به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

طی سالهای اخیر صنعت نفت ایران یکی از هدف های اصلی تحریم های بین المللی بوده است. پیش از اعمال این تحریم ها، ما روزانه دو و نیم میلیون بشکه نفت صادر می کردیم، ولی اکنون صادرات روزانۀ ما نزدیک به یک و نیم میلیون بشکه نفت است. هر چند تضمینی وجود ندارد، ولی می توان امیدوار بود که پس از رسیدن به توافقی جامع با گروه پنج به علاوه یک و کاهش بیشتر تحریم ها، ما بتوانیم صادرات نفت را در سطحی معقولتر از سر گیریم. البته باید متوجه بود که پیش از افزایش صادرات نفت، مشکلات فنی و تجاری مربوط به استخراج و صادرات نفت نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

از زاویه فنی، مسئله اصلی مربوط به نحوه ای است که فعالیت یک میدان نفتی متوقف می شود. در حالت عادی قبل از تعطیلی یک میدان، چاه ها را مسدود می کنند، ولی ابزارآلات استخراج نفت را دست نخورده باقی می گذارند. خوشبختانه در ایران ابزارآلات موجود در میادین تعطیل شده دست نخورده باقی مانده است. ولی دو مسئله زمین شناختی وجود دارد که باید در مورد میادین نفتی کشور مورد توجه قرار گیرد. نکتۀ اول آنست که چاه های نفت ما اکثراً قدیمی اند و نیازمند تزریق گاز هستند. برای بازگشت به سطح تولید پیش از تحریم ها، باید چاه های بیشتری حفر شود و به چاه های قدیمی تر هم  گاز تزریق گردد تا بازدهشان حفظ شود. نکتۀ دوم مربوط به چاه هایی است که در مناطقی قرار گرفته اند که ذخایر آب شور هم وجود دارد. این چاه ها ممکن است به علت کاهش فشار با مشکل نفوذ و آلودگی به آب شور مواجه شده باشند که در آن صورت باید اقدامات بیشتری برای تصفیه نفت خام استخراجی از این چاه ها انجام داد.

کشور لیبی که دوباره استخراج نفت را از سرگرفته با برخی از مشکلات فوق الذکر روبروست و برای رفع این مشکلات از شرکت های خدمات نفتی خارجی کمک گرفته است. البته ما نسبت به لیبی توانایی های بیشتری در زمینه خدمات توسعه و استخراج داریم، اما به هر حال بهترین خدمات را در این زمینه شرکت های بین المللی نفتی و شرکت های خدمات نفتی ارائه می دهند و  ما هم احتمالاً از همکاری با این شرکت ها سود خواهیم برد. خوشبختانه شرکت های بین المللی علاقۀ زیادی به همکاری با ما نشان داده اند و از همین رو انتظار می رود پس از رفع تحریم ها، در ابعاد وسیعتری با صنعت نفت ایران همکاری داشته باشند.

همانطور که پیشتر عنوان شد، بهبود توانایی های فنی یکی از پیشنیازهای افزایش سطح تولید نفت کشور است و علاوه بر این امر، موانع تجاری مربوط به صادرات نفت نیز باید رفع گردد. همکنون به علت تحریم ها، بازار جهانی نفت روزانه با کاهش تقریباً یک میلیون بشکه نفت روبروست. ولی این امر تاثیر چندانی در قیمت نفت نداشته است زیرا در پی کاهش صادرات ایران، عربستان سعودی نفت بیشتری صادر کرده است. در همین حال صادرات عراق نیز افزایش یافته، لیبی تولید نفت خود را از سر گرفته و ایالات متحده هم نشان داده که با تکنولوژی کنونی می توان به تولید و عرضه نفت صخره پرداخت. با توجه به این وضعیت می توان گفت برای اینکه میزان صادرات نفت ما به سطح پیش از تحریم ها برسد و سود مشابهی هم حاصل شود، دو گزینه وجود دارد: یا باید تقاضای بین المللی برای نفت به سرعت یک میلیون بشکه در روز افزایش یابد و یا اینکه سطح عرضه بین المللی نفت به همین میزان کاهش یابد ( و یا مجموعه ای از این دو گزینه). رسیدن به توافقی با گروه پنج به علاوه یک که به تحریم ها پایان دهد منطقاً تاثیر مثبتی هم بر اقتصاد بین الملل خواهد گذاشت و در پی آن تقاضای جهانی برای نفت افزایش خواهد یافت. در ضمن ثبات قیمت نفت، انگیزه ها برای توسعه نفت صخره را کاهش خواهد داد. اما این اتفاقات احتمالاً مصرف جهانی نفت را آنقدر افزایش نخواهد داد که به ما فرصت دهد تا در سطحی که واقعاً می توانیم به صادرات نفت بپردازیم. در واقع کلید اصلی برای رسیدن به این ظرفیت صادراتی تعامل با عربستان سعودی است. عربستان برای پاسخ به تقاضای بازارهای جهانی، تقریباً یک تنه کاهش تولید نفت ایران را جبران کرده و تولیدش را به میزانی بالابرده که شاید در درازمدت به سود آن کشور هم نباشد. به نظر می رسد که بهبود روابط با عربستان به ما کمک خواهد کرد تا جایگاه واقعی خود را در بازارهای جهانی نفت پیدا کنیم و یکی از موانع موجود را بر سر احیاء اقتصاد کشور مرتفع سازیم.

البته نباید فراموش کرد که در درازمدت، شاید بهتر باشد که صادرات نفت خام را چندان از سطح پیش از تحریم ها بالاتر نبریم. ما در شرایط خاصی قرار داریم زیرا از یک سو نفت خام صادر می کنیم و از سوی دیگر بنزین و دیگر فرآورده های تصفیه شده را از هند وارد می کنیم. صادرات نفت خام درآمدزا است ولی به هر حال اگر ما بتوانیم فرآورده های تصفیه شدۀ نفت را هم صادر کنیم، درآمدهای بیشتری خواهیم داشت. همانطور که در مباحث مربوط به گاز طبیعی هم عنوان شد، برای ایجاد تکثر در اقتصاد ضروری است که سطحی از صادرات نفت را حفظ کنیم. اما برای اشتغال زایی بهتر است که کارهای بیشتری در بخش تصفیه و فرآوری نفت انجام دهیم. پس از رسیدن به توافقی جامع در زمینۀ برنامه اتمی ما خواهیم توانست از منابع تخصصی خارج از کشور بهره بگیریم و به تولید فرآوردهای درآمدزای نفتی بپردازیم. نهایتاً توافق جامع اتمی به ما اجازه خواهد داد تا بار دیگر عضوی از جامعۀ تجارت بین المللی باشیم و نقشی فعالی در این عرصه بازی کنیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: