به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

در راستای فراخوان آقای مسعود نیلی مبنی بر اینکه چه صنایعی خواهند توانست تا پایان سال 93 نرخ رشد اقتصادی کشور را به 3 درصد برسانند یکی از چالش های پیش روی ما یافتن راه هایی است تا طی سال آینده رشد اقتصاد کشور را به میزان قابل توجهی افزایش دهیم. در این راستا خوب است بدانیم چطور اقدامات برای رشد کوتاه مدت را با تنوع سازی اقتصادی در درازمدت همراه کنیم. پیشتر در مقاله ای تاکید کرده بودم که صنایع نفت و گاز گزینه های خوبی برای سرمایه گذاری فوری و کوتاه مدت هستند ولی صنایعی همچون سیمان و فولاد گزینه های چندان مناسبی در این زمینه محسوب نمی شوند. منابع ما محدود است و باید بدانیم که می خواهیم تمرکز کشور را ابتدا بر روی کدام صنعت معطوف کنیم و احیاء کدام یک از صنایع را در اولویت قرار دهیم. این مهم تنها در صورتی امکان پذیر خواهد شد که بدانیم صنایع مختلف کشور چه ظرفیت هایی برای به حداکثر رساندن رشد اقتصادی دارند. طی یک دهۀ گذشته در ایران، صنعت سیمان اهمیت زیادی پیدا کرده، اما باید گفت که در حوزۀ سرمایه گذاری فوری و کوتاه مدت، این صنعت از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار نیست. 

در دهه اول قرن بیست و یکم، قیمت جهانی نفت به طور مرتب افزایش یافت و تا قبل از بحران جهانی اقتصاد در سال 2008 میلادی و رکود اقتصادی پس از آن، در اوج خود بود. در دوره ای که قیمت نفت افزایش یافت، درآمد کشورهای صادرکنندۀ نفت در خاورمیانه هم به طور استثنایی بالا رفت که این امر در میزان مصارف زیرساختی این کشورها منعکس بود. سیمان یکی از اصلی ترین مواد لازم برای این فعالیت های زیرساختی بود، ولی به رغم تقاضای بالا، عرضۀ این کالا پائین بود. ما در سال 1383 سالانه تنها ظرفیت تولید 32 میلیون تن سیمان را داشتیم، اما افزایش تقاضاهای جهانی برای این کالا باعث شد که تولید منطقه ای سیمان افزایش یابد و به طور خاص ما به همراه عربستان در تولید سیمان پیشتاز شدیم. اما متاسفانه تحریم ها از یک سو و رکود اقتصاد جهانی از سوی دیگر، به شدت توسعه اقتصادی و برنامه های زیر ساختی کشور را محدود کرد و تقاضا برای سیمان هم کاهش یافت. در واقع می توان گفت اگر عراق خریدار سیمان ما نمی بود، این صنعت با مشکل روبرو می شد، زیرا که ظرفیت تولید سیمان به 75 میلیون تن در سال رسیده بود.

در حالی که ما با تحریم ها روبرو بودیم، عراق رفته رفته از مشکلات دوران جنگ و تغییر رژیم خارج می شد. به همین علت برای انجام بازسازی های عمرانی به سیمان نیاز داشت و واردات این کالا را از ایران افزایش داد. ما هم که با کاهش فعالیت های زیرساختی روبرو بودیم امکان صادرات سیمان را پیدا کردیم. این روند باعث شد که برخی به این نتیجه رسند که صادرات سیمان می تواند منبع درآمد مهمی برای ما باشد. ولی واقعیت اینست که این ارزیابی چندان درست نیست.

تولید سیمان به فن آوری نسبتاً ساده ای نیاز دارد. در این فن آوری سنگ آهک پس از قرار گرفتن در حرارت بالای کوره، آسیاب می شود تا سیمان پورتلند تولید شود. مهمترین عواملی که در قیمت اولیه سیمان موثر است نرخ سنگ آهک و هزینۀ انرژی برای کوره است. سنگ آهک در کشور ما فراوان است ولی از این جهت بسیاری کشورهای دیگر هم می توانند با ما رقابت کنند. نکته مهمی که به نفع ما تمام می شود اینست که ما می توانیم با استفاده از گاز طبیعی ارزان قیمت، که به فراوانی در کشور داریم، سوخت کوره های سیمان سازی را تامین کنیم. اما باید توجه داشت که هزینۀ پائین تولید سیمان به تنهایی شاخصه ای کافی برای برآورد هزینه های نهایی این کالا نیست. نباید فراموش کرد که هزینۀ حمل ونقل سیمان بالاست. کارشناسان می گویند انتقال سیمان با کامیون بیشتر از 300 کیلومتر به صرفه نیست. در واقع استفاده از قطار و کشتی به صرفه تر از کامیون است، ولی ما متاسفانه از زیرساخت های لازم برای به کارگیری این گزینه ها برخوردار نیستیم. البته باید توجه داشت که حتی اگر این گزینه ها هم عملی شود، صادرات سیمان هیچگاه چندان درآمدزا نخواهد بود.

علاوه بر هزینه، صنعت سیمان سرمایه زیادی نیاز دارد و ظرفیت بالایی هم برای ایجاد فرصت های شغلی ندارد. این خصوصیات باعث می شود سیمان در مقایسه با صنایع دیگر از ظرفیت پائینی برای تقویت اقتصاد کشور برخوردار باشد. می توان گفت صنعت فولاد و صنایع پتروشیمی گزینه های بهتری است. به رغم وضعیت نامعلوم کنونی صنعت فولاد، در این بخش ما بهتر می توانیم از ذخایر گاز طبیعی کشور استفاده کنیم. در ضمن صنعت فولاد فرصت های شغلی بیشتری هم ایجاد می کند و هزینۀ حمل ونقل کمتری نسبت به سیمان دارد. البته صنایع پتروشیمی شاید بهترین گزینه در این میان باشد، زیرا تقاضاها برای تولیدات پتروشیمی روندی باثبات تر دارد و کمتر از تلاطمات فعالیت های زیرساختی تاثیر می پذیرد. در ضمن ما در تولیدات پتروشیمی می توانیم از گاز ارزان قیمت کشور هم استفاده بهتری کنیم و ارزش افزودۀ بیشتری نسبت به صنعت فولاد داشته باشیم. با توجه به این مزایا شاید بتوان گفت برای رشد اقتصادی کوتاه مدت و میان مدت، تمرکز بر صنایع پتروشیمی یکی از بهترین گزینه های ما باشد و مزایایی بسیار فراتری از صنعت سیمان در بر داشته باشد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: