با مبنا قرار دادن آن یارانه بگیران را پالایش و از مردم برای انصراف از یارانه دعوت کند را اعلام کند و بدون اعلام سقف درآمدی درخواست دولت برای انصرف مردم از دریافت یارانه جایگاه قانونی ندارد. نماینده مردم شیراز درمجلس شورای اسلامی در ادامه این مطلب افزود:مردم باید بداند بر چه مبنایی باید از دریافت یارانه انصرف دهند

محمد باقر نوبخت، معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور نیز تأکید کرده است افزایش منابع انصرافی به معنای افزایش کمتر قیمت حامل‌های انرژی است


چگونه می توان در جهت اهداف تعیین شده حرکت کرد؟

گفتمان کنونی به طور عمده به این مسئله توجه داشته که چه کسانی باید بیشترین بهره را از یارانه ها بگیرد. البته در این زمینه دیگر ابعاد سیاست اقتصادی، از جمله محدود کردن سقف یارانه ها و یا قطع آن نیز مورد بررسی است.

هدفمندسازی یارانه ها و قیمت انرژی – انتظار می رود قیمت حامل های انرژی افزایش یابد، اما بحث هایی هم دربارۀ روش های مناسب برای افزایش قیمت سوخت مطرح شده است:

غلامحسین شافعی اظهار داشته  نباید فراموش کرد که تعیین نرخ مناسب برای بنزین می تواند در بسیاری از فعالیت های اقتصادی، بخصوص در بخش تولید، تاثیرگذار باشد ... در اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه ها باید شیب افزایش قیمت حامل های انرژی ملایم باشد تا شک جدید اقتصادی به کشور وارد نشود.

پدرام سلطانی، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران هم اظهار داشته که بهترین روش در اجرای فاز دوم هدفمندی، افزایش قیمت حامل های انرژی در بخش مصارف خانگی است زیرا  این امر باعث می شود تا قیمت حامل های انرژی در بخش صنعت با افزایشی مواجه نشده و این بخش با اجرایی شدن فاز دوم هدفمندی از رکود و تورم خارج شود. آقای سلطانی همچنین تاکید کرده که باید قیمت های تبعیضی را هم اجرایی کنیم، یعنی نباید قیمت ها در همه نقاط کشور و نقاط تهران یکسان باشد.

یحیی آل اسحاق با اشاره به تاثیرات تورمی طرح هدفمندسازی گفته است: با توجه به شرایط رکود تورمی، وضعیت روابط بین المللی و داخلی ایران، اجرای این قانون باید به صورت تدریجی انجام شود و دلیل آن نیز اثرات تورمی است که اجرای این قانون خواهد داشت.

ابعاد اقتصادی یارانه ها – بحث هایی هم دربارۀ دیگر سیاست های ملی اقتصادی مطرح شده که برای کارآمد کردن یارانه ها ضروری می نماید. بسیاری از کارشناسان شناخته شده و مورد وثوق تاکید کرده اند که اجرای یارانه های هدفمند باید بخشی از برنامه جامع اقتصادی باشد:

سید علی اصغر میرمحمد صادقی، مدیر کل اعتبارات بانک مرکزی با اشاره به هشیاری سازمانی نسبت به اثرات تورمی احتمالی دور دوم هدفمندی یارانه ها اظهار داشته: بخش اقتصادی بانک مرکزی با در نظر گرفتن همه ملاحظات، دامنه ای را برای تعیین نرخ سود در نظر گرفته که بعد از تصویب شورای پول و اعتبار اعمال خواهد شد.
 
پدرام سلطانی هم توضیح داده که روش جدید محاسبه قیمت های جدید حامل های انرژی باید با ریال باشد زیرا اگر این محاسبات ارزی باشد، بهای ثابتی نخواهند داشت و با هر تغییری در نرخ ارز قیمت داخلی هم تغییر خواهد کرد.

ارسلان فتحی پور، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس هم گفته است:  اصولاً سه موضوع مهم نرخ تورم، ایجاد اشتغال و رونق تولید به شیوۀ سیاستگذاری دولت در قبال هدفمندی یارانه ها بستگی دارد... نمی توان بحث هدفمندی یارانه ها را تک نسخه ای حل کرد؛ این مشکل باید به صورت تلفیقی و ترکیبی حل شود، به این معنا که باید به صورت نسبی، تدریجی و تعادلی قیمت حامل های انرژی اصلاح شده، همچنین دهک های بالا از لیست دریافت کنندگان یارانه حذف شوند.

یحیی آل اسحاق هم این بحث را با واقعیت های موجود در زمینۀ تغییر جایگاه ایران در اقتصاد جهانی مرتبط کرده و تاکید داشته که "باید به شرایط پس از تحریم ها فکر کرد، چرا که این توافق الزامات خاص خودش را دارد و باید آن را رعایت کرد ... باید در نوع تعاملات و روابط تجدیدنظرهایی داشته باشیم بویژه از نظر حقوقی و بانکی مسائل جدید را مد نظر قرار دهیم." 

توقف و قطع یارانه ها – صاحب نظران و سیاستگذاران اقتصادی مشغول بررسی نتایج طرح هدفمندی هستند و در این مسیر باید ببینند آیا نتایج اجرای این طرح بیشتر به نفع اقتصاد کشور تمام می شود و یا به ضرر آن.  لزوم شفافیت در برنامه ریزی ها از اصول اساسی است که باید به آن توجه داشت.

احمد رمضانپور نرگسی عضو هیات رئیسه کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ششم، معتقد است اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه در این مقطع زمانی به سود کشور و مردم نخواهد بود و بحرانهای موجود کشور را تشدید خواهد نمود.

نازیلا انصاری پور در مقاله ای این سؤالات را مطرح کرده که اگر خانواده ای یارانه خود را قطع کند، آیا گذران زندگی اش با شرایط حاضر ممکن خواهد بود؟ اگر یارانه قطع شود، مشکلات اقتصادی کاهش پیدا خواهد کرد یا افزایش؟  آیا قطع یارانه، و بر اوضاع زندگی و معیشت مردم تاثیر خواهد گذاشت؟ او از رئیس جمهور دعوت کرده تا در رسانه ملی با مردم در خصوص یارانه ها به گفتگو بنشیند.

گفتمان موجود در زمینۀ اجرای فاز دوم هدفمندسازی یارانه ها مسائل مختلفی را شامل می شود؛ این گفتمان از سویی بحث ها در زمینۀ ایجاد تعادل در اهداف دوگانۀ یارانه ها ( رسیدگی به حال نیازمندان و نیز احیاء بخش های تولیدی کشور) را در خود جا داده و از دیگر سو به سیاست گذاری هایی می پردازد که باید برای رسیدن به این اهداف در نظر گرفته شود. نکته ای که آقای آل اسحاق به آن اشاره کرده قابل توجه است، به اعتقاد ایشان موفقیت هر نوع برنامه ای برای هدفمندسازی یارانه ها به نتیجۀ مذاکرات گروه پنج به علاوه بستگی خواهد داشت. ما امیدواریم که رسیدن به نتیجه ای موفقیت آمیز در مذاکرات اتمی به همراه برنامه های اقتصادی جامعه و حساب شده شرایطی را فراهم کند تا این مرحله از طرح هدفمندسازی یارانه ها، اقتصاد کشور را طی سال جاری به آستانه دوران پساتحریم و مرحله ای جدید از شکوفایی برساند.

چرا هدفمندی یارانه ها به هدف هایش نرسید؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: