به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

به فراخوان مطرح شده توسط دکتر مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس جمهور، می اندیشیدم که در صورت وجود شرایط مناسب و بکارگیری استراتژی های بخردانه، چه صنایعی خواهند توانست تا پایان سال 93 نرخ رشد اقتصادی کشور را به 3 درصد برسانند. با توجه به رشد منفی کنونی اقتصاد کشور، سرمایه گذاری در هر بخشی چالش انگیز است. روند سیاسی هم در این زمینه بسیار حیاتی است و اگر مذاکرات با گروه پنج به علاوه یک به درازا بکشد و توافق های جامعی حاصل نشود، تحریم ها به موقع رفع نخواهد شد و رسیدن به رشد اقتصادی 3 درصدی دشوارتر خواهد گشت. هر قدر که این روند بیشتر به درازا بکشد، ما زمان کمتری خواهیم  داشت و بازگرداندن اقتصاد کشور به مسیری درست و رسیدن به اهداف سال 93 دشوارتر خواهد شد.

به رغم ملاحظات فوق، به اعتقاد بنده خوب است که از هم اکنون بدانیم کدام یک از صنایع کشور از ظرفیت های لازم برای رشد سریع برخوردارند و چه اقداماتی برای تحقق سریع این ظرفیت ها باید انجام گیرد. برای این منظور می توان به بخش خصوصی نظر کرد، زیرا تجربیات این بخش به خوبی روشن می کند کدام روش ها برای رسیدن به رشد کوتاه مدت و درازمدت کارآمد است. نباید فراموش کرد که پس از رفع تحریم ها و فراهم شدن شرایط مناسب برای سرمایه گذاری باید به سرعت اقدام کرد. منابع ما محدود است و اطلاعات دقیق و روش درخصوص راه های درست سرمایه گذاری روی این منابع بسیار ضروری است.   

در این نوشتار بنده به بررسی فرصت های موجود در بخش نفت و گاز می پردازم. البته این دو بخش را از زاویۀ ظرفیت هایشان برای رشد اقتصادی کشور در سال 93 مورد بررسی قرار داده ام. در ضمن  فرض هم بر این گرفته شده که تحریم ها طی چند ماه آینده برداشته خواهد شد و امکان از سرگیری صادرات عادی نفت و گاز و جذب سرمایه گذار خارجی میسر خواهد گشت. واضح است که اگر به موقع توافق جامعی حاصل نشود و تحریم ها رفع نگردد، نمی توان سناریویی را تصور کرد که در آن اقتصاد کشور در پایان سال 93 به رشدی سه درصدی برسد. حتی بنده  براین اعتقادم که در صورت عدم رفع تحریم ها، احتمال ادامه رشد منفی اقتصادی بیشتر نیز خواهد شد.

چشم انداز صنعت نفت در آیندۀ نزدیک: به محض رفع تحریم ها دولت باید افزایش تولید و صادرات نفت را در صدر اولویت هایش قرار دهد. در واقع این اولویت بندی در راستای جذب ارز لازم برای کشور است. همکنون ذخیرۀ ارزی کشور بسیار پائین است و ما قادر به واردات کالاها و خدمات لازم برای نیازهای زیرساختی کشور نیستیم. این مشکل باید به سرعت رفع شود و ما باید بتوانیم به سرعت صادرات نفت را به سطح پیش از تحریم ها برسانیم. این اقدام ها گام های اولیۀ مهمی برای بهبود وضع اقتصادی کشور است.

البته باید توجه داشت که افزایش چشمگیر تولید نفت یک شبه امکان پذیر نخواهد شد. همچنان که در مقالۀ اخیرم در خصوص احیاء صنعت نفت در دوران پساتحریم توضیح دادم، به طور بالقوه مشکلاتی فنی وجود دارد که باید پیش از افزایش تولید نفت به آنها توجه داشت. به طور خلاصه یادآوری می کنم که بیشتر چاه های نفت ما قدیمی است و به همین علت فشار نفت در آنها کاهش یافته است. چاه هایی که بسته شده اند نیازمند تزریق گازند تا فشار لازم برای جریان مناسب نفت فراهم شود. در ضمن، چاه هایی که در مناطقی با منابع آب شور قرار دارند هم ممکن است به علت کاهش فشار، به آب شور آلوده شده باشند و به همین علت نیازمند طی مراحل تصفیه بیشتری باشند. خوشبختانه این مشکلات قابل حل است، ولی باید در نظر داشت که برای این مهم ما نیازمند کمک شرکت های خارجی و فن آوری آنها هستیم.

رفع مشکلات فوق و در ادامه افزایش سریع و چشمگیر استخراج و صادرات نفت باید اولویت دولت باشد. اگر این اقدامات به نحو درستی صورت گیرد، می توان امیدوار بود که صادرات نفت ظرف شش تا نه ماه به سطح قبلی خود باز گردد. البته نباید فراموش کرد که میزان درآمد ما بستگی به قیمت جهانی نفت خواهد داشت و افزایش صادرات نفت ایران احتمالا قیمت جهانی این سوخت فسیلی را کاهش خواهد داد. در این صورت بازگشت به سطح تولید سابق لزوماً به معنی بازگشت به سطح درآمد پیش از تحریم ها نخواهد بود. به همین علت است که باید مراقب باشیم تا برای رشد کوتاه مدت اقصاد بیش از حد به درآمد نفت وابسته نشویم، زیرا که نهایتاً قیمت جهانی نفت بسیار متغییر و غیر قابل پیش بینی است. در این راستا دولت باید برای سرمایه گذاری های کوتاه مدت هم تکثرگرا عمل کند و به صنایعی در بخش هایی غیر از بخش انرژی نیز توجه داشته باشد. 

چشم انداز صنعت گاز طبیعی در آینده نزدیک: در برنامه های میان مدت و درازمدت، بخش گاز طبیعی هم دستکم به اندازۀ بخش نفت برای توسعه اقتصادی کشور با ارزش است. ولی در شرایط کنونی گزینه های ما برای صادرات گاز محدود است و تنها از طریق لولۀ انتقال گاز به ترکیه و فروش گاز به آن کشور می توان به رشد اقتصادی کوتاه مدت کمک کرد. خوشبختانه تحولات در این زمینه مثبت بوده است. رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه در سفر اخیرش به ایران در زمینه های فوق با مقام های کشورمان گفتگو کرد و توسعه تعامل دو کشور در این زمینه یکی از موضوعات اصلی گفتگوها بود. در بهمن ماه امسال هم تانر ییلدیز، وزیر انرژی ترکیه گفته بود اگر مقام های آنکارا و تهران بر سر قیمت گاز طبیعی به توافق برسند، ترکیه ممکن است واردات گاز خود از ایران را دو برابر کند. ما می توانیم از طریق خط لوله انتقال گاز طبیعی به ترکیه، سالانه 10 میلیارد متر مکعب  گاز صادر کنیم، ولی متاسفانه میزان صادرات طی سال های اخیر بسیار کمتر از این رقم بوده است. در همین راستا است که تمایل ترکیه به خرید بیشتر گاز از ایران تحول مهمی محسوب می شود. در شرایط کنونی افزایش فروش گاز به ترکیه و استفاده از ظرفیت های خط لوله به افزایش درآمدهای ارزی کشور خواهد انجامید. در ضمن این تحول باعث خواهد شد تا ما در درازمدت جایگاه خود را به عنوان صادرکنندۀ گاز تثبیت کنیم و به عرضه کننده ای قابل اعتماد برای ترکیه و نهایتاً برای اروپا بدل شویم.     

همچنان که در گذشته هم تاکید داشتیم ما باید به مرور از تمامی ظرفیت های منابع گاز طبیعی کشور بهره برداری کنیم. این مهم با افزایش صادرات از طریق خطوط لوله انتقال و ایجاد تاسیسات تولید گاز مایع میسر خواهد شد. در ضمن حمایت از صنایعی همچون پتروشیمی که می تواند به استفاده بهینه از منابع گاز کشور بانجامند نیز بسیار مهم است. تمامی این اقدامات مستلزم استفاده از فن آوری و سرمایه گذاری خارجی است که البته در حال حاضر ما دسترسی چندانی به آنها نداریم. اما به هر حال منابع گاز طبیعی ما بسیار گسترده است و ظرفیت های این منابع برای سرمایه گذاران خارجی بسیار جذاب است.

با توجه به ملاحظات فوق می توان دید که بخش گاز طبیعی کشور در کوتاه مدت درآمدزا است و از چشم انداز خوبی هم برای رشد برخوردار است. در ضمن ظرفیت های میان مدت و درازمدت این بخش هم بسیار بالاست. با در نظر گرفتن این ظرفیت ها جای شکی نمی ماند که بخش گاز باید از اولویت های اصلی دولت برای سرمایه گذاری در سال آینده باشد.   

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: