به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سازمان های هواشناسی در سراسر دنیا نسبت به احتمال وقوع پدیدۀ ال نینیو در سال جاری میلادی هشدار داده اند. کارشناسان آمریکایی احتمال وقوع ال نینیو را در این تابستان دستکم 50 درصد برآورد کرده اند و سازمان هواشناسی ژاپن هم اعلام کرده که احتمال وقوع این پدیده بیشتر از 50 درصد است. با توجه به وسعت ال نینیو، این پدیده شاید تاثیرات شدیدی بر اقتصاد ما بگذارد. این تاثیرات می تواند متضاد باشد و از یک سو قیمت واردات کشاورزی را بالا ببرد و از دیگر سو تقاضا برای محصولات را افزایش دهد. برای مقابله با تاثیرات منفی و بهره برداری از تاثیرات مثبت ال نینیو دولت باید فعالانه عمل کند. در این راستا همکاری دولت با اتاق بازرگانی و دست اندرکاران امور کشاورزی اتاق، همچون غلامحسین شافعی و محسن جلالپور، بسیار مهم خواهد بود. برای مقابله با ال نینیو، دولت می تواند فعلانه به آماده سازی کشاورزان و شهروندان عادی بپردازد.

ال نینیو پدیده ای است که در پی گرم شدن سطح مناطق شرقی و استوایی اقیانوس آرام رخ می دهد و این افزایش حرارت روی جریان بادها در سراسر جهان تاثیر می گذارد. ال نینیو جهت شرقی - غربی بادها را تغییر می دهد و باعث می شود آب های گرم به سمت شرق و در جهت آمریکای جنوبی رانده شود. در نتیجه، ال نینیو به خشکسالی در آفریقا، آسیای جنوب شرقی، استرالیا و هند می انجامد. در ضمن در نیمکرۀ غربی، ال نینیو باعث جاری شدن سیل در آمریکای شمالی و جنوبی می شود. این پدیده به میزان کمتری بر روی هوا در آفریقا، منطقه اطلس شمالی و خاورمیانه تاثیر می گذارد.  طی سال هایی که ال نینیو رخ می دهد دریای عرب هم گرم می شود و این امر به قدرت گرفتن گرادیان فشار و افزایش بارندگی می انجامد.

ال نینیو می تواند تاثیر زیای بر اقتصاد ایران داشته باشد. در سراسر جهان، کشاورزان و تحلیلگران مسائل مربوط به آذوقه و کالا نگران این تاثیرات هستند. این نگرانی ها غیرمنطقی نیست. برای مثال در سال های 1997 و 1998 میلادی بود که ال نینیو تاثیرات شدیدی بر آب و هوا داشت و میلیاردها دلار به کشاورزی آمریکا، به عنوان صادرکنندۀ عمدۀ محصولات کشاورزی، صدمه وارد کرد. برای ایران، وقوع ال نینیو می تواند به معنی افزایش قیمت محصولات کشاوزی وارداتی  و افزایش تقاضا برای محصولات کشاورزی تولید داخل کشور باشد. صدمه دیدن محصولات کشاورزی و افزایش قیمت غذا برای ما فاجعه بار خواهد بود. در صورت بروز ال نینیو، محصولات کشاورزی در اقصی نقاط جهان صدمه خواهد دید و محصولات مختلف، از گندم تولیدی استرالیا گرفته تا شکر تولیدی هند یا برنج تایلند، از این پدیده در امان نخواهند بود.

تاثیرات اقتصادی النینیو از هم اکنون آشکار شده است. گمانه زنی ها در این خصوص باعث شده تا نگرانی ها نسبت به خشکی هوا در آفریقا افزایش یابد و با توجه به اهمیت آفریقا در تولید کاکائو، قیمت جهانی کاکائو به بالاترین سطح خود طی دو سال و نیم گذشته رسیده است .

در حال حاضر دولت دکتر روحانی فرصت دارد تا برای ال نینیو و دیگر پدیده های طبیعی برنامه ریزی کند. چنین اقداماتی باعث می شود تا دولت کنونی در عمل خود را از دولت قبلی متمایز نماید. پس از زلزله آذربایجان شرقی در تابستان 91  بیش از یک هفته طول کشید تا آقای احمدی نژاد به مناطق زلزله زده سر بزند. دولت ایشان هم سرعت عمل لازم را در امداد رسانی به خرج نداد. هنوز معلوم نیست که ال نینیو تا چه حد بر وضعیت محصولات کشاورزی تاثیر خواهد گذاشت، ولی به هر حال دولت باید با همکاری با گروه های مختلف و به طور خاص بخش کشاورزی، کشور را برای چالش های احتمالی مهیا کند.

سوال اینجاست که دولت و اتاق بازرگانی چگونه می تواند برای ال نینیو آماده شود؟ در ادامه، نگاهی می اندازیم به برخی از راهکارها در این زمینه:
 
1- افزایش نظارت ها: هر چند هشدارهای زیادی در مورد ال نینیو داده شده ولی هنوز معلوم نیست که امسال این پدیده چقدر قدرتمند خواهد بود. دولت باید به رصدکردن گزارش های هواشناسی بپردازد و با گروه های مربوطه هماهنگی های لازم را به عمل آورد. در صورتی که ال نینیو شدید باشد دولت می تواند هشدارهای به موقعی بدهد و مردم را از تاثیرات این پدیده آگاه کند.

2- افزایش ذخیرۀ غذا: تاثیرات ال نینیو احتمالاً سه تا چهار ماه دیگر مشهود خواهد شد. به رغم وجود خشکسالی در کشور و کاهش تولیدات کشاورزی، ما باید تمام تلاش ها را برای ذخیره مواده غذایی به عمل آوریم تا لازم نباشد در زمانی که قیمت های جهانی محصولات کشاورزی بالا می رود به خریداری این محصولات بپردازیم. کالاهایی همچون مواد غذایی کنسرو شده گزینۀ خوبی برای انبار کردن دراز مدت است.

3- استفادۀ بهینه از منابع آب: ما باید برای نتایج مثبت و منفی تغییر وضعیت بارش باران آماده باشیم. اگر بخت با ما یار باشد، در پی النینیو ما شاهد افزایش بارندگی ها در کشور خواهیم بود. ما باید آمادگی ذخیرۀ آب را داشته باشیم و نگذاریم این باران ها به سیل و فرسایش خاک بانجامد. اقداماتی همچون توزیع کیسه های شن و آموزش کشاورزان ضروری است. بخشی از بوجۀ دولت باید برای این تلاش ها صرف شود.

4- آماده کردن شبکه های حمل و نقل و انتقال انرژی: اگر شبکۀ انرژی و حمل و نقل کشور در پی تاثیرات ال نینیو آسیب نبیند، ما شاید بتوانیم از فرصت پیش آمده استفاده کنیم و به صادرات انرژی و دیگر کالاها بپردازیم. در این راستا باید به اجرای پروژه های منطقه ای برای صادرات انرژی بپردازیم و  شبکه های صادراتی کشور را تقویت کنیم.

5- بهره گیری از فرصت های اقتصادی: ال نینیو شاید برای بخش کشاورزی ما فرصت ساز باشد که در آن صورت دولت و اتاق بازرگانی خواهند توانست از شرایط پیش آمده استفاده کنند. اگر تولید کنندگان عمدۀ کشاورزی همچون برزیل و آمریکا از افزایش بارندگی و جاری شدن سیل آسیب ببینند، ما می توانیم از خلاء پیش آمده در عرضۀ محصولات و نیز از افزایش قیمت ها استفاده کنیم و پاسخگوی بخشی از تقاضاهای جهانی برای محصولات کشاورزی باشیم. در این راستا ما باید برای تامین نیازهای کشاورزان کشور تلاش کنیم تا صادراتشان افزایش یابد.  

روشن است که ما باید برای شرایط پیش رو آماده شویم. اتخاذ این تمهیدات می تواند جان بسیاری را نجات دهد و حتی وضعیت معیشتی کشاورزان را بهبود بخشد. هر چند دشوار است که تاثیر دقیق ال نینیو را پیش بینی کرد، اما ما باید برنامه هایی را برای سناریوهای مختلف تدوین کنیم و تمهیدات لازم را برای چالش ها و فرصت های پیش رو مد نظر قرار دهیم.

هیدروپلیتیک ایران - جغرافیای بحران آب در افق سال 1404

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: